CÁ BƠI TRONG NƯỚC, KHÔNG THẤY NƯỚC, NGƯỜI ĐANG TRONG MỘNG, LÚC TỈNH LÚC MÊ

[trungthuc]

"Con cá bơi trong nước cả đời mà không biết nước là gì. Người sống trong vọng tưởng cả đời mà không nhận ra mình đang mộng tưởng".

(Minh họa)

Con cá sống trong nước từ lúc sinh ra đến lúc chết đi. Nước ở khắp nơi chung quanh nó, thấm vào da thịt nó từng giây, từng phút. Nhưng vì quá quen thuộc, quá gần gũi, nên cá chẳng hề hay biết mình đang chìm trong nước.

Con người chúng ta cũng giống như vậy. Sống giữa bao nhiêu suy nghĩ, cảm xúc, ước muốn… mà ngỡ rằng đó là của "mình". Bao nhiêu tham lam, giận hờn, so đo, lo sợ… cứ vậy mà bủa vây quanh tâm mình như nước đối với cá.

Nhưng vì quá quen, quá đắm chìm trong đó, nên chúng ta chẳng hề nhận ra. Chúng ta tưởng rằng bản thân mình sáng suốt, tưởng rằng bản thân mình tự chủ, nhưng kỳ thực lại đang trôi dạt trong một giấc mơ dài.

Nói là mơ, bởi vì những thứ mà chúng ta theo đuổi, tiền bạc, danh vọng, tình yêu, hơn thua, đều là những bóng hình luôn thay đổi không ngừng. Có được rồi lại mất, vui đó rồi buồn đó. Cả đời lao tâm khổ tứ, nhưng khi ngoảnh lại, có khi chẳng còn giữ được gì trong tay. Đời người, suy cho cùng, giống như một giấc mộng dài vậy.

Có lần tôi nghe một vị thầy kể:
Người đang nằm mơ, trong mơ khó mà biết rằng mình đang mơ. Chỉ khi tỉnh dậy mới biết rằng mọi chuyện vừa qua chỉ là chốn hư ảo.

Cuộc đời cũng như thế. Chúng ta bị cuốn theo bao nhiêu chuyện được-mất, yêu-ghét, đúng-sai… Tưởng đâu đó là những điều thật trọng đại, là ý nghĩa cuộc sống.
Nhưng nếu một ngày nào đó tâm mình tĩnh lặng lại, ngồi yên một chỗ, buông bỏ hết những bận lòng, chúng ta sẽ chợt nhận ra: bao nhiêu năm qua, mình đã sống trong một giấc mộng dài.

Thức tỉnh không phải là chuyện đi tìm kiếm điều gì lớn lao bên ngoài. Thức tỉnh chỉ là dừng lại, soi vào trong tâm mình. Thấy rõ: à, thì ra nỗi giận kia không phải là của "mình", niềm ham muốn kia cũng không phải là của "mình", những nỗi lo kia, những mong cầu kia… đều chỉ là những đợt sóng nổi lên rồi tan đi.
Khi nhìn thấy được như thế, tự nhiên lòng sẽ nhẹ hẳn đi

Có người hỏi:
– Làm sao để thoát khỏi vọng tưởng?
Câu trả lời giản dị lắm:
– Trước tiên phải nhận ra mình đang lạc trong đó đã.

Giống như con cá, muốn biết nước là gì, thì phải có lúc nó nhảy lên khỏi mặt nước, nhìn lại. Còn nếu cứ bơi mãi trong nước, thì suốt đời cũng không biết mình đang ở đâu.

Chúng ta cũng vậy. Nếu cứ chạy theo những thứ bên ngoài, không chịu dừng lại, không chịu soi vào chính lòng mình, thì cả đời cũng chỉ loanh quanh trong mộng tưởng mà thôi.

Khi tỉnh ra rồi, người ta mới thấy cuộc đời này đẹp biết bao. Không phải vì có thêm nhiều thứ, mà vì đã giảm bớt đi nhiều vọng tưởng. Một chiếc lá rơi cũng thấy đẹp, một ánh nắng chiều cũng thấy ấm áp. Không cần phải bon chen, giành giật, hơn thua gì nữa. Mọi thứ trở nên trong trẻo và tự nhiên như nó vốn là vậy.

(Minh họa)

Có câu nói:
"Mộng lý bất tri thân thị khách, nhất thanh hà xứ thị quê hương".
(Trong mộng không biết mình là khách, chợt nghe tiếng hạc bay xa, mới hay đâu là quê)

Khi còn trong mộng, chúng ta cứ tưởng mình đang ở nhà, đang làm chủ cuộc đời. Nhưng khi đã tỉnh rồi, mới hay mình chỉ là khách qua đường, lưu lạc giữa chốn nhân gian.
Tỉnh mộng rồi, lòng nhẹ như mây bay. Không còn chấp nữa, không còn khổ nữa. Lúc ấy, mới thật sự sống.

Bạn đang ở đâu vậy? Đang sống hay đang mộng?