Rạng sáng Thứ Bảy 03/01/2026, Caracas không còn là một thủ đô đang ngủ. Nó trở thành một chiếc trống khổng lồ bị ai đó gõ mạnh giữa đêm: tiếng nổ dội lên, kính cửa sổ run bần bật, rồi bóng máy bay lướt qua như những lưỡi dao cắt vào bầu trời tối. Có khu phố mất điện, có nơi chỉ còn ánh cam của lửa phản chiếu lên các mảng khói, và trong vài phút ngắn ngủi, người ta hiểu cảm giác “lịch sử đang xô cửa” đáng sợ tới mức nào.

1:50 sáng ở Caracas: tiếng nổ, khói, và những khoảng tối cúp điện
Theo các tường thuật tại chỗ, loạt tiếng nổ đầu tiên được ghi nhận vào khoảng 1:50am giờ địa phương. Một số khu vực chìm vào bóng tối vì mất điện, trong khi ở vài điểm khác, người dân còn nghe cả tiếng máy bay sau các vụ nổ. Không cần ai thông báo, cả thành phố tự hiểu mình vừa bước vào một đêm bất thường: tiếng bước chân vội, tiếng cửa mở sầm, tiếng người gọi nhau lao ra ban công, và những chiếc điện thoại bật sáng liên tục như đom đóm.

Trong khoảnh khắc hỗn loạn ấy, thứ đáng sợ nhất không phải là tiếng nổ, mà là cảm giác “không biết điều gì đang đến tiếp theo”.

Trump tuyên bố “đòn đánh quy mô lớn”, nói Maduro và vợ đã bị bắt
Gần như song song với những gì xảy ra ở Caracas, Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng thông điệp trên Truth Social, nói Hoa Kỳ đã tiến hành một “cuộc tấn công quy mô lớn” vào Venezuela. Ông tuyên bố Tổng thống Nicolás Maduro và vợ đã bị bắt giữ và “được đưa ra khỏi đất nước”, nhấn mạnh chiến dịch được tiến hành phối hợp với lực lượng thực thi pháp luật Mỹ.

Trump cũng thông báo sẽ có họp báo lúc 11 giờ sáng (giờ Mỹ) tại Mar-a-Lago và hứa “sẽ có thêm chi tiết”. Nhưng ngay cả khi ông hẹn giờ cho một cuộc họp báo, thế giới vẫn phải sống trong những giờ phút mù sương: tin “bắt được nguyên thủ” là loại tin không thể chỉ đứng một phía mà tin ngay, nhưng cũng không thể coi như chuyện đùa.

Một số hãng tin quốc tế lưu ý rằng, cho tới thời điểm đầu ngày 03/01, vẫn chưa có xác nhận độc lập đầy đủ về tình trạng “bị bắt và đưa khỏi Venezuela” như Trump nêu ra. Vì thế, giữa những tiếng nổ thật và khói thật, phần “thật đến mức nào” của câu chuyện lại trở thành mặt trận thứ hai: mặt trận thông tin.

Những điểm nóng bị nhắc tên: căn cứ quân sự, sân bay, cảng biển
Các hình ảnh, video và tường thuật từ nhiều nguồn cho thấy khói bốc lên ở các khu vực gắn với quân sự quanh Caracas. Nổi bật nhất là La Carlota (một căn cứ không quân quan trọng) và Fuerte Tiuna (tổ hợp quân sự lớn, được xem là một trung tâm đầu não quốc phòng). Có nguồn mô tả những tiếng nổ gần La Carlota “điếc tai”, kèm khói bốc lên từ khu vực nhà chứa/hangar.

Không chỉ thủ đô, các báo cáo còn nhắc tới những tiếng nổ và đám cháy ở các địa điểm ven biển. Cảng La Guaira – cửa ngõ chiến lược hướng ra Caribe – xuất hiện trong các bản tin như một điểm bị tác động. Ở Higuerote, video được xác minh cho thấy một vụ cháy lớn và những tiếng nổ dữ dội tại khu vực sân bay, với những vệt lửa bắn lên trời như một hệ thống phòng không đang bốc cháy.

Nếu Caracas là nhịp tim chính trị, thì La Guaira và các điểm ven biển là mạch máu hậu cần. Đánh vào đâu, nhắm vào điều gì, và nhằm gửi thông điệp gì – đó là những câu hỏi đang được mổ xẻ từng giờ.

“Bầu trời chuyển đỏ”: lời kể của người dân và nỗi sợ lan truyền như lửa
Một cư dân tại Higuerote kể lại rằng anh bị đánh thức bởi tiếng nổ, ban đầu tưởng pháo hoa, rồi “mặt đất bắt đầu rung”. Anh bước ra ngoài và thấy một “bức tường khói” khổng lồ; bầu trời bất chợt đỏ rực; sau đó là một khoảng yên ắng ngắn ngủi rồi lại nghe tiếng máy bay, rồi thêm các vụ nổ khác.

Câu kể ấy nghe như phim, nhưng cái khiến người ta lạnh gáy là chi tiết: “Không nghe còi cứu thương, không nghe xe cảnh sát, không nghe xe cứu hỏa” trong một khoảng thời gian sau đó. Khi âm thanh cứu hộ không xuất hiện, nỗi hoảng loạn thường tự tạo thêm bóng ma trong đầu người ta.

Đêm chiến sự không chỉ có tiếng nổ. Nó còn có những khoảng trống của thông tin, nơi tin nhắn WhatsApp và video lan truyền nhanh hơn cả thông cáo chính thức.

Venezuela cáo buộc Mỹ “xâm lược quân sự”, ban bố tình trạng khẩn cấp
Phía Venezuela lên tiếng theo hướng hoàn toàn khác: chính quyền Caracas cáo buộc Mỹ tiến hành “hành động gây hấn/xâm lược quân sự” nhằm vào Caracas và các bang như Miranda, Aragua, La Guaira. Tổng thống Maduro được cho là đã ký tình trạng khẩn cấp (trạng thái “rối loạn/đe dọa từ bên ngoài”), đồng thời kêu gọi kích hoạt các kế hoạch phòng thủ quốc gia “đúng lúc, đúng hoàn cảnh”.

Các tuyên bố từ phía chính quyền cũng có ngôn ngữ rất quen thuộc trong những thời khắc bị tấn công: kêu gọi “toàn dân huy động”, kêu gọi các lực lượng xã hội – chính trị xuống đường, và nhấn mạnh sự “đoàn kết dân sự – quân đội – an ninh” để bảo vệ chủ quyền.

Trong khi đó, Bộ trưởng Quốc phòng Venezuela Vladimir Padrino tuyên bố sẽ chống lại sự hiện diện của “quân đội nước ngoài”, đồng thời nói đang tổng hợp thông tin về thương vong. Những câu chữ ấy không chỉ là phản ứng; nó là lời báo trước cho khả năng leo thang, ít nhất trên phương diện tinh thần và huy động nội bộ.

Washington chưa “đồng giọng”: Quốc hội, dư luận, và câu hỏi về mục tiêu thật sự
Tại Mỹ, những giờ đầu tiên thường không phải lúc câu trả lời xuất hiện, mà là lúc câu hỏi bắt đầu nở ra. Có thông tin cho rằng một số cơ quan/lãnh đạo lập pháp chưa được báo trước. Một số nghị sĩ lên tiếng cảnh báo Mỹ “không có lợi ích quốc gia sống còn” ở Venezuela để biện minh cho chiến tranh và chỉ trích việc người dân Mỹ chưa được giải thích minh bạch.

Trong khi đó, phía hành pháp để mọi con mắt dồn về Nhà Trắng. Ngay cả Lầu Năm Góc và Bộ Tư lệnh Miền Nam (SOUTHCOM) cũng có lúc chuyển câu hỏi báo chí về phía Nhà Trắng, khiến bức tranh càng thêm “một đầu mối duy nhất”: Trump.

Và khi một cuộc khủng hoảng chỉ có một đầu mối phát ngôn, mọi câu chữ bỗng nặng như đá. Bởi nó có thể là sự thật — hoặc là cú hù dọa chiến lược — hoặc là “một phần sự thật” được bày ra theo cách có lợi nhất.

Bầu trời bị khóa: FAA cấm máy bay Mỹ bay qua không phận Venezuela
Giữa lúc Caracas còn bốc khói, một động thái rất cụ thể đã xuất hiện: Cơ quan Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) ban hành thông báo cấm các hãng bay Mỹ hoạt động ở mọi độ cao trong không phận Venezuela vì rủi ro “liên quan đến hoạt động quân sự đang diễn ra”. Thông báo có thời hạn nhất định và được mô tả nhằm đảm bảo an toàn bay.

Trong các cuộc khủng hoảng, quyết định đóng/mở bầu trời thường là dấu hiệu cho thấy tình hình đã vượt khỏi mức “tin đồn”. Nó là phản xạ của hệ thống: khi có rủi ro thật, người ta không chờ hết họp báo mới ra lệnh.

Phản ứng khu vực: Colombia kêu gọi LHQ, Cuba lên án gay gắt
Sóng chấn động không dừng ở biên giới Venezuela. Colombia – quốc gia láng giềng – bày tỏ quan ngại và kêu gọi Liên Hiệp Quốc họp khẩn, với lập luận rằng việc “ném bom Caracas” có thể đẩy cả khu vực vào bất ổn, gây rủi ro cho dân thường và biên giới.

Cuba, đồng minh lâu năm của Caracas, lên án mạnh mẽ, gọi đây là một cuộc tấn công “tội ác”, kêu gọi cộng đồng quốc tế phản ứng khẩn cấp trước điều họ coi là hành động bạo lực nhằm vào một quốc gia trong “khu vực hòa bình”.

Trong những giờ đầu của một biến cố, phản ứng của các nước láng giềng thường mang tính bản năng: lo dân di tản tràn biên, lo buôn lậu và bạo lực tăng, lo chuỗi cung ứng năng lượng rung lắc. Venezuela không chỉ là một quốc gia; nó còn là một điểm áp lực của cả vùng Caribe và Nam Mỹ.

Bối cảnh nhiều tháng: từ “đánh tàu ma túy” đến “đòn đánh trên đất liền”
Trước đêm 03/01, chính quyền Trump nhiều lần cảnh báo sẽ có hành động mới nhằm vào các mạng lưới bị cáo buộc buôn ma túy liên quan Venezuela. Truyền thông Mỹ tường thuật rằng chiến lược trước đó tập trung vào các đòn đánh trên biển nhắm vào “tàu chở ma túy”, cùng áp lực kinh tế – ngoại giao; còn việc đánh vào mục tiêu trên đất liền được xem là bước leo thang.

Một số bản tin còn cho biết Trump đã phê chuẩn khả năng tấn công trên đất liền trước đó vài ngày, việc lựa chọn thời điểm chịu tác động bởi điều kiện thời tiết và “cửa sổ tác chiến”. Dù chi tiết thực tế đến đâu còn chờ xác nhận, bức tranh lớn vẫn rõ: đây không phải cơn bão tự nhiên; nó giống một cánh cửa đã bị đẩy từ từ trong nhiều tháng, và rạng sáng 03/01 là lúc cánh cửa bật mở.

Điều mù mịt nhất: Maduro đang ở đâu, và Venezuela sẽ đáp trả ra sao?
Nếu Trump nói đúng, việc “bắt và đưa nguyên thủ ra khỏi lãnh thổ” là một bước ngoặt cực lớn: về pháp lý, về ngoại giao, và về tâm lý quyền lực trong nội bộ Venezuela. Nhưng nếu chưa có xác nhận độc lập rõ ràng, thì thế giới vẫn đang đứng giữa hai khả năng: một “thắng lợi” mà Washington muốn khẳng định ngay lập tức, hoặc một tuyên bố chính trị sớm hơn thực tế.

Ở phía Caracas, việc ban bố khẩn cấp và lời kêu gọi huy động mở ra nguy cơ đối đầu kéo dài, dù ở dạng chiến sự trực tiếp hay chiến tranh “vùng xám”: phá hoại, phản công mạng, bắt bớ, siết kiểm soát nội đô, và những đợt trấn áp có thể xảy ra trong cơn hỗn loạn.

Người chịu rủi ro đầu tiên luôn là dân thường. Khi thủ đô rung chuyển, người dân không kịp hỏi “đúng hay sai”, họ chỉ kịp hỏi “chạy lối nào”. Và khi một quốc gia rơi vào đêm bất trắc, điều quý nhất lại là thứ thường thiếu nhất: thông tin đáng tin và một lối thoát an toàn.

11 giờ ở Mar-a-Lago: thế giới chờ “chi tiết” trong một ngày có thể đổi màu
Trump hẹn họp báo lúc 11 giờ sáng tại Mar-a-Lago. Với những gì đã xảy ra chỉ trong vài tiếng, cuộc họp báo ấy không còn là chuyện “giải thích cho báo chí”. Nó có thể là nơi Nhà Trắng định nghĩa mục tiêu chiến dịch, “lằn ranh đỏ” kế tiếp, và thông điệp gửi tới cả đồng minh lẫn đối thủ.

Nhưng trước khi micro bật lên, Caracas vẫn đang sống trong hậu chấn của những tiếng nổ. Những con đường quanh các cơ sở trọng yếu căng như dây đàn. Những gia đình lắng nghe từng tiếng động lạ. Và cả khu vực đang nhìn Venezuela như nhìn một ngọn đèn bão: chỉ một cơn gió mạnh nữa, lửa có thể tắt — hoặc bùng lên thành đám cháy lớn.

Có lẽ không có biểu hiện quyền lực nào trần trụi hơn cảnh một tổng thống đương nhiệm bị lôi khỏi thủ đô của mình giữa đêm, rồi “biến mất” trên một chuyến bay rời khỏi đất nước.

Chỉ bằng một bài đăng ngắn ngủi trên mạng xã hội, Tổng thống Donald Trump phát tín hiệu rằng ông có thể hành động nhanh, bất ngờ, quyết liệt — và trong mắt nhiều người, có thể cả liều lĩnh — để đạt các mục tiêu đối ngoại vốn thay đổi theo từng thời điểm. Sự quyết đoán ấy tạo ra cảm giác Hoa Thịnh Đốn (Washington) đang vận hành như một lưỡi dao: cắt rất ngọt, nhưng cũng có thể để lại vết thương khó cầm máu cho trật tự quốc tế.

“Bắt người để đưa ra tòa Mỹ”: mô thức quen mà lần này là ngoại lệ cực lớn
Chiến dịch đưa Tổng thống Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) Nicolás Maduro và phu nhân rời khỏi nơi được bảo vệ nghiêm ngặt ở Gia Lạp Gia Tư (Caracas) để “đối mặt hệ thống tòa án Mỹ” — nếu đúng như các thông tin được thuật lại — có vẻ đi theo một mô thức cực đoan nhưng vẫn quen thuộc của Hoa Thịnh Đốn (Washington): truy đuổi một “kẻ đào tẩu” bị coi là tội phạm, treo thưởng tới 50 triệu USD, rồi ra tay bắt giữ.

Nhưng điểm dị thường nằm ở chỗ: Maduro là nguyên thủ quốc gia. Dù cáo trạng ghi gì, câu chuyện này vẫn sẽ mang mùi chính trị rất nặng. Bởi Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) từ lâu đã là “mục tiêu” trong nhiều tầng mục tiêu của Mỹ — từ chống ma túy, năng lượng, cho đến sắp xếp lại liên minh trong khu vực.

“Vừa đúng mục tiêu, vừa mắc nghịch lý”: lý do Mỹ muốn Maduro ra đi
Các đời Nhà Trắng nối tiếp nhau đều muốn loại bỏ chế độ cánh tả ở Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) — bị mô tả là độc đoán và đôi lúc bạo lực — nhưng lý do mỗi thời lại được đóng gói khác nhau. Trong nhiệm kỳ hai của Trump, lập luận nổi bật là coi Maduro như “trùm” một mạng lưới buôn ma túy khu vực; việc kết thúc vai trò đó được đưa lên thành lý do chính đáng hóa áp lực kinh tế và quân sự.

Tuy nhiên, chính lập luận ấy tạo ra một nghịch lý: nếu Maduro là “trùm tội phạm”, thì ông không thể đơn giản “tự bước xuống” rồi an toàn đi về, như một nhân vật chính trị bình thường. Ông bị biến thành một đối tượng pháp lý — và một khi đã là đối tượng pháp lý, “ra đi êm thấm” gần như là điều xa xỉ.

Thêm một điểm gai góc khác: bằng chứng về vai trò “đỉnh cây” trong hệ sinh thái ma túy khu vực bị cho là không mạnh như Hoa Thịnh Đốn (Washington) mong muốn. Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) bị cáo buộc để lọt ma túy qua không phận và bờ biển; Colombia — nước sản xuất cocaine lớn nhất thế giới — lại nằm ngay bên kia biên giới. Nhưng các cartel ở Mexico và Colombia vốn là những tay chơi lớn hơn, trong khi lại không chịu mức tập trung quân sự kiểu “đánh thẳng vào thủ đô” như Gia Lạp Gia Tư (Caracas) vừa trải qua. Chính sự lệch pha ấy khiến nhiều người càng tin: đây sẽ luôn “có màu chính trị”, dù được bọc bằng ngôn ngữ pháp lý.

Tham vọng “sân sau”: bóng dáng một “Monroe Doctrine” phiên bản mới
Ở trung tâm sâu nhất của vụ việc là tham vọng mở rộng ảnh hưởng của Hoa Thịnh Đốn (Washington) lên “vùng gần kề” của mình — điều nhiều người gọi là một phiên bản cập nhật của Học thuyết Monroe. Một Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) “ngoan” hơn sẽ có lợi cho thị trường năng lượng, nhưng quan trọng không kém là bài toán di cư: hàng triệu người Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) đang tìm nơi trú ẩn tại Mỹ sẽ có một nơi để quay về nếu Gia Lạp Gia Tư (Caracas) đổi trục.

Nhưng mọi toan tính đều gặp câu hỏi lạnh lùng nhất: sau khi kéo được Maduro ra khỏi bàn, Mỹ và các bên còn lại sẽ đặt quân cờ nào lên thay?

Gia Lạp Gia Tư (Caracas) im tiếng, nhưng chính quyền nói “không biết ông ấy ở đâu”
Trong lúc Hoa Thịnh Đốn (Washington) phát tín hiệu chiến thắng, phía Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) lại rơi vào trạng thái vừa cứng rắn vừa hoang mang. Phó Tổng thống Delcy Rodríguez nói chính phủ không biết Maduro và Đệ nhất phu nhân Cilia Flores đang ở đâu, đồng thời yêu cầu Mỹ phải đưa ra “bằng chứng còn sống”. Bà cũng cho biết các đợt tấn công gây thiệt mạng cho quan chức, quân nhân và dân thường ở nhiều nơi.

Bộ trưởng Quốc phòng Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) tuyên bố Mỹ đã dùng tên lửa và rocket đánh vào các khu vực đô thị, gọi đây là “xâm lược” và là “nỗi nhục lớn nhất” đất nước từng chịu, đồng thời thề sẽ kháng cự.

Nhưng tại hiện trường, bầu trời Gia Lạp Gia Tư (Caracas) có lúc lại yên ắng vài giờ liền. Nhà báo tường thuật nghe nhiều máy bay và trực thăng đi qua trước đó, rồi thành phố chìm vào im lặng. Người dân phần lớn chọn ở nhà, chờ tin — một kiểu bình tĩnh căng thẳng, như đứng trước cửa bão.

Nga đòi “làm rõ ngay lập tức”, cảnh báo vi phạm chủ quyền và luật quốc tế
Moscow phản ứng gay gắt. Nga kêu gọi “làm rõ ngay lập tức” về việc Maduro và phu nhân bị cưỡng bức đưa ra khỏi Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) trong các hành động mà họ gọi là “gây hấn” của Mỹ. Nga nói nếu đúng, đây là “vi phạm không thể chấp nhận” đối với chủ quyền của một quốc gia độc lập — điều được coi là nguyên tắc cốt lõi của luật quốc tế.

Trước đó, Nga cũng đã lên án Mỹ bằng cụm chữ nặng nề “hành vi xâm lược vũ trang”, cho rằng mọi “lý do biện minh” đều không đứng vững.

Châu Âu phản ứng dồn dập: kêu gọi tôn trọng Hiến chương LHQ, tránh leo thang
Nhiều lãnh đạo châu Âu lên tiếng trong trạng thái vừa theo dõi vừa dè chừng.

Đại diện đối ngoại của EU, Kaja Kallas, nói đã trao đổi với Ngoại trưởng Marco Rubio và phía EU tại Gia Lạp Gia Tư (Caracas); EU nhắc lại quan điểm Maduro “thiếu tính chính danh”, ủng hộ chuyển tiếp hòa bình, đồng thời kêu gọi tôn trọng luật quốc tế và Hiến chương Liên Hiệp Quốc.

Bỉ cho biết đại sứ quán ở Bogotá “kích hoạt tối đa” để ứng phó và theo dõi cùng đối tác châu Âu. Hà Lan nói tình hình Gia Lạp Gia Tư (Caracas) “chưa rõ ràng”, vẫn liên lạc với cơ quan ngoại giao tại Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela). Ba Lan kiểm tra số công dân ở Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) và nói chưa có thông tin ai cần trợ giúp khẩn. Tây Ban Nha nói đang theo dõi sát, các cơ quan đại diện vẫn hoạt động và kêu gọi giảm căng thẳng.

Trong khi đó, Belarus tuyên bố lên án mạnh mẽ và gọi hành động của Mỹ là “mối đe dọa trực tiếp” đối với hòa bình và an ninh quốc tế.

Hậu trường chiến dịch: Delta Force, CIA theo dõi vị trí, dấu nhiệt NASA gần Fort Tiuna
Các chi tiết hậu trường được thuật lại cho thấy Trump đã “bật đèn xanh” vài ngày trước để bắt Maduro. Nhiệm vụ được cho là do Delta Force thực hiện; vị trí của Maduro được CIA theo dõi, trong bối cảnh Trump từng cho phép hoạt động bí mật trong lãnh thổ Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) từ vài tháng trước.

Một chi tiết đáng chú ý khác đến từ dữ liệu vệ tinh: hệ thống NASA FIRMS ghi nhận hai “dấu nhiệt” gần Fort Tiuna — một cơ sở quân sự lớn — vào rạng sáng, trùng với các video được định vị địa lý cho thấy cháy lớn và nổ quanh khu vực này. FIRMS thường dùng để phát hiện bất thường nhiệt như cháy kéo dài, giúp phác họa thêm “hậu cảnh” của một đêm bị xé toạc.

Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) sau Maduro: hiến pháp, sụp đổ, hay quân đội lên nắm?
Tương lai gần của Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) mù mịt như chính bầu trời Gia Lạp Gia Tư (Caracas) sau khói lửa. Theo hiến pháp Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela), nếu xảy ra “vắng mặt tuyệt đối” của tổng thống, quyền lực sẽ chuyển sang Phó Tổng thống Delcy Rodríguez, và một cuộc bầu cử phải được tổ chức trong vòng 30 ngày; tổng thống mới sẽ có nhiệm kỳ trọn 6 năm.

Nhưng hiến pháp chỉ là một kịch bản. Thực tế có thể rẽ sang những ngả khác:
- Kịch bản chế độ rạn vỡ: các nhân vật chóp bu có thể từ chức, bỏ chạy, hoặc tan hàng. Phe đối lập trong và ngoài nước sẽ coi đây là cơ hội vàng. Đối lập nói tổng thống “hợp pháp” là Edmundo González — chính trị gia đang lưu vong ở Tây Ban Nha. Ông được nhắc là có hậu thuẫn mạnh của phong trào dân chủ do María Corina Machado dẫn dắt; phong trào này từng tuyên bố sẵn sàng cho một chuyển tiếp “trật tự và hòa bình” khi Maduro rời khỏi quyền lực.
- Kịch bản quân đội: một cuộc tiếp quản của lực lượng vũ trang là khả năng không thể loại trừ. Bộ trưởng Quốc phòng Vladimir Padrino López đã phát biểu cứng rắn rằng Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) sẽ chống lại sự hiện diện của lực lượng nước ngoài, gọi đây là “cuộc sỉ nhục lớn nhất” đất nước phải gánh.

Maduro ra đi — nếu đúng như phía Mỹ nói — là một chiến thắng cho Trump.

Năm 2025, Sài Gòn nhận 10,5 tỷ USD kiều hối – con số được mô tả là cao nhất từ trước tới nay. Ngày 30/12 dẫn lời bà Trần Thị Ngọc Liên, Phó giám đốc Ngân Hàng Nhà Nước Chi Nhánh Khu Vực 2, cho biết lượng kiều hối này tăng 10,5% so với năm 2024. Chín tháng đầu năm, kiều hối về Sài Gòn đã đạt 7,94 tỷ USD, chiếm khoảng 60% tổng kiều hối về Việt Nam. Nghĩa là chỉ trong ba tháng cuối năm, dòng tiền tăng thêm khoảng 2,5 tỷ USD – vừa được giải thích là phục vụ tiêu dùng, vừa bổ sung vốn cho sản xuất-kinh doanh.

Nhưng kỷ lục đôi khi không chỉ là tiếng pháo hoa. Nó cũng có thể là… tiếng gõ cửa của nỗi lo.

10,5 tỷ USD: con số “đẹp” và cái bóng phía sau

Nếu chỉ nhìn thống kê, đây là một “mùa bội thu” ngoại tệ. Nguồn tiền đến từ Châu Á (50%), Châu Mỹ (30%), Châu Âu (9%), Úc (8,4%). Đáng chú ý, kiều hối từ Châu Phi tăng hơn 150%, chiếm khoảng 2% – một chi tiết nhỏ nhưng gợi nhiều câu hỏi về những dòng người đi xa, và những điểm đến mới của lao động Việt.

Về phía cơ quan quản lý, bà Liên lý giải dòng kiều hối tăng là nhờ thành phố “năng động, sáng tạo”, được hỗ trợ bởi “kinh tế vĩ mô ổn định, chính sách tỷ giá linh hoạt, mặt bằng lãi suất ổn định.” Nghe rất đúng bài bản.

Nhưng đời sống ngoài kia lại thường không nói bằng “bài bản”.

Vì sao càng khó… kiều hối càng đổ về?

Trong rất nhiều cuộc trò chuyện dân gian, người ta không gọi kiều hối là “nguồn lực”, mà gọi thẳng: tiền cứu nguy.

Khi thất nghiệp lan rộng, vật giá leo thang, người ta thắt lưng buộc bụng. Và khi trong một thành phố mà “cứ hai gia đình có ít nhất một người đang ở nước ngoài” (như cách nhiều người cảm nhận), thì kiều hối không còn là chuyện “gửi thêm cho vui”, mà thành miếng cơm manh áo: tiền nhà, tiền học, tiền thuốc, tiền nợ, tiền duy trì một cuộc sống tối thiểu để khỏi trượt dài.

Nhiều bình luận trên mạng cũng xoáy vào điểm này: phần lớn kiều hối đến từ xuất khẩu lao động – những người đi làm xa, gửi về cho gia đình, chứ không phải gửi “cho ai” khác. Có người nói thẳng: gửi về là để cha mẹ sống đỡ khổ, chứ trong nước có mấy ai dám đem tiền về kinh doanh giữa rủi ro bủa vây.

Kỷ lục kiều hối, theo cách đó, đôi khi là bản đồ của… thiếu thốn.

Đô la không thù địch: nó đang gánh điều gì?

Một ý kiến khá phổ biến là: nếu không có kiều hối – tức đô la thật chảy về – thì áp lực tỷ giá sẽ nặng hơn. Dân mạng nói kiểu “mộc”: không có đô la gửi về, biết đâu đổi 30 ngàn mới được 1 USD. Câu nói có thể phóng đại, nhưng tâm trạng thì rất thật: ngoại tệ là cái phao.

Khi một nền kinh tế cần ngoại tệ để cân bằng nhập khẩu, trả nợ, giữ ổn định thị trường tiền tệ… thì kiều hối trở thành nguồn bù đắp đáng kể. Và thế là có nghịch lý chua chát: càng nhiều người phải đi xa, dòng đô la càng dày, bề mặt ổn định càng dễ giữ.

Ổn định… đôi khi được dựng lên bằng những chuyến bay một chiều của lao động.

Không ít người nhắc: kiều hối chảy vào gia đình là chính – giúp tăng sức mua, trang trải sinh hoạt, cứu những khoản thiếu hụt. Nhưng cũng có bình luận bức xúc về cảm giác “bị ép giá”, bị thiệt thòi khi đổi tiền, hoặc về chuyện đồng tiền mồ hôi đã bị trừ phí, trừ thuế nơi xứ người, về tới quê nhà lại phải “chịu thêm” đủ kiểu hao hụt.

Ở chiều ngược lại, cũng xuất hiện những lời mỉa mai, công kích, quy chụp nhau theo phe phái – kiểu “ai gửi, ai không gửi.” Những câu đó ồn ào, nhưng rốt cuộc vẫn không thay đổi một sự thật giản dị: khi cha mẹ ở nhà thiếu, con cái ở xa sẽ gửi. Không phải vì khẩu hiệu, mà vì ruột thịt.

Và thế là kỷ lục kiều hối vừa có ánh sáng của tình thân, vừa có cái bóng của bất an: nếu trong nước đủ sống, đủ làm, đủ an toàn cho đồng tiền, liệu dòng gửi về có phải “căng” đến vậy không?

Kỷ lục đáng mừng… hay tín hiệu đáng sợ?

10,5 tỷ USD có thể là “thành tích” trên báo cáo. Nhưng với nhiều gia đình, đó là một chiếc phao bắt buộc. Nó nói rằng Sài Gòn vẫn là nơi gom dòng tiền, nơi nhu cầu tiêu dùng lớn, nơi người thân còn trông vào nhau để chống chọi. Nó cũng nói rằng xuất khẩu lao động và người Việt xa xứ đang âm thầm gánh một phần áp lực của nền kinh tế bằng mồ hôi, bằng tuổi trẻ, bằng những năm tháng sống xa nhà.

Nên nếu hỏi “nguyên nhân rùng rợn” đằng sau kỷ lục kiều hối là gì, có lẽ câu trả lời không nằm trong một khẩu hiệu đẹp. Nó nằm trong một bức tranh rất người: khi đời sống chật vật, người ta phải dựa vào người thân ở xa. Và khi một thành phố phải sống nhờ những phong bì đô la từ nửa vòng trái đất, kỷ lục ấy… vừa là tin vui, vừa là tiếng thở dài.

Việc một nữ công dân Việt Nam thiệt mạng trong một cuộc truy quét người lao động nhập cư ở thành phố Daegu làm dấy lên lo ngại về những bất cập trong chính sách thị thực của Hàn Quốc.

Báo The Korea Herald của Hàn Quốc dẫn lại thông tin từ giới chức địa phương cho hay, Vũ Tú Anh, 25 tuổi, đã tử vong tại sân của một nhà máy phụ tùng ô tô ở Daegu vào ngày 28/10.

Cô bị ngã từ tầng ba của tòa nhà trong lúc đang lẩn trốn đợt truy quét lao động nhập cư bất hợp pháp của cơ quan quản lý xuất nhập cảnh.

Theo tìm hiểu của BBC News Tiếng Việt, tính đến hôm 17/12, báo chí Việt Nam chưa đưa tin về vụ việc này. Trong khi đó, cái chết của cô đã làm dấy lên làn sóng chỉ trích dữ dội về các quy định thị thực tại Hàn Quốc.

Nhiều ý kiến cho rằng những quy định khắt khe này đang đẩy các du học sinh quốc tế vào thế khó, khiến họ có rất ít lựa chọn việc làm hợp pháp để tự trang trải cuộc sống sau khi tốt nghiệp, theo The Korea Herald.

Thực hư ra sao?

Theo tờ SCMP tại Hong Kong, Tú Anh tốt nghiệp chuyên ngành thương mại quốc tế tại Đại học Keimyung ở Daegu, thành phố lớn thứ tư của Hàn Quốc. Dù đã có visa D-10 (diện tìm việc làm), cô vẫn gặp rất nhiều khó khăn và chưa tìm được công việc đúng chuyên môn.

Thông tin từ Cơ quan Quản lý Xuất nhập cảnh Hàn Quốc cho thấy, thị thực D-10 chỉ cho phép người lao động làm thêm trong một số lĩnh vực chuyên môn nhất định, trong đó không bao gồm các công việc chân tay.

Để chuyển sang làm chính thức và đủ điều kiện xin thị thực E-7 (diện lao động có tay nghề), ứng viên bắt buộc phải tìm được các vị trí công việc chuyên môn tương ứng.

Theo SCMP, để trang trải cuộc sống, Tú Anh buộc phải chấp nhận làm việc tại một nhà máy ở Daegu.

Tuy nhiên, cô chỉ làm ở đây được hai tuần thì cơ quan quản lý xuất nhập cảnh ập vào nhà máy và tiến hành truy quét.



Việc cô làm việc trái phép diễn ra đúng vào thời điểm Bộ Tư pháp Hàn Quốc đang đẩy mạnh các đợt truy quét người cư trú bất hợp pháp nhằm thắt chặt an ninh trước thềm Hội nghị Thượng đỉnh APEC vào cuối tháng 10.

Từ ngày 29/10 đến 1/11, Chủ tịch nước Lương Cường đã dự Hội nghị APEC, nhưng không có thông tin nào công khai về việc liệu chính quyền Việt Nam, bao gồm Đại sứ quán Việt Nam tại Hàn Quốc, có đề cập vụ việc này với quốc gia sở tại.

Theo tờ Hankyoreh của Hàn Quốc, lý do được đưa ra cho các đợt truy quét này là để bắt giữ những người nước ngoài đang "xâm phạm cơ hội việc làm của người dân Hàn Quốc" và "đe dọa đến sự an toàn của họ".

Theo báo cáo từ công ty cung cấp thông tin thị trường ICEF Monitor, tổng số du học sinh quốc tế tại Hàn Quốc đã vượt ngưỡng 305.000 người tính đến tháng 8/2025.

Con số này đã vượt mục tiêu sớm hai năm so với kế hoạch của chính phủ Hàn Quốc trong việc thu hút 300.000 sinh viên quốc tế vào năm 2027.

Tranh cãi về thị thực và công lý?

"Tú Anh đã ra đi, nhưng cái chết của con tôi sẽ không vô ích," ông Vũ Văn Sung, cha của nạn nhân, chia sẻ với tờ The Korea Herald tại buổi lễ tưởng niệm cô vào hôm 14/12.

"Tôi mong muốn chính phủ sẽ điều tra thấu đáo vụ việc này và hy vọng các bạn du học sinh cũng như người nhập cư sau này sẽ không còn phải chịu những thiệt thòi liên quan đến vấn đề thị thực."

Vẫn theo tờ The Korea Herald, Bộ Tư pháp – cơ quan giám sát chính sách xuất nhập cảnh – tuyên bố họ không chịu trách nhiệm về cái chết của cô, với lập luận rằng vụ việc xảy ra sau khi cuộc truy quét đã kết thúc.

Ngược lại, những người lên tiếng chỉ trích vụ việc đang yêu cầu chính quyền công khai các đoạn phim từ camera giám sát an ninh để phục vụ một cuộc điều tra minh bạch hơn.

Tuần trước, các nhà hoạt động lao động ở Hàn Quốc đã gửi đơn kiến nghị lên Ủy ban Quốc gia về Quyền con người Hàn Quốc, yêu cầu mở một cuộc điều tra bắt buộc đối với vụ việc này.

Bà Kim Hee-jeong, một nhà hoạt động vì quyền lợi lao động tại Daegu, nói với The Korea Herald: "Có thể cô ấy đã quá lo sợ về việc bị trục xuất hoặc mất cơ hội học lên cao học khi đang chuẩn bị để đi tiếp con đường học tập tại Hàn Quốc. Từng một lần phải đối mặt với đợt truy quét của cơ quan xuất nhập cảnh trước đó, nỗi sợ hãi trong cô có lẽ lớn hơn bất kỳ ai khác."

Đại diện Chi nhánh Tổng Liên đoàn Lao động Hàn Quốc (KCTU) tại Daegu cho rằng vụ việc của Vũ Tú Anh là "một lời cảnh báo nghiêm trọng về hậu quả của các chiến dịch truy quét bạo lực đối với người lao động nhập cư" đang được chính phủ Hàn Quốc triển khai trong thời gian gần đây, theo trang web chính thức của Hội người Việt Nam tại Jeonnam - Gwangju hồi cuối tháng 10.

Jang Young-ook, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Chính sách Kinh tế Quốc tế Hàn Quốc nêu ý kiến trên tờ Hankyoreh hôm 12/12 rằng nếu diện thị thực tìm việc làm D-10 cho phép người lao động tham gia vào lĩnh vực sản xuất, Tú Anh "đã không cảm thấy cần phải tháo chạy để trốn tránh đợt truy quét."

"Nếu chúng ta tạo điều kiện thuận lợi hơn cho những người nước ngoài đáp ứng đủ các điều kiện cụ thể được gia hạn hoặc chuyển đổi visa, đồng thời mở rộng phạm vi các hoạt động được phép, tình trạng cư trú bất hợp pháp chắc chắn sẽ giảm bớt," ông Jang nói thêm.

Có những chữ nghe qua tưởng vô hại, nhưng rơi vào tai lại làm người ta “ớn”. Nhất là với nhiều người miền Nam vốn quen lời ăn tiếng nói hiền, gọn, lịch sự, ít thích kiểu “quăng” chữ thô vào câu chuyện thường ngày.

Vậy mà vài năm gần đây, chữ “vãi” bỗng tràn lan như mưa trái mùa. Vui cũng “vãi”. Buồn cũng “vãi”. Nóng “vãi”, lạnh “vãi”, mệt “vãi”, sướng “vãi”. Không vui không buồn, gặp nhau cũng “vãi”. Rồi nâng cấp lên một rổ: vãi l…, vãi đái, vãi cứt, vãi linh hồn, vãi chưởng, vãi lúa… nghe đến đâu là thấy… muốn đứng dậy đi chỗ khác.

Có người còn đem chữ đó vào chuyện ăn uống, rao bán kiểu “rẻ vãi…” khiến người nghe bủn rủn. Rẻ kiểu gì mà kéo theo cả một hình ảnh dơ dáy, phản cảm? Tự nhiên món ngon cũng hóa kém duyên.

“Vãi” là gì: không phải “ông vãi bà vãi” đâu nghe
Nhiều người lớn tuổi bực nhất ở chỗ: chữ “vãi” không phải nghĩa “ông vãi, bà vãi” trong nếp cũ miền Nam. “Vãi” ở đây vốn là động từ chỉ hành động vung vãi, quăng rải, kiểu rải muối gạo, quăng tung tóe. Vì vậy khi ghép với những từ tục tĩu, nó tạo cảm giác như “quăng thẳng vô mặt người ta” — vừa thô, vừa gắt, vừa mang tính xúc phạm trực diện.

Bởi vậy, có người mới nói thẳng: chửi tục thì đã là tục, nhưng tục kiểu này nghe “ghê”, nghe “dơ”, nghe như cố tình lấy thứ bẩn để ném ra cho sướng miệng.

Rồi câu chuyện trượt sang một điều ngộ nghĩnh mà cũng buồn: chửi cũng bị kéo vào cuộc phân Nam – Bắc.

Chửi tục “có vần có điệu”: Bắc thành nghệ thuật, Nam lại quen gọn và đậm
Nhiều người nhận xét: người miền Bắc chửi tục có thể… chửi như hát, như làm thơ, lên xuống nhấn nhá, chửi dài hơi, chửi ba ngày ba đêm, chửi thành “nghệ thuật chửi”, “chửi gia truyền”. Những câu kiểu “tiên sư bố”, “tiên sư cha”, rồi đủ biến thể, nghe vừa sắc vừa dai, mà đôi khi còn có nhịp.

Miền Nam thì khác. Nam chửi thường gọn, phang một nhát, kiểu “mổ tổ”, “tổ cha”, “đ… m…” — không cầu kỳ, không vần điệu. Cái gọn đó có khi lại thành “hiền” trong tai người quen.

Cho nên khi nghe kiểu chửi miền Bắc như “đ… bố mày”, nhiều người miền Nam thấy sốc vì vừa nặng vừa hạ nhục, lại kéo theo nghĩa dơ dáy. Người Bắc nghe câu ấy thì “tức điên” là đúng bài, vì nó đánh thẳng vào cái danh dự theo kiểu nhục mạ tận gốc.

Và rồi, cái đáng nói là: giới trẻ miền Nam bây giờ lậm kiểu chửi đó, lậm luôn cả chữ “vãi”.

Từ mạng xã hội bước ra phim ảnh: chửi như nuốt đĩa, ngắt nhéo, “miếng độc” lạm dụng
Không chỉ ngoài đời. Xem webdrama, phim điện ảnh, nhiều nhân vật được gắn mác “miền Nam” mà lại chửi như đọc rap kiểu miền ngoài: ngắt nhéo, nuốt chữ, nhấn nhá, xắn ống quần lên rồi xổ một tràng “thơ vần”. Có người bảo đó là “miếng độc” diễn xuất nên cứ lôi ra hoài.

Nhưng với nhiều khán giả miền Tây, miền Nam “lục tỉnh”, cảm giác là… giả trân. Vì trong nếp nói quê nhà, ít có chuyện chửi như hát, chửi vần điệu làm mình làm mẩy. Miền Nam có thể nóng, có thể bộc trực, nhưng thường không “lên tông” theo kiểu ấy.

Thành ra, sự khó chịu không chỉ vì chữ “vãi”, mà vì cái cảm giác văn hóa vùng miền bị pha trộn đến mức mất giọng.

Nhưng cũng có ý kiến khác: ngôn ngữ sống là vì giới trẻ “bẻ nghĩa”
Dĩ nhiên, không phải ai cũng đồng tình với việc “cấm khẩu” chữ lóng. Có người phản biện rất thực tế: ngôn ngữ sinh động là do giới trẻ tạo ra, họ dùng theo phong trào, theo trend, nên nghĩa đã khác nghĩa gốc. “Vãi” trong miệng nhiều người bây giờ chỉ mang nghĩa “quá đi”, “cực đỉnh”, “nhiều quá”, kiểu “xinh vãi”, “mệt vãi” — nói nhanh cho tiện, chứ không ai nghĩ tới chuyện “quăng cái gì vào mặt ai”.

Và tiếng Việt vốn luôn giao thoa, vùng miền vẫn có đặc trưng riêng nhưng cũng không tránh khỏi hòa trộn. Chấp nhất quá đôi khi chỉ làm mệt thêm.

Nói thẳng như một bình luận: “kệ bọn trẻ” — thế hệ trước viết theo quan điểm thế hệ trước, nhưng không nhất thiết là tiêu chuẩn duy nhất bắt thế hệ sau phải noi theo.

Vấn đề không nằm ở một chữ, mà ở giới hạn của sự lịch sự
Tuy vậy, cái “ngứa tai” của nhiều người miền Nam không phải vô cớ. Vì chữ lóng nào rồi cũng qua, nhưng thói quen văng tục để giao tiếp mà thành bình thường thì đáng lo. Nhất là khi nó đi kèm một mớ từ khác đang lan theo: “chiếc em bé”, “chiếc bà ngoại”, “con xe”, “con iPhone”, “trộm vía”, “xin vía”, rồi “cành”, “củ”, “chục tỏi”… Nghe riết thành nhức đầu.

Ngôn ngữ có quyền thay đổi, nhưng văn hóa cũng có quyền giữ ranh giới. Chữ nào nói ra khiến người đối diện ngượng miệng, nghịch nhĩ, phát sinh ác cảm, thì dù trend có mạnh cỡ nào, nó vẫn khó trở thành “đẹp”.


Người miền Nam có cái duyên riêng: hiền, dễ thương, nói chuyện tự nhiên, ít làm quá. Giữ được cái nết ấy không phải là “bài ngoại” hay “chống vùng miền”, mà là giữ cho mình một phong vị.

Không ai cấm ai nói. Nhưng nếu đã biết chữ đó làm người khác khó chịu, nếu đã biết nó kéo theo hình ảnh thô tục và dơ dáy, thì bớt một chữ cũng đâu có mất gì.

Giữa một thời ngôn ngữ chạy như nước lũ, đôi khi lịch sự lại là một dạng can đảm: biết dừng đúng lúc, biết chọn chữ cho sạch miệng, và giữ cho câu nói của mình còn đáng nghe.

Theo như toàn bộ không gian được biến hóa thành khu vườn kỳ ảo khổng lồ, khiến 40.000 khán giả choáng ngợp ngay từ những phút mở màn, với tổng chi phí sản xuất và chuẩn bị lên tới 900 triệu Đài tệ, lập kỷ lục mới trong lịch sử các buổi hòa nhạc Hoa Ngữ, sau khi "Thiên hậu" Thái Y Lâm mở màn tour diễn Pleasure tại Taipei Dome với quy mô chưa từng có vào tối ngày 30/12.

Rạng sáng Thứ Bảy, Gia Lạp Gia Tư (Caracas) không bừng tỉnh bằng chuông nhà thờ hay tiếng xe cộ cuối tuần. Thành phố thức dậy bởi tiếng nổ, bởi âm thanh nặng nề của máy bay và trực thăng xé qua bầu trời, và bởi một câu hỏi treo lơ lửng trên từng con phố: chuyện gì vừa xảy ra?

Trong khi người dân Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) còn chưa kịp hiểu, thì ở Hoa Thịnh Đốn (Washington), một chi tiết khác lại gây chấn động không kém: Quốc hội Mỹ được thông báo về chiến dịch… sau khi mọi thứ đã diễn ra.

“Xong việc rồi mới báo”: Quốc hội nhận thông tin sau chiến dịch
Theo một nguồn tin am hiểu vấn đề, chính quyền Trump bắt đầu thông báo cho lãnh đạo Quốc hội và các ủy ban then chốt về chiến dịch bắt giữ Tổng thống Nicolás Maduro sau khi sự việc đã xảy ra. Lý do được đưa ra là thẩm quyền của Tổng thống Donald Trump theo Điều II Hiến pháp Mỹ – điều khoản xác định tổng thống là Tổng tư lệnh quân đội.

Đây là điểm khiến nhiều người lập tức nhíu mày. Bởi trong nhiều chiến dịch quân sự trước đây, các đời tổng thống thường thông báo cho lãnh đạo Quốc hội trước khi hành động. Nhưng với chính quyền Trump, việc “không báo trước” không còn là chuyện hiếm, mà gần như đã thành một phong cách điều hành: nhanh, gọn, và đặt Quốc hội vào thế chạy theo.

Mike Lee và lời “giải thích Điều II”: bảo vệ người thi hành lệnh bắt
Cũng trong sáng Thứ Bảy, Thượng nghị sĩ Cộng Hòa Mike Lee (Utah) viết rằng Ngoại trưởng Marco Rubio nói với ông: hành động này nhằm bảo vệ nhân sự Mỹ đang tìm cách bắt Maduro, và hợp pháp theo Điều II. Nghĩa là, theo cách lập luận ấy, đây không chỉ là “tấn công”, mà là một lớp hỏa lực và hành động quân sự để che chắn cho việc thi hành lệnh bắt.

Nhưng câu hỏi chính trị – pháp lý vẫn còn đó: “bảo vệ nhân sự” đến mức nào thì trở thành một chiến dịch quân sự quy mô lớn? Và khi không có tuyên chiến hay ủy quyền dùng vũ lực, ranh giới hiến định nằm ở đâu?

Lời cũ của Susie Wiles: “Đánh Venezuela cần Quốc hội”
Sự việc càng khiến dư luận chú ý khi nhắc lại một chi tiết trước đó: Chánh văn phòng Nhà Trắng Susie Wiles từng nói trong một cuộc phỏng vấn với Vanity Fair rằng các cuộc tấn công của Mỹ vào Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) sẽ cần sự chấp thuận của Quốc hội. Và bây giờ, khi một chiến dịch bị mô tả là “bắt giữ nguyên thủ” lại diễn ra theo kiểu “thông báo sau”, lời nói ấy bỗng trở thành một chiếc gương khó chịu.

Colombia “không được báo trước”: đồng minh thân cận cũng bị đặt ngoài vòng kế hoạch
Không chỉ Quốc hội Mỹ bị đặt vào thế biết sau. Colombia – đồng minh an ninh đáng tin cậy nhất của Hoa Thịnh Đốn (Washington) ở Nam Mỹ – cũng không nhận được cảnh báo trước khi chiến dịch diễn ra, theo một nguồn tin Colombia. Nguồn tin này nói Bogotá biết về khả năng Mỹ có kế hoạch bắt Maduro, nhưng không hề biết khi nào và bằng cách nào Mỹ sẽ thực hiện.

Và vì thế, Colombia đang điều lực lượng ra biên giới với Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela), vừa “vì lý do nhân đạo”, vừa để ngăn chặn lực lượng du kích ELN – nhóm đã lên tiếng phản đối sự can thiệp của Mỹ bên trong Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela). Một động thái nghe như thủ tục, nhưng thực tế là lời thừa nhận: chỉ cần một biến cố lớn ở Caracas, biên giới sẽ là nơi chịu áp lực đầu tiên.

Trước đó vài tháng, ngoại trưởng Colombia Rosa Yolanda Villavicencio Mapy từng nói việc Maduro ra đi theo con đường đàm phán có thể là lựa chọn “lành mạnh” nhất. Nhưng ngay sau đó, chính phủ Colombia đã vội làm rõ rằng phát biểu ấy không nên bị hiểu thành việc ủng hộ Maduro từ bỏ quyền lực, nhấn mạnh Colombia không muốn can thiệp vào nội bộ nước khác. Một kiểu “đính chính” cho thấy Bogotá luôn phải đi trên dây: vừa là đồng minh Mỹ, vừa không muốn thành kẻ châm ngòi trong khu vực.

Gia Lạp Gia Tư (Caracas) sáng Thứ Bảy: tiếng nổ, trực thăng, và đường phố trống bất thường
Từ hiện trường, nhà báo Mary Mena kể lại với CNN rằng bà tỉnh dậy vì “tiếng động lớn” và “những tiếng nổ” vào rạng sáng. Người dân ban đầu không biết điều gì đang xảy ra, nhưng ai cũng cảm nhận một điều: có chuyện rất lớn, vì tiếng nổ dồn dập, và bầu trời đầy tiếng máy bay cùng trực thăng.

Truyền hình nhà nước Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) phát hình ảnh đường phố Gia Lạp Gia Tư (Caracas) trống lạ thường đối với một ngày Thứ Bảy. Đôi khi, sự vắng lặng nói nhiều hơn tiếng la hét: nó là bản năng tự vệ của một thành phố không biết cơn bão sẽ quét thêm bao lâu.

Pam Bondi: “sẽ sớm nếm toàn bộ cơn thịnh nộ của công lý Mỹ”
Tổng chưởng lý Mỹ Pam Bondi tuyên bố Maduro sẽ “sớm đối diện toàn bộ cơn thịnh nộ của công lý Mỹ, trên đất Mỹ, trong tòa án Mỹ” sau khi bị bắt tại Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela). Bà dẫn lại cáo trạng nhắm vào Maduro với các tội danh nghiêm trọng, gồm âm mưu narco-terrorism, âm mưu đưa cocaine vào Mỹ, cùng các cáo buộc liên quan đến súng máy và thiết bị hủy diệt, mức án sẽ là cao nhất (tử hình).

Maduro từng bị truy tố bởi công tố liên bang khu Nam New York từ năm 2020. Tuy nhiên, vào sáng Thứ Bảy, vị trí chính xác của ông được nói là vẫn chưa được làm rõ một cách công khai.

Bondi cảm ơn Trump và quân đội Mỹ vì “nhiệm vụ đáng kinh ngạc và rất thành công” để bắt “hai đối tượng bị cáo buộc là những kẻ buôn ma túy quốc tế”, ám chỉ Maduro và phu nhân.

Nga đòi “làm rõ ngay lập tức”: nói đây là vi phạm chủ quyền và luật quốc tế
Moscow phản ứng mạnh. Bộ Ngoại giao Nga nói “cực kỳ quan ngại” trước thông tin Maduro và vợ bị cưỡng bức đưa ra khỏi Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) trong các hành động mà họ gọi là “gây hấn” của Mỹ, và kêu gọi “làm rõ ngay lập tức” tình hình.

Nga nhấn mạnh: nếu đúng, đây là “vi phạm không thể chấp nhận” đối với chủ quyền của một quốc gia độc lập – nguyên tắc cốt lõi của luật quốc tế. Trước đó, Nga cũng đã lên án đây là “hành động xâm lược vũ trang”, cho rằng mọi “lý do biện minh” đều không đứng vững.

Theo như Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV) mới đây đưa tin rằng, ông Huang Daoxian, 40 tuổi, quê ở tỉnh Chiết Giang, trong lúc đang dọn dẹp nhà cho bố mẹ thì bất chợt nghe thấy tiếng động bất thường phát ra từ con sông gần đó, khiến người đàn ông này hoảng hốt phát hiện một cụ bà đang vùng vẫy giữa dòng nước, hai tay vung vẩy trong tuyệt vọng khi cơ thể dần chìm xuống.

Một hành động dũng cảm bên dòng sông tưởng chừng quen thuộc đã làm lay động hàng triệu trái tim tại Trung Quốc. Điều đặc biệt là nơi người cựu binh ấy cứu sống một sinh mạng, cũng chính là nơi ông từng được cứu khỏi lưỡi hái tử thần cách đây 35 năm như một vòng tuần hoàn lặng lẽ nhưng bền bỉ của lòng nhân ái.

Theo Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV), ông Huang Daoxian, 40 tuổi, quê ở tỉnh Chiết Giang, trong lúc đang dọn dẹp nhà cho bố mẹ thì bất chợt nghe thấy tiếng động bất thường phát ra từ con sông gần đó. Chạy ra kiểm tra, ông hoảng hốt phát hiện một cụ bà đang vùng vẫy giữa dòng nước, hai tay vung vẩy trong tuyệt vọng khi cơ thể dần chìm xuống.

Không một giây chần chừ, Huang vốn là người bơi giỏi và từng phục vụ 12 năm trong quân đội lập tức lao mình xuống dòng nước lạnh. Người đàn ông nâng cằm cụ bà lên để tránh ngạt thở, rồi dùng hết sức kéo bà vào bờ. Dưới làn nước đục, chân ông bị các vật sắc nhọn cứa rách, máu chảy nhưng Huang vẫn kiên quyết không buông tay.

Nhờ sự hỗ trợ của những người đi đường, cụ bà nhanh chóng được đưa lên bờ và chuyển tới bệnh viện. Vài ngày sau, con gái của nạn nhân - họ Hu đã tìm đến nhà Huang để gửi lời cảm ơn. Trong khoảnh khắc xúc động, người phụ nữ bật khóc, nắm chặt tay ân nhân và nói: "Nếu không có anh, tôi đã không còn mẹ".

Chính tại cuộc gặp ấy, Huang chia sẻ một câu chuyện khiến tất cả lặng người. Cách đây 35 năm, khi mới 5 tuổi, ông từng trượt chân ngã xuống chính con sông này trong một ngày mưa. Khi đang bị dòng nước cuốn đi, một người đàn ông lớn tuổi đi ngang qua đã kịp thời cứu sống cậu bé. Người ân nhân năm xưa sau đó trở thành bạn thân của gia đình Huang, thường xuyên qua lại và cùng họ dùng bữa. "Tôi không bao giờ quên lời mẹ dặn phải sống biết ơn", Huang nói. "Cảm giác được cứu sống khi còn nhỏ vẫn còn nguyên vẹn trong tôi. Hôm nay, tôi chỉ đang trao lại lòng tốt ấy cho người khác".

Hiện tại, Huang làm việc tại một cơ quan chính quyền địa phương, có vợ và hai con. Trong một cuộc phỏng vấn, cô con gái 5 tuổi của ông đã tự hào tuyên bố: "Bố cháu là siêu anh hùng". Câu nói hồn nhiên ấy khiến nhiều người không khỏi xúc động.

Chính quyền địa phương sau đó đã trao tặng Huang giấy chứng nhận, ghi nhận ông là tấm gương về hành động chính trực và dũng cảm. Câu chuyện của ông nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội Trung Quốc, thu hút hơn 5 triệu lượt xem cùng vô số bình luận ngợi ca. "35 năm trước anh được che chở, hôm nay anh lại che chở người khác. Tôi tin rằng việc tốt rồi sẽ quay trở lại", một cư dân mạng chia sẻ. Người khác viết: "Đây là minh chứng cho vòng tuần hoàn của thiện chí - lặng lẽ nhưng đầy sức mạnh".

Những câu chuyện như của Huang luôn để lại dư âm đặc biệt, bởi chúng nhắc nhở con người rằng: lòng tốt, dù được gieo trong khoảnh khắc nào, cũng có thể nảy mầm sau hàng chục năm, đúng lúc và đúng người như một phép màu giản dị của đời sống.

Chỉ ít giờ nữa là sang năm mới 2026. Ở Texas, năm mới không chỉ mang theo pháo hoa và lời chúc, mà còn kèm một “gói luật” mới có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Những thay đổi này chạm thẳng vào đời sống hàng ngày của cộng đồng người Việt: từ di trú, làm ăn buôn bán, thuê – cho thuê nhà, cho tới chuyện dữ liệu cá nhân và trí tuệ nhân tạo (AI).

Dưới đây là bản tóm lược dễ hiểu, để bà con nắm cho chắc, tránh lúng túng khi luật đã “chạy”.

1) Siết chặt thực thi di trú: Sheriff buộc phải hợp tác với ICE
Theo Senate Bill 8, tất cả Cảnh sát trưởng (Sheriff) tại các hạt của Texas bắt buộc phải hợp tác với ICE. Các nhà tù địa phương phải thực hiện lệnh giam giữ liên bang đối với những người đang bị giữ mà có nghi vấn về tình trạng di trú.

Điểm cần lưu ý là trước đây, có hạt “lỏng tay”, chọn mức hợp tác hạn chế. Từ 2026, chuyện này không còn là lựa chọn, mà là nghĩa vụ. Luật được đưa ra với mục tiêu an ninh, nhưng với cộng đồng nhập cư, đây là tín hiệu rõ ràng: giấy tờ, thủ tục pháp lý phải luôn gọn gàng, hợp lệ để tránh rắc rối không đáng có.

2) Tin vui cho chủ tiệm: Miễn thuế hàng tồn kho tới 125,000 USD
Một điểm sáng hiếm hoi nằm ở House Bill 9. Luật mới cho phép miễn thuế hàng tồn kho (inventory) lên đến 125,000 USD.

Trước đây, mức miễn thường rất thấp (chỉ vài ngàn đô), gần như không giúp ích bao nhiêu. Nay với ngưỡng 125,000 USD, đa số tiệm nail, nhà hàng, tiệm tạp hóa của người Việt đều được hưởng lợi. Đây là cách Texas hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ trong bối cảnh lạm phát còn dai dẳng.

Nói thẳng: đây là khoản tiền thật, tiết kiệm thật, nếu bà con biết tận dụng đúng cách.

3) Trục xuất nhanh hơn: Squatters và người nợ tiền thuê nhà
Senate Bill 38 nhắm thẳng vào hai “cơn ác mộng” của chủ nhà:
– Người vào ở nhà trống không phép (squatters)
– Người thuê lì lợm, nợ tiền nhà kéo dài

Luật mới rút ngắn thời gian xử lý tại tòa, cho phép chủ nhà lấy lại tài sản nhanh hơn, hạn chế các chiêu trì hoãn quen thuộc.

Nếu bạn là landlord, đây là công cụ pháp lý mạnh để tự vệ.
Ngược lại, nếu bạn là người đi thuê, thì thông điệp cũng rất rõ: đóng tiền nhà đúng hạn, vì từ 2026, quy trình trục xuất sẽ “thần tốc” hơn nhiều.

4) Texas quản lý AI: Bảo vệ dữ liệu và quyền riêng tư
Với House Bill 149, Texas trở thành một trong những bang tiên phong ban hành khung luật toàn diện về Trí tuệ nhân tạo (AI).

Luật cấm việc dùng AI để:
– Lừa đảo
– Phân biệt đối xử
– Thu thập dữ liệu sinh trắc học (khuôn mặt, vân tay…) trái phép

Các công ty phải minh bạch khi dùng AI để tương tác với người dùng. Khi bà con mua sắm online, dùng app, hay tiếp xúc dịch vụ công nghệ, quyền riêng tư sẽ được bảo vệ tốt hơn, giảm nguy cơ bị “định giá ảo”, thao túng hay lừa đảo công nghệ cao.

Checklist ngắn gọn cho bà con người Việt
– Chủ doanh nghiệp: Gọi ngay cho kế toán (CPA), rà soát hàng tồn kho để tận dụng trọn mức miễn thuế 125,000 USD trong kỳ khai thuế tới.
– Chủ nhà (Landlord): Cập nhật hợp đồng thuê và nắm rõ thủ tục trục xuất mới để bảo vệ tài sản.
– Người đi thuê: Chú ý nghĩa vụ tiền nhà; luật mới không còn nhiều “đường dây kéo giờ”.
– Phụ huynh: Quan tâm quyền riêng tư của con em khi dùng app, mạng xã hội có AI.
– Giấy tờ tùy thân: Luôn mang theo giấy tờ hợp lệ khi ra đường hoặc đi làm, nhất là trong bối cảnh kiểm tra di trú chặt hơn.


Luật mới không phải để làm bà con sợ, mà để nhắc rằng hiểu luật là một dạng tự bảo vệ mình. Texas từ 1/1/2026 sẽ chặt hơn ở di trú, mạnh tay hơn trong nhà đất, nhưng cũng mở cửa hỗ trợ thật sự cho doanh nghiệp nhỏ và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Biết sớm một ngày, tránh rắc rối cả năm. Nắm luật trong tay, thì năm mới mới nhẹ đầu mà làm ăn, sinh sống.

Nguyễn Thanh Hải, 54 tuổi, từng được gọi là Hiệp sĩ đường phố, bị cáo buộc cùng 40 người dàn dựng cảnh giải cứu người Việt ở Campuchia để chiếm đoạt 16,7 tỷ đồng.

Ngày 1/1, ông Hải cùng 40 người khác bị Phòng Cảnh sát Hình sự (PC02) Công an TP HCM bắt để điều tra về 5 tội danh: Cưỡng đoạt tài sản, Lừa đảo chiếm đoạt tài sản, Mua bán người; Tổ chức, môi giới cho người khác xuất, nhập cảnh trái phép; Lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân

Theo cơ quan điều tra, đây là đường dây tội phạm xuyên quốc gia với thủ đoạn tinh vi, lợi dụng danh nghĩa "giải cứu" người lao động bị lừa bán sang Campuchia để trục lợi.


Từ trái sang: Lê Văn Thành, Huỳnh Cao Cường, Nguyễn Thanh Hải tại cơ quan điều tra. Ảnh: Công an TP HCM

Hàng loạt 'hiệp sĩ' quảng cáo cứu người miễn phí nhưng ăn chặn tiền tỷ

Nguyễn Thanh Hải được xác định vai trò cầm đầu, xây dựng vỏ bọc "hiệp sĩ cứu người" trên mạng xã hội. Thông qua các tài khoản có lượng người theo dõi lớn, Hải thường xuyên đăng tải video, bài viết khẳng định hoạt động giải cứu là "miễn phí, không nhận tiền" nhằm tạo uy tín. Nhóm này thậm chí còn bố trí người quay phim, dàn dựng nội dung phỏng vấn nạn nhân để thu hút sự chú ý của cộng đồng.

Tuy nhiên, PC02 xác định, bản chất hoạt động của nhóm Hải hoàn toàn trái ngược với quảng cáo. Khi thân nhân người bị nạn liên hệ nhờ giúp đỡ, Hải ra điều kiện phải chuyển tiền mới tiến hành giải cứu.

Sau khi nhận được "đơn hàng", Hải móc nối với các đầu mối tại Campuchia để đưa nạn nhân ra khỏi các khu lừa đảo. Nhóm này cấu kết nâng khống số tiền chuộc, yêu cầu gia đình nạn nhân chuyển tiền qua nhiều tài khoản trung gian để chiếm đoạt phần chênh lệch.

Tiền thu được, Hải dùng một phần trả cho phía Campuchia, phần còn lại chia nhau hưởng lợi.

Cơ quan điều tra cáo buộc, từ năm 2023 đến nay, nhóm của Hải đã cưỡng đoạt tài sản của 120 người với tổng số tiền hơn 16,7 tỷ đồng. Riêng ông này bỏ túi hơn 2,2 tỷ đồng.

Không chỉ chiếm đoạt tài sản, quy trình đưa người về Việt Nam của nhóm này cũng vi phạm pháp luật nghiêm trọng. Các nạn nhân được đưa qua biên giới bằng đường tiểu ngạch, đường mòn lối mở, không làm thủ tục xuất nhập cảnh và không có giấy tờ hợp pháp.

Mở rộng điều tra, PC02 phối hợp cùng Cục Cảnh sát Hình sự (C02, Bộ Công an) và lực lượng chức năng Campuchia phát hiện thêm nhiều nhánh tội phạm liên quan. Trong đó có nhóm do Lê Văn Thành cầm đầu, chuyên dụ dỗ người lao động sang Campuchia làm việc cho các tổ chức lừa đảo và nhóm của Huỳnh Cao Cường - một "hiệp sĩ" tự xưng khác.

Tương tự Hải, Huỳnh Cao Cường lập kênh TikTok và Facebook để đăng video dàn dựng cảnh giải cứu kịch tính. Khi gia đình nạn nhân liên hệ, Cường báo giá chuộc cao hơn thực tế hàng trăm triệu đồng để ăn chặn.

Ví dụ, nếu phía Campuchia yêu cầu 185-240 triệu đồng, Cường sẽ báo giá 280-400 triệu đồng. Nhóm Cường đã thực hiện trót lọt khoảng 30 vụ.

Giải cứu thành công 38 nạn nhân đưa về Việt Nam

Đến nay, chuyên án đã giải cứu thành công 38 nạn nhân đưa về Việt Nam an toàn. Cơ quan chức năng cũng thu giữ 19 máy tính, 35 điện thoại di động và đang tiếp tục mở rộng điều tra, truy xét những người liên quan.

Công an TP HCM khuyến cáo người dân cảnh giác trước các lời mời chào "việc nhẹ lương cao" ở nước ngoài và cẩn trọng khi tìm kiếm sự hỗ trợ từ các nhóm tự phát trên mạng xã hội.

VietBF@sưu tập

Bữa trước, mình bước vào tiệm hớt tóc thanh nữ với tâm thế rất trong sáng: “Cắt gọn hai bên, tỉa nhẹ phía trên, nhẵn nhụi phía dưới.”
Ai ngờ vừa ngồi xuống ghế, ngẩng đầu lên thì… trinh nữ xuất hiện. Nàng không cưỡi mây, không mang kiếm, mà mang… kéo. Kéo lấp lánh, ánh đèn chiếu vào phản chiếu như tuyệt kỹ võ lâm.
Mình chưa kịp nói kiểu tóc thì trinh nữ đã bảo:
- “Anh ngả ghế ra chút nha.”
Ghế ngả, người mình cũng ngả, lòng mình ngả theo.
Trinh nữ bắt đầu thao tác: Một tay giữ đầu, một tay tỉa tóc, dáng người nghiêng nghiêng, mái tóc buông xuống, hương dầu gội phảng phất. Nàng nhảy bổ lên ghế áp bộ ngực vào mặt mình.
Mình nằm im như bệnh nhân đang chờ phẫu thuật… nhưng tim thì đập như trống làng ngày hội.
Trong đầu mình lúc ấy không còn “tóc tai gọn gàng” nữa, mà là: “Mình đang đi hớt tóc hay đang tham gia nghi lễ thử thách bản lĩnh đàn ông?”
Trinh nữ cúi sát để tỉa mai. Khoảng cách giữa kéo và trán mình chỉ còn một sợi tóc. Khoảng cách giữa lý trí và… sự tán loạn thì không đo được.
Mồ hôi mình toát ra, không phải vì nóng, mà vì não phải đang họp khẩn cấp, não trái xin nghỉ phép.
Bên kia gương, mình thấy rõ ánh mắt của người đàn ông vừa bước vào cửa tiệm, mắt hắn cứ lườm phần hậu vận của trinh nữ.
Cuối cùng, trinh nữ buông kéo, mỉm cười:
- “Xong rồi anh.”
Mình bật dậy như người vừa thoát nạn, soi gương: Tóc thì gọn gàng thật, nhưng thần sắc thì như vừa đi tu ba ngày mà không ăn cơm.
Mình trả tiền, bước ra ngoài, hít một hơi thật sâu: Khà khà, trời hôm nay đẹp quá!

VietBF@sưu tập

Theo như có các nguồn ghi chép, bà Baba Vanga, nhà tiên tri mù người Bulgaria từng dự đoán chính xác những biến cố lớn như vụ khủng bố ngày 11/9 tại Mỹ hay đại dịch Covid-19. Khi nhà tiên tri mù này từng dự báo nhiều sự kiện lớn và khẳng định nhân loại sẽ đối diện ngày tận thế tuyệt đối năm 5079. Tuy nhiên, lời tiên tri được cho là quan trọng nhất chính là về ngày tận thế tuyệt đối của nhân loại.

Baba Vanga, nhà tiên tri mù người Bulgaria, thường được gọi là “Nostradamus vùng Balkan”, đã để lại nhiều lời dự báo gây chấn động trước khi qua đời gần 30 năm.

Theo các nguồn ghi chép, bà từng dự đoán chính xác những biến cố lớn như vụ khủng bố ngày 11/9 tại Mỹ hay đại dịch Covid-19. Tuy nhiên, lời tiên tri được cho là quan trọng nhất chính là về ngày tận thế tuyệt đối của nhân loại.

Baba Vanga được cho là khẳng định năm 5079, một sự kiện vũ trụ “không thể tưởng tượng nổi” sẽ xảy ra, dẫn đến sự hủy diệt hoàn toàn của vũ trụ và chấm dứt sự tồn tại của loài người.

Đây được xem là mốc cuối cùng trong chuỗi dự báo dài hạn mà bà để lại, mô tả tiến trình phát triển, mở rộng và suy tàn của nhân loại qua nhiều thế kỷ.

Dòng thời gian các sự kiện trước ngày diệt vong

Trong lời tiên tri, Baba Vanga không chỉ đưa ra năm kết thúc mà còn phác thảo một dòng thời gian chi tiết về sự tiến hóa và biến cố của nhân loại:

Năm 3005: xảy ra một cuộc chiến trên sao Hỏa.

Năm 3010: Mặt Trăng va chạm, gây ra thảm họa lớn.

Năm 3797: sự sống trên Trái Đất tuyệt chủng, nhưng con người đã kịp di cư và định cư trên một hành tinh mới.

Đến thế kỷ 43: nhân loại đạt bước tiến vượt bậc về công nghệ và đạo đức, chữa khỏi mọi bệnh tật.

Ngoài ra, bà còn dự đoán rằng trong quá trình phát triển, con người sẽ mở rộng khắp hệ Mặt Trời, đạt đến khả năng bất tử và thậm chí giao tiếp với các nền văn minh ngoài Trái Đất trước khi đối diện biến cố cuối cùng.

Di sản của “Nostradamus vùng Balkan”

Baba Vanga qua đời năm 1996 ở tuổi 85, nhưng những lời tiên tri của bà vẫn tiếp tục gây chú ý và tranh luận. Dù không có bằng chứng khoa học xác nhận, nhiều người tin rằng các dự báo của bà đã phản ánh chính xác nhiều sự kiện lịch sử.

Lời tiên tri về năm 5079 được xem là “chốt hạ” cho toàn bộ nhân loại, khi vũ trụ sẽ bị phá hủy bởi một biến cố vũ trụ khổng lồ. Đây là một trong những dự báo gây ám ảnh nhất, khiến nhiều người vừa tò mò vừa lo sợ về tương lai xa xôi của loài người.

Nếu vụ bắt Nicolás Maduro là tiếng sét trên bầu trời Gia Lạp Gia Tư (Caracas), thì những dư chấn sau đó đang lan theo nhiều hướng: từ ngoại giao cường quốc, tới chiến tuyến internet, và cả câu chuyện “dầu mỏ” vốn âm ỉ từ nhiệm kỳ trước.

Bức tranh mới nhất cho thấy: Bắc Kinh chính thức lên tiếng đòi thả người, trong khi Starlink của Elon Musk bất ngờ tuyên bố mở băng thông miễn phí cho người dân Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) trong đúng giai đoạn đất nước này bị chao đảo bởi cúp điện – mất mạng.

Trung Quốc ra tối hậu thư: “phải thả Maduro và vợ ngay lập tức”
Bộ Ngoại giao Trung Quốc ra tuyên bố kêu gọi Hoa Kỳ “ngay lập tức” trả tự do cho Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro và phu nhân – hiện đang bị giam giữ tại Mỹ sau khi bị lực lượng Mỹ “snatch” khỏi thủ đô Gia Lạp Gia Tư.

Trong thông cáo, Bắc Kinh yêu cầu Washington:
- Bảo đảm an toàn cá nhân cho Maduro và vợ.
- “Ngay lập tức” thả hai người.
- Chấm dứt các nỗ lực “lật đổ/đảo ngược” chế độ ở Venezuela.
- Giải quyết vấn đề bằng đối thoại và đàm phán.

Trước đó, Trung Quốc cũng tuyên bố “bị sốc sâu sắc” và “kịch liệt lên án” việc Mỹ công khai dùng vũ lực với một quốc gia có chủ quyền. Lần này, giọng điệu còn trực diện hơn: không chỉ phản đối, mà là đòi trả người.

Trong ngôn ngữ ngoại giao, đây là kiểu tuyên bố mang tính “đóng dấu lập trường” cho cuộc đấu khẩu kéo dài: ai có quyền kéo một nguyên thủ ra khỏi đất nước của ông ta, và hậu quả sẽ được đo bằng điều gì.

Starlink mở mạng miễn phí đến 3/2: “giữ kết nối” giữa lúc Caracas mất điện – mất mạng
Song song với mặt trận ngoại giao, một câu chuyện khác bùng lên rất nhanh: Starlink thông báo sẽ cung cấp dịch vụ băng thông rộng miễn phí cho người dân Venezuela cho tới ngày 3 tháng 2.

Starlink – dịch vụ internet vệ tinh thuộc SpaceX của Elon Musk – nói trên X rằng họ cam kết “continued connectivity” (duy trì kết nối) cho Venezuela, một quốc gia vốn bị biết đến với tình trạng kiểm duyệt mạng.

Điểm đáng chú ý là chính quyền của Maduro trong quá khứ từng bị cáo buộc hoặc bị ghi nhận đã chặn các nền tảng như Facebook, YouTube, Instagram… Vì vậy, việc Starlink “bật mạng miễn phí” vào đúng thời điểm hậu biến cố khiến nhiều người lập tức liên tưởng: đây không chỉ là câu chuyện công nghệ, mà còn là câu chuyện quyền lực thông tin.

Các số liệu theo dõi của Netblocks cho thấy đã có tình trạng sụt giảm kết nối internet đột ngột ở một số khu vực Gia Lạp Gia Tư vào Thứ Bảy, và Netblocks nói hiện tượng này trùng khớp với “các đợt cắt điện trong quá trình chiến dịch quân sự của Mỹ.” Một số nguồn truyền thông địa phương cũng cho hay có những khu vực của thủ đô không có internet.

Trong thời đại này, cắt điện là một loại vũ khí. Cắt mạng là một loại vũ khí khác. Và internet vệ tinh trở thành “đường vòng” cho xã hội đang bị bóp nghẹt thông tin.

John Bolton kể lại “ý tưởng lật Maduro” thời nhiệm kỳ 1: Trump mê dầu nhưng… không tập trung được
Giữa lúc cả thế giới tranh cãi đúng – sai, cựu cố vấn an ninh quốc gia John Bolton kể lại một chi tiết từ hậu trường nhiệm kỳ đầu của Trump: kế hoạch loại Maduro từng được đưa lên bàn, nhưng rốt cuộc không đi đến đâu vì các quan chức “không thể giữ Tổng thống tập trung” vào vấn đề này.

Bolton nói Trump khi đó đã “rất quan tâm” tới dầu mỏ Venezuela. Nhóm của ông từng làm Trump hứng thú với ý tưởng “loại Maduro”, nhưng rồi… mất nhịp vì không giữ được sự chú ý của Trump.

Bolton cũng nhắc rằng phe đối lập Venezuela khi ấy tin sức ép kinh tế là đủ để làm chế độ Maduro rạn nứt.

Nhưng theo Bolton, ở nhiệm kỳ hai, Ngoại trưởng Marco Rubio – đồng thời giữ vai trò cố vấn an ninh quốc gia lâm thời – đã thuyết phục Trump hiệu quả hơn. Bolton nhận định lần này Trump bị thúc đẩy bởi “sự kiên trì của Rubio” và “lợi ích chính trị.”

Chi tiết này như một mảnh ghép cho thấy: cuộc chơi không chỉ là quân sự hay pháp lý. Nó là sự kết hợp của động cơ chiến lược, quyền lợi chính trị nội bộ, và những mục tiêu lâu dài mà người ta đã nói từ nhiều năm trước.

(Bolton hiện là một nhân vật chỉ trích Trump mạnh mẽ, và theo tường thuật thì ông cũng đang đối mặt nhiều cáo buộc liên quan đến việc chuyển giao và lưu giữ thông tin quốc phòng.)

Một Venezuela hậu Maduro: tranh chấp chủ quyền, tranh chấp thông tin, và “cuộc chiến của các đường dây”
Sự kiện Maduro bị bắt đã tạo ra một thời khắc cực hiếm: cùng lúc bùng nổ ba loại xung đột.

- Xung đột ngoại giao: Trung Quốc đòi thả người “ngay lập tức,” coi đây là can thiệp thô bạo.
- Xung đột thông tin: Caracas mất điện – mất mạng, và Starlink “mở cửa bầu trời” bằng internet vệ tinh.
- Xung đột lợi ích: Bolton nhắc lại “dầu mỏ Venezuela” như một thứ ám ảnh từ nhiệm kỳ đầu.

Ngày 27/12, một bức ảnh xuất hiện trên Facebook rồi nhanh chóng bị xóa. Nhưng đúng kiểu thời đại mạng: thứ bị gỡ khỏi trang cá nhân lại kịp “đóng đinh” vào trí nhớ đám đông.

Trong ảnh, người đăng viết như một lời thăm hỏi thân tình: “thăm thủ trưởng cũ”, kèm địa điểm hiển thị ở Biệt thự Siputra/Ciputra. Nhân vật được nhắc đến là ông Lương Tam Kỳ, thân phụ của Bộ trưởng Công an Lương Tam Quang. Từ một dòng chữ có vẻ vô tư, câu chuyện lập tức rẽ sang hướng nhạy cảm: căn biệt thự – nếu đúng là ở Ciputra – gợi ra một dấu hỏi quá lớn về nguồn gốc tài sản.

Không cần “soi kỹ thuật” cũng thấy: bất động sản Ciputra vốn gắn liền với tầng lớp siêu giàu. Căn nhà ở đó thường không phải thứ hình thành từ “thu nhập hợp pháp thông thường” theo nghĩa mà đa số người dân hiểu, đặc biệt nếu đặt cạnh mức lương và phụ cấp của khu vực công.

Thế nên điều khiến dư luận chú ý không chỉ là ngôi nhà, mà là khoảng trống quen thuộc: im lặng quanh câu hỏi “tiền từ đâu ra”. Ở Việt Nam, những câu hỏi như vậy thường không có đường đi thẳng. Nó bị đẩy sang lề, hoặc chìm xuống… cho đến khi một “tai nạn hình ảnh” xảy ra.

Điều trớ trêu là bài đăng ban đầu không mang dáng dấp “tố cáo” hay “đánh phá”. Nó giống một khoảnh khắc xã giao. Nhưng chính sự xã giao ấy lại làm lộ ra thứ mà các bản kê khai tài sản—nếu có—hiếm khi giúp công chúng nhìn thấy: đời sống vật chất thật sự của gia đình quan chức.

Và khi bài viết bị gỡ nhanh, cảm giác để lại thường không phải là “à, chắc hiểu lầm”, mà là: càng gỡ càng nhạy. Nó không xóa được câu hỏi, chỉ khiến câu hỏi thêm sắc.

Dĩ nhiên, từ một bức ảnh trên mạng xã hội, công chúng không thể tự kết luận đúng–sai về sở hữu hay nguồn tiền. Nhưng trong một xã hội tự nhận “pháp quyền”, có một nguyên tắc đơn giản: người nắm quyền lực càng lớn, nghĩa vụ giải trình càng cao.

Đặc biệt, với chức vụ liên quan đến cưỡng chế, điều tra, xử lý—tài sản của cá nhân và gia đình không còn là chuyện “đạo đức riêng”. Nó là câu chuyện lợi ích công cộng. Minh bạch không phải là món quà ban phát, mà là trách nhiệm bắt buộc để bảo vệ niềm tin xã hội.

Khi chống tham nhũng thiếu “minh bạch từ gốc”
Chừng nào kê khai tài sản vẫn bị nhìn như thủ tục hình thức; chừng nào những khối tài sản khổng lồ chỉ lộ ra nhờ ảnh chụp, lời khoe vô ý, hay “sự cố Facebook”; thì chừng đó những khẩu hiệu chống tham nhũng vẫn thiếu mất phần cốt lõi: cơ chế để dân được hỏi và được nhận câu trả lời rõ ràng.

Và khi câu hỏi về nguồn gốc tài sản không được trả lời, niềm tin công chúng cũng dễ “bốc hơi” theo cách rất giống bài đăng kia: biến mất nhanh, để lại một khoảng trống lớn hơn chính nội dung.

Người thì coi đó là “chuyện bình thường” của “giai cấp vô sản kiểu mới”, người thì mỉa mai rằng biệt thự chỉ là “muỗi” so với nhiều khối tài sản khác; có người nói thẳng: “Con làm quan, bố được nhờ… âu cũng vậy, nhưng đừng quá đáng, dân nuốt nghẹn không trôi.”

Những câu chữ ấy, dù hài hước hay cay đắng, đều chung một điểm: xã hội không thiếu mắt nhìn, chỉ thiếu một cánh cửa minh bạch để mọi nghi vấn đi vào quy trình kiểm chứng đàng hoàng—thay vì trôi nổi theo nhịp đăng rồi gỡ.

Một chữ “đu càng” và cả một vết thương lịch sử
“Đu càng” vốn là một hình ảnh ám ảnh của một giai đoạn. Nhưng nhiều năm nay, giới “bò đỏ” lại dùng nó như một câu nhục mạ dành cho những người vượt biên, định cư ở nước ngoài sau 1975.

Vấn đề là: nếu đặt vào thời cuộc lúc đó, phần lớn những người gắn với chế độ Việt Nam Cộng Hòa gần như không còn lựa chọn. Áp lực trả thù, cải tạo, tước đoạt, nghèo đói và sự bấp bênh đè lên cuộc sống. Trong hoàn cảnh “sống hay chết”, người ta bám vào bất kỳ cơ hội nào để thoát đi. “Đu càng” khi ấy, nếu gọi cho đúng, là một hành vi sinh tồn. Đau lòng thì có. Nhưng nhục ư? Không. Nhục là khi người ta đứng trên nỗi đau của kẻ khác để chửi rủa như thể mình đạo đức hơn.

Nỗi nhục gấp bội: những người tự nhận “chiến thắng” lại cũng tìm đường đi
Điều khiến nhiều người không nuốt trôi không nằm ở câu chuyện sau 1975. Nó nằm ở nghịch lý của hiện tại.

Có một dạng “đu càng” khác – không còn bằng càng trực thăng, mà bằng visa, hộ chiếu, du học, xuất khẩu lao động, kết hôn, mua nhà, chuyển tài sản… Và đáng nói: nó đến từ chính những người ngày đêm ca ngợi “đường lối đúng đắn”, “Việt Nam sướng nhất”, “đất nước đi lên”, thậm chí tự vỗ ngực là “bên chiến thắng”.

Nếu đã là thiên đường, sao phải bỏ thiên đường mà đi?

Những con số biết nói
Bài viết đưa ra một loạt con số như những mũi kim chích thẳng vào sự tự mãn:

Đài Loan năm 2025 tiếp nhận khoảng 50.000 lao động Việt Nam.

Hàn Quốc năm 2025 tiếp nhận khoảng 97.000 người Việt Nam.

Nhật Bản năm 2025 tiếp nhận khoảng 570.000 người Việt Nam.

Úc có khoảng 33.000 du học sinh Việt Nam “mong ở lại”.

Mỹ có khoảng 26.000 du học sinh Việt Nam “mong ở lại”.

Ở châu Âu và Bắc Mỹ, con cháu đảng viên cũng tìm đủ mọi cách ở lại.

Dù gọi đó là học tập, lao động hay “toàn cầu hóa”, thì một điều vẫn không thể che: dòng người ra đi ngày một dày. Và trong dòng ấy, có cả những người từng dùng “đu càng” để chế giễu kẻ khác.

“Tao có tiền thì tao đi” – nghe mạnh miệng nhưng lộ một sự thật
Nhiều người biện hộ: “Tao có tiền thì tao đi.” Ừ, có tiền thì đi được. Nhưng câu hỏi không nằm ở quyền đi. Câu hỏi nằm ở sự tương phản: miệng ca ngợi “thiên đường”, tay thì lo mua vé thoát thân.

Và khi người ta vừa tung hô chế độ vừa tìm đường định cư ở những nước mà họ vẫn gọi là “tư bản giãy chết”, thì cái gọi là “lý tưởng” bỗng trở thành một lớp sơn. Bóng bẩy bên ngoài, rỗng ruột bên trong.

Trong bài viết, tác giả còn chỉ ra những hình thức “đu càng” thời nay:
Có người bán hoặc thế chấp sổ đỏ lấy tiền đi Hàn, Đài, Nhật. Có kẻ tham nhũng, cướp đất, vơ vét tài sản rồi đưa con cháu ra nước ngoài. Có người chấp nhận lấy ông già, bà lão chỉ để thoát khỏi cái gọi là “thiên đường xã hội chủ nghĩa”.

Nghe cay, nhưng cái cay ấy đến từ sự thật: khi một xã hội đủ tốt, người ta sẽ đi để mở mang, rồi quay về. Còn khi người ta đi bằng mọi giá và tìm cách ở lại bằng mọi cách, thì đó không chỉ là “cơ hội”, mà là tín hiệu của một niềm tin đang rạn.

Kết luận “logic” mà ai cũng thấy
Tác giả chốt bằng một lập luận thẳng:

Người VNCH thua cuộc nên phải “đu càng” để sống còn.

Người theo Cộng sản thuộc “bên chiến thắng” – vậy tại sao không ở lại để tiếp tục hưởng “thành quả”, tiếp tục xây dựng?
Tại sao lại cũng đổ xô sang phương Tây tìm đường định cư?

Câu hỏi ấy không cần ai trả lời hộ. Nó tự trả lời bằng những hàng người xếp dài trước lãnh sự quán, bằng những hồ sơ du học “đi rồi ở”, bằng những chuyến xuất khẩu lao động biến thành hành trình trốn ở lại, bằng những căn nhà mua ở xứ người và những khoản tiền chuyển ra ngoài mà ai cũng nghe, nhưng ít ai được quyền hỏi.

Vậy “đu càng” có nhục không?
Nếu “đu càng” là để sống sót trong thời loạn, không nhục.
Nếu “đu càng” là để tìm tự do, tìm một đời sống tử tế hơn, cũng không nhục.

Nhục nhất là: dùng “đu càng” làm roi đánh người khác, trong khi chính mình lại âm thầm xếp hàng xin visa. Nhục nhất là sự đạo đức giả: miệng chửi “tư bản”, chân bước sang tư bản; miệng rao “thiên đường”, tay gom tiền chạy khỏi thiên đường.

Và có lẽ, câu hỏi thật sự không phải “đu càng có nhục không”, mà là:
Vì sao một đất nước cứ phải chứng kiến quá nhiều người muốn rời đi – bằng bất kỳ cách nào?

Duc Minh

Đồng đạo không có nghĩa là đồng đường
Câu hỏi tưởng đơn giản: cùng là Hồi giáo, vậy vì sao người từ Syria, Afghanistan, Pakistan, Somalia… không đổ về Saudi Arabia, UAE, Qatar, Kuwait… mà lại tìm đường sang châu Âu, Mỹ, Canada, Úc?

Thực ra, di cư không được quyết định bằng tôn giáo. Di cư được quyết định bằng… cánh cửa pháp lý. Ai được vào, ai được ở, ai được quyền “đặt gốc”, và ai mãi mãi chỉ là người tạm trú.

Vùng Vịnh cần lao động, không mở đường tị nạn
Các quốc gia Vùng Vịnh rất giàu, nhưng mô hình quản trị nhập cư của họ chủ yếu dựa trên nhu cầu lao động và kiểm soát dân số, chứ không phải tinh thần tiếp nhận tị nạn như châu Âu hay Bắc Mỹ.

Nhiều nước Vùng Vịnh không ký Công ước Tị nạn Liên Hợp Quốc 1951, nên không vận hành cơ chế “xin tị nạn” theo chuẩn phương Tây. Người nước ngoài thường vào bằng visa lao động, visa thăm thân, visa hành hương… và phần lớn không có “làn” chuyển tiếp sang định cư lâu dài.

Nói cách khác: có thể cho bạn việc làm, nhưng không hứa cho bạn một tương lai pháp lý cho cả gia đình.

Kafala: ràng buộc vào chủ, quyền sống mỏng như giấy
Một điểm mấu chốt là hệ thống kafala (bảo lãnh lao động). Cơ chế này ràng buộc người lao động với nhà tuyển dụng, khiến việc đổi việc, tự do di chuyển nghề nghiệp, hay tự bảo vệ quyền lợi trở nên rất khó. Trong nhiều trường hợp, người lao động rơi vào thế yếu: dễ bị bóc lột và luôn mang nỗi lo bị trục xuất.

Và điều quan trọng nhất: gần như không có con đường rõ ràng để trở thành thường trú nhân hay nhập quốc tịch. Làm bao năm vẫn chỉ là “ở nhờ hợp đồng”.

Ở tạm để làm việc, không có “đời sau”
Người nhập cư nghèo đến Vùng Vịnh thường chỉ được ở tạm thời để làm lao động tay chân. Phúc lợi xã hội cũng không theo kiểu “nhà nước bảo trợ” như nhiều nước Âu–Mỹ (trợ cấp thất nghiệp, hưu trí, mạng lưới an sinh). Sự phân tầng theo quốc tịch/nhóm lao động cũng tồn tại trong đời sống thường ngày.

Vì vậy, dù lương có thể cao hơn quê nhà, nhưng cảm giác “không bao giờ thuộc về” vẫn là một trần kính rất thấp.

Phương Tây hấp dẫn vì có con đường thành… công dân
Ngược lại, châu Âu, Mỹ, Canada, Úc suốt nhiều thập niên đã xây dựng cơ chế tiếp nhận người tị nạn và nhập cư theo hướng:
Có cơ hội xin quy chế cư trú hợp pháp.
Có hỗ trợ xã hội (tùy nước, tùy diện).
Có quyền lao động, học hành cho con cái.
Có khả năng bảo lãnh đoàn tụ gia đình.
Và quan trọng nhất: có lộ trình trở thành công dân.

Đó là khác biệt căn bản. Người ta không chỉ chạy khỏi chiến tranh và nghèo đói. Người ta chạy tới nơi có thể đổi đời cho cả dòng họ, cả thế hệ sau.

Vì sao Vùng Vịnh “mạnh tay” trục xuất? Nhìn vào cách họ quản trị
Ở Vùng Vịnh, trục xuất không phải chuyện hiếm. Nó là một công cụ quản trị lao động và trật tự xã hội, áp dụng thường xuyên, bất kể cùng tôn giáo hay không.

Các ví dụ được nhắc tới gần đây cho thấy mức độ cứng rắn đó. Trong khoảng 10 ngày trước 19/12/2025, Saudi Arabia trục xuất 24.000 người Pakistan vì bị quy kết “ăn xin”; Dubai gửi trả về khoảng 6.000; Azerbaijan trục xuất khoảng 2.500 công dân Pakistan bị cáo buộc ăn xin; UAE siết chặt visa vì lo ngại “hoạt động tội phạm”.

Cũng có thông tin phía Pakistan ghi nhận 66.000 hành khách bị từ chối lên máy bay trong năm; Bộ trưởng Nội vụ Pakistan nêu rằng năm nay có 8,5 triệu người ra nước ngoài từ Pakistan, và ba tháng qua có 450 người bị bắt khi cố vượt biên trái phép vào Iran. Một quan chức Pakistan thừa nhận điều này liên quan tới lo ngại công dân Pakistan sang Tây Á rồi “tham gia hoạt động tội phạm”.

Saudi Arabia từng cảnh báo về tình trạng một số người vào nước này dưới vỏ bọc hành hương rồi bỏ trốn, ở lại để ăn xin. Năm 2025, Saudi được nhắc là nước dẫn đầu về số trục xuất, gồm hơn 10.884 người Ấn Độ, 24.000 người Pakistan, và hàng ngàn người Bangladesh, Ai Cập… Các chiến dịch lớn có thể trục xuất tới hàng trăm ngàn người/năm, gồm cả Yemen, Ethiopia…

UAE cũng được nhắc trục xuất khoảng 1.469 người Ấn Độ trong năm 2025 và nhiều nhóm khác sau khi các chương trình ân xá hết hạn, thường đi kèm “ân xá để tự nguyện về” rồi trục xuất người không tuân thủ. Kuwait thường xuyên bắt giữ và trục xuất người vi phạm, kèm lệnh cấm nhập cảnh Vùng Vịnh 5 năm hoặc vĩnh viễn. Qatar, Bahrain, Oman ít hơn nhưng vẫn có các đợt trục xuất, chủ yếu liên quan vi phạm lao động.

Tổng thể, đây là một mô hình rõ ràng: Vùng Vịnh mở cửa theo dạng “thuê lao động”, và đóng cửa rất nhanh khi thấy rủi ro xã hội.

Bài toán biết ơn và hội nhập: nơi nào cũng đau đầu
Có một điều cần nói thẳng: đa số người nhập cư chỉ mong sống yên ổn, làm việc, nuôi con. Nhưng bất cứ xã hội nào cũng có một bộ phận nhỏ lợi dụng kẽ hở: lừa đảo, phạm tội, bạo lực… và chính nhóm nhỏ đó làm hỏng hình ảnh của cả cộng đồng, khiến nước tiếp nhận phản ứng ngày càng gắt.

Vùng Vịnh chọn cách “triệt ngay từ cửa”: không cho bám rễ, không cho thành thường trú, mạnh tay trục xuất. Phương Tây chọn cách mở cửa và hòa nhập, đổi lại phải chịu bài toán an ninh – xã hội phức tạp hơn nhiều, cộng thêm áp lực phúc lợi và tranh luận chính trị kéo dài.

Rốt cuộc, lý do người nghèo hướng về Âu–Mỹ không phải vì họ “thích” phương Tây hơn đồng đạo, mà vì phương Tây cho họ thứ mà Vùng Vịnh không cho: đường trở thành người của đất nước đó.

Vùng Vịnh có tiền, nhưng khóa chặt cánh cửa định cư.
Phương Tây nhiều vấn đề, nhưng mở ra cơ hội quốc tịch, đoàn tụ và một tương lai dài hơi.

Và đó là lý do, dù cùng tôn giáo, dòng người vẫn chọn nơi có “tấm vé ở lại” thay vì nơi chỉ có “hợp đồng tạm thời”.

Tôi không bênh vực những tiếp viên hàng không bằng lý do ngô nghê là họ phải đút lót để đựơc có việc làm trong Air VN nên họ phải buôn lậu chuyển hàng ăn cắp để gỡ vốn.
Tôi thực sự thương hại họ, vì "Quít trồng Giang Nam thì ngọt, trồng Giang Bắc lại chua"
Ngay khi chào đời, họ đã bị sinh ra trong một bệnh viện "ăn cắp", khi lớn lên, họ lại đi học trong những trường học "ăn cắp", giáo sư "ăn cắp" công trình trí tuệ của người khác, học sinh, sinh viên "ăn cắp" bảng điểm, "ăn cắp" bằng cấp bằng phong bì.
Khi bắt đầu bước vào xã hội, bước đầu tiên, họ đã bị lãnh đạo "ăn cắp" tiền đút lót để được có việc làm, nên họ phải tiến vào quĩ đạo ăn cắp, họ ăn cắp dự án, ăn cắp đất của nông dân, họ ăn cắp tiền phạt giao thông, họ ăn cắp sinh mạng của người dân bằng tra tấn, nhục hình.
Vì vậy , khi tôi nhìn thấy những cô ca sĩ, hoa hậu, người mẫu, vênh váo khoe khoang quần áo, túi xách, giầy dép hàng hiệu, xe khủng , nhà khủng, tôi thương hại họ quá, họ cũng bị "ăn cắp" trinh tiết, bị "ăn cắp" phẩm giá, anh ạ.Tôi có con gái, và con gái tôi may mắn, được giáo dục tại trường học phân biệt điều phải, điều trái, được tôn trọng nhân phẩm.
Khi về VN, nhiều lần, xe người bạn chở tôi đi, bị công an thổi còi, rồi công an vòi vĩnh, xòe tay cầm tiền hối lô. Tôi rơi nước mắt, họ còn nhỏ tuổi hơn con trai tôi. Con trai tôi có công ăn việc làm, nuôi con cái bằng chính sức lao động của mình, dạy con, làm gương cho con bằng chính nhân cách của mình. Những người công an trẻ đó cũng bị "ăn cắp" lương tâm?
Khi những người công an, đánh người, giết người, họ được bố thí trả công bằng vài bữa ăn nhậu, chút đồng tiền rơi rớt.
Khi những phóng viên, bẻ cong ngòi bút, viết xuống những điều trái với lương tâm, sự thật để được bố thí trả công bằng những nấc thang chức vị, những đồng lương tanh tưởi, nhà văn Vũ Hạnh đã gọi đó là "Bút Máu".
Khi những quan tòa, đổi trắng thay đen, cầm cán cân công lý có chứa thủy ngân như trong truyện cổ Việt Nam, họ cũng bị "ăn cắp" nhân tính mất rồi.
Trong xã hội, toàn là "ăn cắp", vậy thì kẻ cắp là ai? Ai cũng biết, nhưng giả vờ không biết, vì văn hóa "giả vờ" là đồng lõa cho xã hội ăn cắp.
Cán bộ lãnh lương 200 đô la một tháng, xây nhà chục triệu nhưng "giả vờ" đó là công sức lao động tay chân và trí tuệ hay quà tặng của cô em "kết nghĩa". Tôi muốn xin cô em đó cho tôi được làm "con kết nghĩa " của cô ta quá. Thế mà có những lãnh đạo, ủy viên Trung Ương Đảng, Đại biểu Quốc Hội, Ban Nội Chính, UỶ Ban Diều Tra, Quan Tòa "Thiết Diện Vô Tư", Phóng viên Lề phải, Thành Đoàn, Quân Đội Nhân Dân, Chiến sĩ Công An, Trí thức Yêu Nước, Việt Kiều Yêu Nước sẽ sẵn sàng giả vờ tin vào quà tặng của "cô em kết nghĩa" đó!
Còn có thể trong tương lai, sẽ có nhiều quan chức sẽ nhận được nhà khủng, quà tặng của ông anh kết nghĩa, bà chị kết nghĩa, ông bố kết nghĩa, ông cố nội kết nghĩa, khi không tìm ra con người nữa, sẽ tiếp theo con chó kết nghĩa, con trâu kết nghĩa...
Công chúa mặc áo đầm hồng ưỡn ẹo trên đôi giày cao gót hồng đi thị sát công trường xây dựng, theo sau là một đoàn chuyên viên già tuổi tác, thâm niên công vụ, nhưng ai nấy vui vẻ, hớn hở, giả vờ công chúa là một chủ tịch tài năng thiên phú, không cần đi học, không cần kinh nghiệm.
Thượng bất chính, hạ tắc loạn.
"Thanh tra, thanh mẹ, thanh gì?
Hễ có phong bì thì Nó "Thank you"
Tôi buồn lắm, có đôi khi quá tuyệt vọng, tôi tự hỏi, mình có nên quên mình là người VN như con đà điểu vùi đầu trong cát, như quả chuối ngoài vàng, trong trắng, vì tôi yêu nước Mỹ quá rồi.
Nước Mỹ chưa, và có lẽ không bao giờ hoàn hảo, nhưng ở đây, ít nhất không ai có thể "ăn cắp" lương tâm, phẩm giá và nhân tính của tôi. Tôi được sống như một "CON NGƯỜI" không phải chỉ "giả vờ " "làm người" đang sống.

VietBF@sưu tập

HÀ NỘI, Việt Nam

Người dân, Việt kiều hay du khách ngoại quốc khi đi đổi tiền, giao dịch ngoại tệ trên thị trường "chợ đen" ở Việt Nam có thể bị phạt tiền và bị tịch thu.
Theo báo VnExpress hôm 31/12, nhà nước Việt Nam vừa ban hành ra Nghị Định 340 về việc xử phạt hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng, sẽ có hiệu lực từ ngày 9/2/2026.

Theo quy định mới, việc cho đổi đô la Mỹ ra VND ở "chợ đen" sẽ bị phạt tiền và có thể bị tịch thu. (Ảnh: Minh Đức/Báo Điện Tử Chính Phủ)

Theo đó, cơ quan quản lý sẽ phạt cảnh cáo những giao dịch dưới 1,000 USD khi cá nhân mua bán ngoại tệ (đổi tiền) với nhau hoặc tại các tiệm vàng, điểm đổi tiền không được phép, còn được gọi là "giao dịch trên thị trường bán chính thức" (hay "chợ đen").

Nếu giao dịch từ 1,000 USD đến dưới 10,000 USD, mức phạt tiền từ 10 đến 20 triệu đồng (380-760 USD); giao dịch từ 10,000 đến dưới 100,000 USD, bị phạt 20-30 triệu đồng (760-1,140 USD); giao dịch từ 100,000 USD trở lên bị phạt 80-100 triệu đồng (3,042- 3,802 USD). Đáng chú ý, kèm theo việc phạt tiền này là sẽ "tịch thu toàn bộ tang vật vi phạm"

Ngoài ra, khi trao đổi tiền hàng hóa, dịch vụ bằng ngoại tệ "không đúng với quy định" có giá trị từ 10,000 USD trở lên sẽ bị tịch thu.

Nghị Định 340 cũng đề cập đến mức phạt đối với hoạt động kinh doanh vàng. Theo đó, người dân mang theo vàng "khi xuất, nhập cảnh không đúng với quy định của pháp luật" cũng sẽ bị phạt tiền từ 80 đến 100 triệu đồng.

Người dân có thể bị phạt từ 10 đến 20 triệu đồng nếu mua bán vàng giá trị 20 triệu đồng trở lên mà không cho chuyển khoản.

Khi bày tỏ trên trang Facebook cá nhân, tài khoản "Cuong Ngyen Europe" có viết: "Giới hữu trách cho rằng phải làm gắt để dẹp bỏ 'thị trường chợ đen', để ổn định giá trị đồng tiền Việt Nam. Thế nhưng ở chiều ngược lại, nhiều người đặt câu hỏi Việt Nam bảo vệ tỷ giá hay đang làm khó dân? Tiệm vàng đổi trong một phút, ngân hàng bắt chờ một tiếng kèm sấp hồ sơ. Tại sao quyền tự do tài sản của cá nhân lại bị siết chặt đến thế?"

Trong khi đó, tài khoản "Quang Thịnh" cũng bất bình khi bày tỏ: "Từ xưa tới giờ vẫn là cướp mà, nhưng giờ cướp mạnh tay hơn xưa nhiều".
"Chơi tiền Việt Nam thôi. Thiếu thì in ra cũng dễ", tài khoản "Quang Thịnh" châm biếm thêm.

"Mô hình Bắc Hàn?", tài khoản 'Kim Anh Vũ' kết án.

SÀI GÒN, Việt Nam

Cứ đến cuối năm, phi trường Tân Sơn Nhất ở Sài Gòn lại đông nghẹt khách, trong khi rác thải cũng đang "bủa vây" khắp nơi, phơi bày lỗ hổng lớn về ý thức của người dân ở Việt Nam.

Vào những ngày cuối năm, khu vực ở sảnh chờ đợi tại các nhà ga trong phi trường Tân Sơn Nhất luôn luôn tấp nập người, nhộn nhịp với số lượng hành khách càng gần đến Tết, càng đông nghẹt, nơi đâu cũng thấy "ngộp" hơi người.

Những ngày cuối năm, phi trường quốc tế Tân Sơn Nhất càng trở nên đông đúc hơn với rừng người. (Ảnh: Đời Sống Pháp Luật)
Theo ghi nhận của báo Người Lao Động hôm 29/12, ngoài mùi hơi người tỏa ra gây dị ứng, còn có nhiều loại rác thải thấy xuất hiện khắp nơi.

Mặc dù có nhiều thùng rác được cho bố trí tại các khu vực trong phi trường, nhưng tình trạng xả rác bừa bãi của nhiều người khi đến phi trường vẫn xảy ra, gây ra cảnh mất vệ sinh, ảnh hưởng xấu đến mỹ quan đô thị. Trong đó, tại nhà ga quốc tế, cũng thấy xuất hiện rất nhiều rác rưởi, gây khó chịu cho du khách quốc tế.

Theo đó, hàng loạt rác thải như chai nhựa, ly nhựa, hộp đồ ăn, thực phẩm ăn thừa… bị vứt bừa bãi ở mọi ngóc ngách trong phi trường từ khu vực sảnh chờ, sàn nhà, trên bậc thang cho đến cả ghế ngồi.

Đặc biệt, khu vực ghế ngồi chờ tại cả ga đi và ga đến là nơi có nhiều loại rác thải do hành khách ăn uống xong, rồi bỏ đi mà không chịu bỏ rác vào thùng. Có cả trường hợp người dùng xong lại cố tình nhét chai nhựa, hộp nhựa vào các khe ghế, các vị trí ở khuất tầm nhìn, nên các nhân viên làm vệ sinh không nhìn thấy để ra tay dọn dẹp cho sạch.

Tại các khu vực sảnh chờ cũng là nơi có nhiều rác thải, chai nước uống dở dang để trên bệ cột, lan can hoặc góc tường.

Rác thải bị vứt bừa bãi ở mọi ngóc ngách trong phi trường Tân Sơn Nhất. (Ảnh: Người Lao Động)
Trên sàn nhà ở khắp các lối đi có nhiều đầu lọc thuốc lá. Tại một số vị trí, rác được bỏ trong túi nylon nhưng không buộc kín nằm lăn lóc ngay dưới ghế ngồi gây ra mùi khó chịu.

Điều đáng nói là dù cho các nhân viên vệ sinh thường xuyên đến thu gom, lau dọn nhưng vẫn không thể dọn dẹp kịp.

Nói về tình trạng trên, một vị lãnh đạo của tổng công ty Cảng Hàng Không Việt Nam (ACV) có nhận định, nguyên nhân của tình trạng xả rác bừa bãi không phải do thiếu thùng rác, mà do rất nhiều hành khách thiếu ý thức giữ gìn vệ sinh chung.

Ở Việt Nam, gần như ngày nào cũng có tin trộm xe máy, cướp giật điện thoại, dây chuyền, túi xách. Nghe riết thành quen tai, mà quen không có nghĩa là bình thường. Đáng thương nhất vẫn là sinh viên, học sinh và công nhân. Cha mẹ chắt chiu mua chiếc xe cho con đi học xa nhà, có người còn trả góp từng tháng. Công nhân thì chiếc xe là cái chân, cái tay; mất xe là mất phương tiện đi làm, mất ca, mất lương, đôi khi mất luôn công việc.
Và cái đau nhất không chỉ là mất tiền. Cái đau là cảm giác “ra đường phải nơm nớp”, nghe một tiếng pô xe lạ cũng giật mình, kẹp túi sát ngực vẫn lo, đeo sợi dây chuyền cũng phải nhìn trước ngó sau như đang mang tội.

Một nghịch lý nhức nhối: nhiều nước nghèo vẫn ít cướp giật hơn
Người ta hay so: Malaysia, Thái Lan, Indonesia, Singapore, Campuchia… nhiều nơi ban đêm xe máy, ô tô để ngay trước nhà; ban ngày dựng xe ven đường, có khi không khóa; cũng không thấy bãi giữ xe dày đặc như ở Việt Nam. Cướp giật điện thoại, túi xách, dây chuyền ngoài đường “không phải là không có”, nhưng hiếm đến mức không trở thành nỗi ám ảnh tập thể.
Điều đáng nói: các nước đó đâu thiếu người nghèo, thất nghiệp hay nghiện ngập. Vậy tại sao tội phạm đường phố không “nở rộ” như một nghề?

Có người nhắc Trung Quốc đi du lịch rất an toàn, yên tâm vì ít móc túi cướp giật. Có người lại phản biện: “Ngay cả Mỹ giàu cũng trộm cướp như cơm bữa.” Đúng, tội phạm có ở khắp nơi. Nhưng khác nhau nằm ở chỗ: xã hội nào chặn được “đầu ra”, xã hội đó giảm động lực phạm tội. Xã hội nào để “đầu ra” thông thoáng, xã hội đó bắt bao nhiêu cũng vẫn mọc lại.

Gốc của vấn đề: trộm sống nhờ nơi tiêu thụ – chặn đầu ra là giảm tội phạm
Nhiều nước quản lý rất “thực dụng”: xe cộ, điện thoại, nữ trang, linh kiện… muốn mua bán phải có giấy tờ chứng minh hợp pháp. Cửa hàng mà mua đồ không rõ nguồn gốc bị xem là tiêu thụ tài sản phạm pháp: phạt nặng, tù nặng, rút giấy phép, đóng cửa vĩnh viễn.
Khi không còn ai dám mua, đồ gian tự biến thành “cục sắt vô giá trị”. Trộm có lấy được cũng không bán được. Không bán được thì không còn lợi nhuận. Không còn lợi nhuận thì không còn “đất sống”. Tội phạm tự khắc giảm mà không cần tuần tra dày đặc đến mức nghẹt thở.

“Có cầu mới có cung.” Trộm không tự sinh ra từ hư không. Nó được nuôi bằng thói quen ham rẻ, bằng những chỗ thu mua nhắm mắt, bằng các kênh tiêu thụ dễ dãi.

Việt Nam: xử phần ngọn, bỏ phần gốc – nên trộm “mọc chỗ này, lan chỗ khác”
Ở Việt Nam, câu chuyện thường bắt đầu sau khi mất: camera, truy tìm, đăng bài, nhờ cộng đồng chia sẻ, rồi chờ may rủi. Công an chạy theo từng vụ, nhưng trộm vẫn không giảm. Vì sao? Vì đồ trộm vẫn dễ bán.
Xe máy bị rã ra bán từng món phụ tùng. Thay số khung số máy, tráo giấy tờ, “hợp thức hóa” đủ kiểu. Điện thoại thì đổi IMEI, bẻ khóa, bán sang tay. Nữ trang thì nấu lại. Phế liệu thì cân ký. Nắp cống, kính xe hơi, dây điện, sắt thép… thứ gì cũng có điểm thu gom. Đầu ra mở, lợi nhuận cao, rủi ro thấp: đó là công thức để tội phạm sinh sôi.

“Bắt trộm không có ăn nên không bắt, ra đường bắt xe người dân dễ ăn hơn.” Đây là cảm nhận xã hội, không phải kết luận pháp lý, nhưng nó phản ánh một thứ đáng sợ: niềm tin bị bào mòn. Khi dân tin rằng luật không nhắm vào kẻ tiêu thụ đồ gian, thì dân sẽ tin rằng trộm còn dài dài.

Chuyện xưa kể lại: dẹp được “đầu ra” là dẹp được nạn mất cắp
Thời 1970–1973 ở Sài Gòn từng có tiệm mua bán phụ tùng máy bay. Trong sân bay xảy ra mất linh kiện liên tục. Chính quyền dẹp ngay điểm tiêu thụ, thế là nạn mất cắp trong sân bay giảm mạnh.
Người khác nhắc thập niên 1990 đem bán điện thoại phải có hóa đơn, khai thông tin cá nhân. Có người nhắc trước 1975, mua bán nữ trang quý kim không có hóa đơn thì dù rẻ mấy cũng không ai dám mua.
Những câu chuyện ấy gợi lại một nguyên tắc rất “đời”: muốn hết trộm, đừng chỉ rượt theo thằng trộm. Hãy bóp nghẹt cái ống thở của nó.

Nhưng không chỉ là luật: còn là đạo đức xã hội và tấm gương từ “nóc nhà”
“THƯỢNG BẤT CHÍNH, HẠ TẮC LOẠN” và “nhà dột từ nóc”. Đây là cách người dân nói về cảm giác bất công: khi những vụ việc lớn bị xử nhẹ trong mắt công chúng, thì chuyện cắp vặt ngoài đường lại càng khó răn đe.
Cũng có ý kiến cho rằng xã hội coi tội phạm là “nguồn thu” và “luật rừng được thực thi”. Đây là lời than của dư luận, không phải sự thật được kiểm chứng trong mọi trường hợp. Nhưng nó cho thấy: người ta đang không chỉ sợ trộm, mà sợ cả một môi trường nơi cái xấu có thể sống dai vì có người dung dưỡng, có người chống lưng, có kẽ hở để lọt.

Nói cho công bằng: thất nghiệp, phá sản, bần cùng… cũng là “xăng” đổ vào tội phạm. Có người dự báo năm 2026 trộm cướp có thể tăng mạnh vì kinh tế khó khăn. Điều này có thể xảy ra ở bất kỳ nơi nào. Nhưng dù kinh tế có khó đến đâu, nếu “đầu ra” bị khóa chặt, trộm vẫn khó sống. Ngược lại, nếu “đầu ra” mở, kinh tế càng khó thì càng nhiều kẻ liều.

Muốn an toàn: phải làm cho đồ gian không còn đường thở
Nếu thật sự muốn giảm trộm cắp, cướp giật, phải đánh thẳng vào các mắt xích tiêu thụ, chứ không chỉ tăng tuần tra.

Thứ nhất, siết mạnh các điểm thu mua dễ biến thành “máy xay” tài sản trộm: tiệm cầm đồ, chợ đồ cũ, cửa hàng phụ tùng, thu mua phế liệu, tiệm vàng… Cơ sở nào mua đồ không rõ nguồn gốc phải chịu trách nhiệm nặng, không thể “mua nhầm thì thôi”.
Thứ hai, bắt buộc cơ chế chứng minh nguồn gốc với các mặt hàng có rủi ro cao: xe máy/linh kiện lớn, điện thoại, laptop, trang sức… mua bán phải có dấu vết giấy tờ tối thiểu, có lưu thông tin giao dịch.
Thứ ba, làm thật nghiêm tội “tiêu thụ tài sản do phạm tội mà có”. Nhiều bình luận nói rất đúng: phạt nặng người tiêu thụ thì trộm tự giảm.
Thứ tư, làm hệ thống tìm lại tài sản dễ hơn: định danh – truy xuất – thu hồi. Nhiều nước khiến kẻ trộm sợ nhất không phải vì cảnh sát đông, mà vì lấy xong cũng vô dụng, bán ra là lộ.

Lấy ví dụ Côn Đảo: ít mất xe vì… đem ra ngoài đảo không được, bán trong đảo cũng lộ ngay. Đó là minh họa sống động cho quy luật “đầu ra”.

Lời kết: xã hội yên bình không phải vì bắt nhiều, mà vì không còn lý do để trộm
Một câu được nhiều người tâm đắc: “Một xã hội yên bình không đến từ việc bắt nhiều người hơn, mà đến từ việc khiến người ta không còn lý do để phạm tội.”
Đúng. Nếu đồ gian không còn nơi tiêu thụ, trộm sẽ tự tắt lửa. Nếu mua đồ luôn đòi giấy tờ, người ham rẻ bớt một lần, xã hội bớt một vụ. Nếu luật nhắm vào đúng gốc rễ và thực thi công bằng, người đi đường sẽ thôi phải sống trong trạng thái cảnh giác 24/7.

Và khi đó, chiếc xe của sinh viên không chỉ là chiếc xe. Nó là niềm tin của cha mẹ. Là công sức trả góp từng tháng. Là đôi chân mưu sinh của công nhân. Là một phần bình yên tối thiểu mà một xã hội tử tế phải bảo vệ cho người lương thiện.