Một vụ trộm có vũ trang xảy ra tại cửa hàng bán thẻ bài Pokemon tại New York (Mỹ), với tổng giá trị thẻ bài và hàng hóa bị lấy đi khoảng 100.000 USD (hơn 2,6 tỉ đồng).
Hãng AFP ngày 16.1 đưa tin cảnh sát đang điều tra vụ trộm tại thành phố New York. Phía cảnh sát cho biết đã nhận tin báo vào ngày 14.1 theo giờ địa phương, rằng 3 người đàn ông đã tiến vào cửa hàng The Poke Court ở quận Manhattan và rút súng đe dọa nhiều người.
Người phát ngôn cảnh sát New York cho biết nhóm trộm đã lấy nhiều hàng hóa, tiền mặt và điện thoại.
Tủ trưng bày các sản phẩm thẻ bài Pokemon bị đập vỡ
ẢNH: CHỤP MÀN HÌNH FACEBOOK POKE COURT
Bà Courtney Chin, chủ cửa hàng The Poke Court, cho biết các khách hàng và nhân viên vẫn an toàn. Theo Đài ABC, một nhân viên cửa hàng cho biết số hàng hóa bị trộm có trị giá khoảng 100.000 USD.
Người nhân viên nói rằng 3 nghi phạm đã rút súng đe dọa và giữ mọi người trong cửa hàng, một người dùng búa đập vỡ khu trưng bày sản phẩm và lấy đi số thẻ bài. Toàn bộ vụ trộm diễn ra trong vòng 3 phút.
Cửa hàng này khai trương từ tháng 11.2025 và bày bán các thẻ bài Pokemon, đồ dùng cá nhân có hình nhân vật trong Pokemon.
Thẻ bài Pokemon là một trong những sản phẩm phổ biến toàn cầu của thương hiệu Pokemon tại Nhật Bản, bên cạnh phim hoạt hình và trò chơi điện tử. Các thẻ bài được bày bán có giá trị sưu tầm cao, có những tấm thẻ siêu hiếm có giá trị lên đến hàng trăm ngàn USD. Một số thẻ bị trộm ở New York mới đây có giá đến 5.500 USD.
Một vụ cướp có vũ trang tương tự xảy ra hồi đầu tháng 1 ở bang California (Mỹ), khi đó bọn trộm đã lấy đi số thẻ bài Pokemon trị giá 300.000 USD.
Kỷ lục về giá thẻ bài Pokemon thuộc về tấm thẻ Pikachu Illustrator PSA 10 (tình trạng hoàn hảo), được bán với giá hơn 5,2 triệu USD vào năm 2021.
Việc Lầu Năm Góc trở thành cổ đông của một công ty quốc phòng gây tranh cãi về sự ảnh hưởng và lợi ích của chính phủ trong ngành công nghiệp quân sự.
Lầu Năm Góc đã đầu tư 1 tỷ USD vào nhà thầu Quốc phòng L3Harris gây nên tranh cãi. Ảnh: Reuters.
Theo Financial Times, Lầu Năm Góc đã đầu tư 1 tỷ USD vào mảng động cơ tên lửa của nhà thầu quốc phòng Mỹ L3Harris Technologies (LHX.US), nhằm bảo đảm nguồn cung động cơ cho các hệ thống tên lửa chủ lực như Patriot, Tomahawk và hệ thống phòng thủ THAAD.
Theo báo này, khoản đầu tư 1 tỷ USD sẽ được rót vào cổ phiếu ưu đãi chuyển đổi của bộ phận “Missile Solutions” (Giải pháp tên lửa) thuộc L3Harris. Trong thỏa thuận này, bộ phận nói trên sẽ được tách ra thành một công ty độc lập.
Công ty mới dự kiến IPO vào nửa cuối năm 2026, khi đó số cổ phiếu ưu đãi mà Lầu Năm Góc nắm giữ sẽ được chuyển đổi thành cổ phiếu phổ thông, biến cơ quan đầu não Bộ Chiến tranh thành nhà đầu tư lớn.
Trước khi thị trường New York mở cửa ngày 13/1, cổ phiếu L3Harris đã tăng 12%.
Lầu Năm Góc: “Đầu tư mang tính cột mốc”
Bộ Chiến tranh Mỹ gọi đây là khoản đầu tư mang tính cột mốc, và là thỏa thuận trực tiếp đầu tiên giữa Lầu Năm Góc và nhà cung cấp trong lĩnh vực này.
Michael Duffey, Thứ trưởng phụ trách mua sắm và hỗ trợ quốc phòng nói: “Chúng tôi không chỉ viết một tấm séc rồi hy vọng năng lực công nghiệp sẽ tăng, mà chúng tôi trực tiếp sở hữu cổ phần của công ty quốc phòng mới sẽ được niêm yết. Cấu trúc này cho phép người dân Mỹ hưởng lợi từ thành công tương lai của doanh nghiệp”.
Tên lửa Red Wolf do L3Harris chế tạo. Ảnh: Upmedia.
Ông Duffey nhấn mạnh Bộ Chiến tranh coi trọng cạnh tranh, song cũng thừa nhận việc chứng nhận năng lực trong ngành sẽ mất một thời gian.
Công nghiệp quốc phòng Mỹ đang “tái cấu trúc” vì cạnh tranh cường quốc. Trong 20 năm (2001–2021), Mỹ chủ yếu phục vụ chiến tranh chống khủng bố (Iraq, Afghanistan, Syria), nên công nghệ được ưu tiên là: UAV giám sát, vũ khí chính xác nhỏ, hậu cần nhẹ, đặc nhiệm, thông tin, chống nổi dậy… Nhưng từ 2022 trở đi, trọng tâm đã chuyển thành: Cạnh tranh với Trung Quốc và Nga; xung đột có mật độ hỏa lực cao đòi hỏi tiêu thụ đạn dược lớn, yêu cầu công nghiệp hoá chiến tranh.
Điều đó khiến Lầu Năm Góc nhận ra rằng Mỹ không còn công suất sản xuất vũ khí theo kiểu chiến tranh tổng lực. Ba vấn đề cốt lõi Mỹ đang gặp là: Thứ nhất, về năng lực sản xuất. Ví dụ nổi bật Ukraine mỗi năm tiêu thụ lượng đạn pháo gấp nhiều lần sản lượng Mỹ có thể sản xuất; chuỗi tên lửa phòng thủ (Patriot, THAAD) bị tắc nghẽn ở động cơ và cảm biến; số lượng tên lửa hành trình Tomahawk mất 24–36 tháng để bổ sung kho dự trữ. Chính vụ đầu tư vào L3Harris nằm trong mảng này.
Thứ hai, tập trung hóa quá cao. Từ thập niên 1990 đến nay, Mỹ đã từ 51 nhà thầu lớn nay còn 5 “siêu tập đoàn”, gồm Lockheed Martin, Boeing Defense, Raytheon (RTX), Northrop Grumman và General Dynamics, gọi là mô hình "winner-takes-most", tức một vài công ty nắm hầu hết hợp đồng chiến lược. Nay Lầu Năm Góc muốn “tái mở cạnh tranh”.
Thứ ba, lệ thuộc vào linh kiện nhạy cảm. Một số điểm từng bị cảnh báo như chip/FPGA phụ thuộc châu Á; chất nổ/thuốc phóng thiếu nguồn cung nội địa; động cơ tên lửa chỉ còn 2–3 nhà cung cấp có chứng nhận. Vì vậy L3 Harris được tách ra IPO là một phần của chiến lược mở rộng chuỗi cung ứng nội địa.
Lầu Năm Góc đầu tư 1 tỷ USD vào“Missile Solutions” (Giải pháp tên lửa) thuộc L3Harris nhằm bảo đảm nguồn cung động cơ cho các hệ thống tên lửa chủ lực. Ảnh: Moneydj.
Câu hỏi về xung đột lợi ích
Thỏa thuận lập tức làm dấy lên câu hỏi về xung đột lợi ích, khi khách hàng chính của ngành – chính phủ Mỹ – lại trở thành cổ đông của nhà thầu.
Ông Chris Kubasik CEO của L3Harris nói Lầu Năm Góc sẽ không có ghế trong hội đồng quản trị và không can thiệp vận hành, gọi thương vụ này là “đầu tư thuần túy mang tính kinh tế” và “công bằng”.
Chuyên gia Byron Callan của Capital Alpha Partners nhận định khoản đầu tư làm dấy lên câu hỏi về cạnh tranh trong ngành: “Nó có tạo ra cảm giác thiên vị hay không, dù chỉ là ẩn ý? Bởi các công ty như Northrop Grumman hay Anduril cũng đang tham gia lĩnh vực động cơ tên lửa. Cục diện cạnh tranh sẽ ra sao vẫn là câu hỏi bỏ ngỏ”.
Northrop Grumman là tập đoàn quốc phòng thành lập năm 1994, nổi tiếng với máy bay ném bom tàng hình B-2 và UAV trinh sát RQ-4 Global Hawk. Anduril là công ty quốc phòng công nghệ thành lập năm 2017, phát triển hệ thống trinh sát không người lái, giám sát biên giới và hỗ trợ phòng thủ tên lửa.
Tuy nhiên, động thái này của Lầu Năm Góc đã dẫn đến những lo ngại đi kèm. Giới truyền thông Mỹ đặt câu hỏi: nếu chính phủ là cổ đông của L3Harris liệu có thiên vị trong các hợp đồng? Liệu các đối thủ (Northrop/Anduril) có bị đẩy ra ngoài? Liệu có mở đầu cho làn sóng “quốc hữu hóa ngầm”?
Tuy nhiên, Lầu Năm Góc đáp trả: họ không ngồi trong HĐQT, không điều hành, chỉ đầu tư tài chính, không kiểm soát
Tóm lại, khoản đầu tư của Lầu Năm Góc vào L3Harris được coi là một phần của quá trình tái thiết ngành quốc phòng Mỹ, nhằm chuẩn bị cho cạnh tranh với các cường quốc, tăng năng lực sản xuất tên lửa, giảm điểm nghẽn động cơ, mở lại cạnh tranh, và kéo vốn tư nhân vào quốc phòng.
Jinchao Wei, thủy thủ Hải quân Mỹ gốc Trung Quốc, bị tuyên án 16 năm tù vì bán thông tin quân sự tối mật cho tình báo Trung Quốc
Thủy thủ Hải quân Mỹ bị kết án 16 năm tù vì bán bí mật quân sự. Ảnh: NYPost.
Một thủy thủ Hải quân Mỹ sinh ra tại Trung Quốc, người đã bán thông tin nhạy cảm về tàu chiến cho chính phủ Trung Quốc dưới sự khuyến khích của mẹ mình, đã bị tòa án liên bang tuyên án 16 năm tù trong hôm đầu tuần này.
Jinchao Wei, 25 tuổi, bị gọi là một “kẻ phản bội” khi thẩm phán liên bang tại San Diego tuyên phạt anh 200 tháng tù giam vì bán thông tin quốc phòng cho một sĩ quan tình báo làm việc cho Trung Hoa, đổi lấy 12.000 USD, theo thông báo của Bộ Tư pháp Mỹ.
“Thủy thủ Hải quân Mỹ đang tại ngũ này đã phản bội đất nước mình và làm tổn hại nghiêm trọng đến an ninh quốc gia của Mỹ”, Phó Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche tuyên bố.
Các điều tra viên xác định rằng Wei đã bị một sĩ quan tình báo nước ngoài của Trung Quốc tuyển mộ thông qua mạng xã hội trong thời gian anh này đang nộp hồ sơ xin nhập quốc tịch Mỹ vào tháng 2/2022. Wei gọi người này là “anh Andy”.
Bằng chứng cho thấy Wei sớm nghi ngờ rằng người đàn ông – ban đầu tự giới thiệu là một người đam mê hải quân làm việc cho Tập đoàn Công nghiệp Đóng tàu Trung Quốc (CSIC), doanh nghiệp nhà nước – thực chất là sĩ quan tình báo quân sự Trung Quốc.
Wei từng nói với một người bạn rằng có một cá nhân “cực kỳ đáng ngờ” đề nghị trả 500 USD mỗi ngày để anh “đi dọc cầu cảng” nhằm “xem có những tàu nào đang neo đậu”, đồng thời thừa nhận rằng “rõ ràng đây là hoạt động gián điệp”.
Sau khi được trả tiền mặt, Wei đã cung cấp cho sĩ quan tình báo này ảnh và video về tàu USS Essex, vị trí các tàu, cũng như chi tiết về vũ khí, thông qua một ứng dụng nhắn tin mã hóa khác trong khoảng thời gian từ tháng 3/2022 đến tháng 8/2023.
Trong vòng 18 tháng, Wei đã kiếm được hơn 12.000 USD từ hoạt động gián điệp, bao gồm một “phi vụ lớn” khi anh bán cho tình báo Trung Quốc ít nhất 30 tài liệu hướng dẫn kỹ thuật và tác chiến liên quan đến các hệ thống của Hải quân Mỹ.
Khoản tiền mà Wei nhận được từ Trung Quốc tương đương khoảng 20% mức lương hàng năm của anh trong Hải quân Mỹ.
Các công tố viên cũng xác định rằng mẹ của Wei biết rõ việc con trai mình làm gián điệp và còn thúc giục anh tiếp tục hợp tác với tình báo Trung Quốc, tin rằng điều đó có thể giúp anh có được một công việc trong chính phủ Trung Quốc sau này.
Sĩ quan tình báo nói với Wei rằng ông ta và chính phủ Trung Quốc sẵn sàng đưa cả Wei và mẹ anh – người hiện sống tại bang Wisconsin và chưa được công khai danh tính – sang Trung Quốc để gặp mặt trực tiếp.
Các điều tra viên cũng phát hiện Wei đã tìm kiếm các chuyến bay tới Trung Quốc trên mạng trước khi bị bắt.
Hiện vẫn chưa rõ liệu mẹ của Wei có phải đối mặt với cáo buộc hình sự nào hay không.
Tại phiên tòa, các công tố viên đã trình bày các cuộc gọi, tin nhắn và đoạn ghi âm giữa Wei và người điều phối tình báo Trung Quốc, cho thấy cách thức liên lạc, giữ bí mật, giao nhiệm vụ, che giấu hành vi và chi trả tiền công cho Wei.
Để tránh bị phát hiện, người điều phối đã sử dụng các ứng dụng mã hóa, xóa tin nhắn và tài khoản, dựa vào các “điểm chết” kỹ thuật số tồn tại 72 giờ, đồng thời cung cấp cho Wei một chiếc điện thoại và máy tính mới.
Trước ngày tuyên án, Wei đã viết một bức thư tay gửi thẩm phán để xin khoan hồng.
“Vâng, tôi đã làm sai”, anh viết, theo New York Times.
Các luật sư của Wei đề nghị mức án 30 tháng tù, cho rằng thân chủ của họ tin rằng người tuyển mộ mình chỉ là một người yêu thích hải quân làm việc cho một công ty đóng tàu nhà nước, và hành vi của Wei không xuất phát từ “sự thù địch hay ác cảm đối với chính phủ Mỹ, cũng không nhằm mục đích làm giàu”.
Vào tháng 8, Wei bị kết tội âm mưu gián điệp, gián điệp, xuất khẩu trái phép và âm mưu xuất khẩu trái phép dữ liệu kỹ thuật liên quan đến các mặt hàng quốc phòng, vi phạm Đạo luật Kiểm soát Xuất khẩu Vũ khí và Quy định về Buôn bán Vũ khí Quốc tế.
Anh ta được tuyên vô tội đối với một cáo buộc gian lận nhập quốc tịch.
Wei là một trong hai thủy thủ đóng quân tại California bị truy tố vì làm gián điệp cho Trung Quốc trong năm 2024.
Bị cáo còn lại, Wenheng Zhao, đã bị tuyên án hơn 2 năm tù trong năm 2024 sau khi nhận tội âm mưu và nhận hối lộ trái với nghĩa vụ công vụ, theo Bộ Tư pháp Mỹ.
Tổng thống Donald Trump vẫn tiếp tục chỉ trích Chủ tịch Fed, bất chấp làn sóng bất bình ngày càng tăng từ các thành viên Cộng hòa liên quan đến cuộc điều tra nhắm vào ông Jerome Powell.
Chủ tịch Fed Jerome Powell tuyên bố rõ: Không có tổ ong hay vườn trên mái nhà. Không có đài phun nước mới hay đá cẩm thạch sang trọng. Không có thang máy đặc biệt hay phòng ăn VIP.
Ông Powell đã nói với Quốc hội Mỹ như vậy hồi tháng 6/2025. Trong một phiên điều trần về chính sách tiền tệ, hai thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa đã chất vấn ông Powell về chi phí vượt dự toán phát sinh từ dự án cải tạo hai tòa nhà lịch sử, tăng từ từ 1,9 tỷ USD lên 2,5 tỷ USD.
Hiện tại, những tuyên bố của ông Powell trở thành tâm điểm trong một cuộc điều tra hình sự bất thường. Những người chỉ trích cáo buộc ông có thể nói dối, trong khi chủ tịch Fed phủ nhận những hạng mục xa hoa làm đội chi phí. Ông Powell khẳng định cuộc điều tra chỉ là cái cớ trừng phạt vì không cắt giảm lãi suất đủ nhanh.
Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục chỉ trích ông Powell, ngay cả khi ngày càng nhiều thành viên đảng Cộng hòa mong muốn xoa dịu căng thẳng. “Ông ấy làm vượt ngân sách hàng tỷ USD. Vì vậy, ông ấy hoặc bất tài hoặc gian lận. Tôi không biết ông ấy thuộc vế nào, nhưng chắc chắn ông ấy chưa làm tốt công việc”, ông Trump nói tại Nhà Trắng hôm 13/1.
Hiện ông Powell chưa đối mặt với cáo buộc nào.
Đảng Cộng hòa chia rẽ
Chia sẻ với NBC News, ông Trump tuyên bố không hề biết việc chủ tịch Fed bị điều tra. Giữa cơn bão dư luận, Tổng chưởng lý tại Đặc khu Columbia Jeanine Pirro nói Bộ Tư pháp không còn lựa chọn nào khác ngoài quyết định ban hành trát hầu tòa để thu thập thông tin.
"Văn phòng đã nhiều lần liên hệ với Fed và chất vấn về việc chi phí bị đội vốn cũng như lời khai của Chủ tịch Powell trước Quốc hội, nhưng đều bị phớt lờ. Chúng tôi bị buộc phải kích hoạt quy trình pháp lý, và đây không phải lời đe dọa”, bà Pirro nói.
Cuộc điều tra hình sự nhắm vào ông Powell có thể khiến Nhà Trắng tốn kém. Nhiệm kỳ của ông Powell sẽ kết thúc vào tháng 5 tới. Trong nhiều tháng qua, ông Trump công khai tìm kiếm người thay thế ông. Do thế đa số sít sao tại Thượng viện Mỹ, ông Trump không thể đánh mất sự ủng hộ của đảng Cộng hòa với ứng viên tiềm năng nào.
Sau vụ việc, Thượng nghị sĩ Thom Tillis - đảng viên Cộng hòa đến từ North Carolina - cho biết sẽ không ủng hộ ứng viên nào cho tới khi cuộc điều tra chấm dứt hoàn toàn. Ông Tillis là thành viên Ủy ban Ngân hàng Thượng viện, nơi đảng Cộng hòa nắm đa số 13-11, có quyền quyết định đưa ứng viên ra bỏ phiếu toàn thể tại Thượng viện. Nếu ông Tillis phản đối, ủy ban có thể rơi vào bế tắc, có khả năng buộc đảng Cộng hòa thực hiện bước đi hiếm hoi là thay đổi quy tắc của Thượng viện.
Ngoài ông Tillis, một số đảng viên Cộng hòa khác tại Quốc hội cũng lên án cuộc điều tra và tin tưởng vào tính độc lập của Fed. Thượng nghị sĩ Lisa Murkowski từ bang Alaska cho rằng cuộc điều tra “không khác gì nỗ lực gây sức ép”.
“Nếu Bộ Tư pháp cho rằng cần điều tra Chủ tịch Powell vì dự án đội chi phí - một thực tế không hiếm gặp - thì Quốc hội cần điều tra Bộ Tư pháp. Rủi ro lớn tới mức chúng ta không thể làm ngơ: Nếu Fed mất đi tính độc lập, sự ổn định thị trường và nền kinh tế nói chung sẽ bị ảnh hưởng”, bà nói.
Thượng nghị sĩ Dave McCormick từ bang Pennsylvania nói ông “không nghĩ Chủ tịch Powell phạm tội hình sự".
"Tôi tin tưởng mạnh mẽ vào một Fed độc lập. Tuy nhiên, tôi cũng đồng tình với Tổng thống Trump rằng Chủ tịch Powell đã chậm trễ cắt giảm lãi suất. Tôi nghĩ việc cải tạo có thể đã lãng phí tiền thuế, nhưng Quốc hội mới là cơ quan thích hợp khắc phục điều này”, ông McCormick nói thêm.
Một nguồn tin dùng từ "hỗn độn" để mô tả tình hình hiện tại, viện dẫn phản ứng dữ dội từ Quốc hội và tiết lộ bộ trưởng Tài chính thất vọng với ông Trump vì vụ việc. Nguồn tin cho biết thêm cuộc điều tra có nguy cơ làm mất lòng các thành viên ôn hòa của đảng Cộng hòa tại Thượng viện. Đảng Cộng hòa đang tìm cách bảo vệ thế đa số tại Hạ viện và Thượng viện trong bầu cử giữa kỳ tháng 11, thời điểm đảng của tổng thống đương nhiệm thường mất ghế.
Một số thành viên khác lại ủng hộ Bộ Tư pháp. Khi được hỏi liệu cuộc điều tra có làm tổn hại đến uy tín và tính độc lập của Bộ Tư pháp không, Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson nói: “Tất nhiên là không. Họ đang làm nhiệm vụ của mình”.
Ông Powell từng nói gì?
Trong bài phát biểu khai mạc phiên điều trần hồi tháng 6/2025, Thượng nghị sĩ Tim Scott nói Fed “chi hàng tỷ USD tân trang xa hoa các văn phòng tại Washington, D.C.".
“Những sân thượng, thang máy thiết kế riêng dẫn tới phòng ăn VIP, các chi tiết trang trí bằng đá cẩm thạch và thậm chí bộ sưu tập nghệ thuật tư nhân”, ông Scott nói, cho biết Fed “chưa thu được lợi nhuận kể từ năm 2022”.
Đáp lại, ông Powell nói trước khi trở thành chủ tịch, ông "hiểu rõ tòa nhà Eccles thực sự cần được cải tạo nghiêm túc" và "chưa được cải tạo bao giờ". “Tòa nhà không còn an toàn và không chống thấm nước”, ông nói, khẳng định các báo cáo truyền thông được trích dẫn tại phiên điều trần "không chính xác" và gây hiểm nhầm.
Ông Scott nói “công trình cải tạo xa hoa” không chỉ xuất hiện trên truyền thông mà còn trong bản kế hoạch cuối cùng trên trang web Ủy ban Quy hoạch Thủ đô Quốc gia.
Bên cạnh đó, ông Powell cũng bác bỏ "thang máy đặc biệt". “Thang máy đã ở đó khi tòa nhà được xây dựng”, ông nói thêm một số chi tiết không còn nằm trong bản kế hoạch “liên tục được điều chỉnh”.
Sau đó, Fed đã đăng tải thông tin giải đáp thắc mắc trên trang web. Theo đó, chi phí cải tạo chủ yếu đến từ thách thức trong xây dựng - đặc biệt là các hạng mục ngầm - tại khu vực vốn là vùng đầm lầy cũ gần hồ Tidal Basin dọc sông Potomac. Fed cũng dẫn chứng thêm các khoản chi tẩy độc Amiăng, xử lý chì và thay thế hệ thống máy móc lỗi thời.
Trong bức thư gửi Giám đốc Văn phòng Quản lý Ngân sách Russell Vought hồi tháng 7/2025, ông Powell trình bày chi tiết hơn. Các thiết kế trước đó yêu cầu xây dựng đài phun nước mới đã bị bác bỏ, thay thế bằng cải tạo đài phun nước hiện có, trong khi các phòng ăn VIP chưa từng xuất hiện.
“Dự án không xây thêm phòng ăn VIP nào. Tòa nhà Eccles có các phòng ăn đa năng mang tính lịch sử ở tầng 4, được dùng làm phòng hội nghị và phòng họp ăn uống. Những phòng này đang được cải tạo và bảo tồn”, bức thư viết.
Vài tuần sau phiên điều trần, nghị sĩ Anna Paulina Luna gửi thư cho Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi, yêu cầu điều tra ông Powell vì "lờ đi" đợt đại tu năm 1993 và 2003 trong lời khai. Bà cũng nhấn mạnh cáo buộc về những hạng mục xa xỉ trong tòa nhà.
“Nếu Chủ tịch Powell cố tình bóp méo sự thật - dù là trong lời khai trước Quốc hội hay trong văn bản gửi quan chức cấp cao - hành vi này có thể cấu thành tội khai man hoặc tuyên bố sai sự thật theo luật liên bang”, bà Luna viết.
Phản hồi lại, ông Powell khẳng định trong thư gửi bà Vought: “Dù có những đợt bảo trì định kỳ, cả hai tòa nhà chưa từng đại tu toàn diện kể từ khi được xây dựng”.
Các đặc vụ FBI đã ập đến nhà riêng của phóng viên Hannah Natanson của tờ Washington Post Natanson và tiến hành khám xét vào sáng 14/1, theo CNN.
Sáng 14/1, các đặc vụ FBI đã đến nhà của Natanson và thực hiện lệnh khám xét khẩn cấp. Theo tờ Washing Post, một điện thoại và hai máy tính đã bị thu giữ.
Vụ việc xảy ra sau khi tháng trước phóng viên Hannah Natanso đã viết một bài viết tự sự về một năm dài làm "người thì thầm của chính phủ liên bang", nhận tin báo từ hàng trăm nhân viên liên bang bị ảnh hưởng bởi cuộc cải tổ chính phủ của Tổng thống Donald Trump.
Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi cáo buộc trong một bài đăng trên X rằng Natanson đã "thu thập và báo cáo thông tin mật bị rò rỉ bất hợp pháp từ một nhà thầu của Lầu Năm Góc".
Cuộc khám xét đột ngột này đã làm dấy lên những cảnh báo gay gắt từ các tổ chức bảo vệ tự do báo chí.
"Việc khám xét tòa soạn và nhà báo là đặc trưng của những thể chế phi tự do. Chúng ta phải đảm bảo rằng các tiền lệ này không trở thành điều bình thường tại đây", Jameel Jaffer, Giám đốc điều hành Viện Tu chính án thứ nhất Knight, nhận định.
Tờ Washington Post chưa có phản hồi ngay lập tức đối với cáo buộc của Bondi. Trước đó, một người phát ngôn của báo cho biết tòa soạn đang theo dõi sát sao tình hình.
New York Times là đơn vị đầu tiên đưa tin về cuộc khám xét này.
FBI hiện chưa có bình luận ngay lập tức. Người phát ngôn của tờ Washington Post cho biết tòa soạn đang theo dõi sát sao tình hình. Tờ New York Times là đơn vị đầu tiên đưa tin về cuộc khám xét này.
Theo nguồn tin thân cận, Natanson được thông báo rằng cô không phải là mục tiêu của cuộc điều tra, điều này cho thấy FBI đang truy tìm một hoặc nhiều nguồn tin của cô. Nữ nhà báo đã xem xét lệnh khám xét của FBI và chuyển tiếp thông tin này cho tòa soạn nơi cô làm việc.
Tờ Washington Post đưa tin: “Lệnh khám xét ghi rõ cơ quan thực thi pháp luật đang điều tra Aurelio Perez-Lugones, một quản trị viên hệ thống tại Maryland có quyền truy cập an ninh tối mật. Theo FBI, ông này bị buộc tội truy cập và mang về nhà các báo cáo tình báo mật giấu trong hộp cơm trưa và tầng hầm của mình”.
Tuần trước, Perez-Lugones đã bị truy tố về tội lưu giữ trái phép tài liệu mật. Dù không nêu đích danh cá nhân nào trong tuyên bố, bà Bondi cho biết: "Kẻ rò rỉ tin hiện đã ngồi tù".
Bà nói thêm rằng việc khám xét nhà Natanson được thực hiện "theo yêu cầu của Bộ Chiến tranh". "Chính quyền Trump sẽ không dung thứ cho việc rò rỉ trái phép thông tin mật. Khi bị đưa lên mặt báo, những thông tin này gây nguy hiểm nghiêm trọng cho an ninh quốc gia và những người đang phục vụ đất nước", bà Bondi khẳng định.
Giới phóng viên ngay lập tức bày tỏ lo ngại về một chiến dịch săn lùng nguồn tin rò rỉ trên diện rộng. Trong bài viết trên tờ Post tháng trước, Natanson cho biết cô có thêm 1.169 liên lạc mới qua Signal từ khắp các cơ quan chính phủ - những người "đã chọn tin tưởng kể cho tôi câu chuyện của họ".
Signal là ứng dụng nhắn tin mã hóa, vốn được xem là phương thức liên lạc an toàn với các nguồn tin. Phóng viên Natanson cũng mô tả nhiều biện pháp khác cô đã thực hiện để bảo vệ tính bảo mật cho những người tin tưởng mình.
Tuy nhiên, một phóng viên của tờ báo giấu tên chia sẻ với CNN: "Tất cả chúng tôi đang phải xoay xở để tìm xem cần thực hiện thêm biện pháp phòng ngừa nào." Một phóng viên khác nói thêm: "Chúng tôi thấy kinh hoàng cho Hannah, một nhà báo tuyệt vời, và thấy sợ cho chính mình khi phải tính toán cách bảo vệ nguồn tin cũng như các thiết bị và dữ liệu tác nghiệp tốt hơn".
Bruce D. Brown, Chủ tịch Ủy ban Phóng viên vì Tự do Báo chí, nhận định: "Việc khám xét trực tiếp thiết bị, nhà riêng và đồ đạc của nhà báo là một trong những biện pháp điều tra xâm phạm đời tư nhất của cơ quan hành pháp".
"Bộ Tư pháp có các quy định và luật liên bang cụ thể nhằm giới hạn việc khám xét chỉ trong những trường hợp cực đoan nhất, bởi chúng gây nguy hiểm cho các nguồn tin mật vượt xa khỏi phạm vi một cuộc điều tra, đồng thời làm suy yếu hoạt động báo chí vì lợi ích công đồng," ông Brown chỉ ra. "Dù chưa rõ lập luận của chính phủ để vượt qua những rào cản pháp lý khắt khe này cho đến khi bản khai được công bố, nhưng đây rõ ràng là một sự leo thang đáng báo động trong việc chính quyền can thiệp vào sự độc lập của báo chí".
Bộ Tư pháp mở cuộc điều tra hình sự đối với Tim Walz và Thị trưởng Minneapolis Jacob Frey vì can thiệp vào hoạt động của ICE (Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan).
Bộ Tư pháp đã khởi động một cuộc điều tra hình sự đối với Thống đốc bang Minnesota Tim Walz và Thị trưởng cánh tả cực đoan của Minneapolis, Jacob Frey, vì tội can thiệp vào hoạt động của ICE (Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan).
Theo CBS News, cuộc điều tra tập trung vào những tuyên bố công khai của Walz và Frey.
Tuần này, Phó Tổng Chưởng lý Todd Blanche cho biết ông đang tập trung vào Walz và Frey sau khi các cuộc bạo loạn nổ ra ở Minnesota.
“Walz và Frey – tôi đang tập trung vào việc ngăn chặn các ông thực hiện hành vi khủng bố bằng mọi cách cần thiết. Đây không phải là lời đe dọa. Đây là lời hứa,” Todd Blanche nói hồi đầu tuần này.
ICE operates in thousands of counties without incident. Men and women doing their jobs, protecting us from criminal aliens.
Minnesota insurrection is a direct result of a FAILED governor and a TERRIBLE mayor encouraging violence against law enforcement. It’s disgusting.
Theo tờ Washington Post, Bộ Tư pháp Hoa Kỳ đã ban hành trát triệu tập đối với ông Walz và ông Frey.
Đài CBS News đưa tin :
Bộ Tư pháp đang điều tra các quan chức bang Minnesota, bao gồm Thống đốc Tim Walz và Thị trưởng Minneapolis Jacob Frey, về cáo buộc âm mưu cản trở các nhân viên nhập cư liên bang, một sự leo thang bất thường trong cuộc xung đột giữa chính quyền Trump và các lãnh đạo đảng Dân chủ tại đây, nhiều nguồn tin quen thuộc với vấn đề này đã nói với CBS News.
Một trong những nguồn tin, một quan chức Mỹ, cho biết cuộc điều tra bắt nguồn từ những tuyên bố mà Walz và Frey đã đưa ra về hàng nghìn sĩ quan Cục Nhập cư và Hải quan (ICE) và các nhân viên Tuần tra Biên giới được triển khai đến khu vực Minneapolis trong những tuần gần đây.
Nhưng đó là cảm giác chung rằng tất cả chúng ta đang cùng hướng về một mục tiêu, gần giống như một đoàn tàu chở hàng mà bạn biết là không thể dừng lại sau một điểm nhất định.
Tôi cũng có cảm giác tương tự với bộ phim The Insurrection Act .
Điều từng là một khái niệm khá mơ hồ giờ đây dường như là một điều chắc chắn sẽ xảy ra. Không còn là vấn đề "liệu có xảy ra hay không" mà chỉ là vấn đề "khi nào".
Và Elon Musk vừa mới nhấn mạnh điều đó, khiến cho câu hỏi "khi nào" sẽ được đặt ra ngay bây giờ:
1. Đạo luật Khởi nghĩa đã được 17 đời tổng thống khác nhau viện dẫn 30 lần.
2. Trên thực tế, 37% tổng thống Mỹ đã viện dẫn Đạo luật Khởi nghĩa.
3. Nó được sử dụng để đối phó với các cuộc nổi loạn và bạo động.
Khởi nghĩa và nổi loạn là gì?
Ví dụ:
– Các nhóm vũ trang công khai thách thức luật liên bang
– Chính quyền tiểu bang hoặc địa phương không thể hoặc không muốn thực thi luật liên bang.
– Bạo lực hoặc sự kháng cự có tổ chức đe dọa đến quyền lực của chính phủ liên bang.
– Tòa án bị tê liệt, thuế không thể thu được, hoặc các quan chức bị tấn công
Nghe này, tôi vừa mô tả Minnesota đấy.
Chính xác!
Trên thực tế, đây là bản phân tích đầy đủ về tất cả các Tổng thống Mỹ trong quá khứ đã thành công trong việc viện dẫn Đạo luật Khởi nghĩa và các tình huống xung quanh mỗi lần như vậy.
Hãy xem những hình ảnh này và cho tôi biết liệu chúng có quen thuộc với những gì chúng ta đang chứng kiến ở Mỹ hiện nay hay không:
Những lần viện dẫn lịch sử của Đạo luật Khởi nghĩa
Đạo luật Khởi nghĩa năm 1807 (được mã hóa trong 10 USC §§ 251–255) trao quyền cho Tổng thống triển khai lực lượng quân sự Hoa Kỳ trong nước để trấn áp các cuộc nổi dậy, bạo loạn hoặc bạo lực trong nước cản trở việc thi hành luật liên bang hoặc tiểu bang. Đạo luật này đã được viện dẫn hơn 30 lần kể từ năm 1807, thường là để đối phó với tình trạng bất ổn dân sự, tranh chấp lao động hoặc khủng hoảng nhân quyền.
Dưới đây là bảng phân tích theo trình tự thời gian của tất cả các lời cầu khẩn được biết đến, bao gồm tổng thống, ngày tháng, hoàn cảnh và kết quả. Danh sách này dựa trên các hồ sơ lịch sử từ Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội và các nguồn đáng tin cậy khác; một số lời cầu khẩn ban đầu ngắn gọn hoặc không đầy đủ, và số lượng chính xác có thể thay đổi đôi chút do các sự kiện chồng chéo hoặc yêu cầu của tiểu bang.
1. Thomas Jefferson (1808)
Ngày: Tháng 2 năm 1808.
Hoàn cảnh: Việc thi hành Đạo luật Cấm vận năm 1807, cấm giao thương với Anh và Pháp trong bối cảnh căng thẳng dẫn đến Chiến tranh năm 1812. Những kẻ buôn lậu và các nhóm vũ trang ở vùng Đông Bắc (ví dụ: Massachusetts và Connecticut) đã chống lại sự thi hành luật của liên bang, tạo ra các cuộc nổi dậy cục bộ chống lại chính quyền Hoa Kỳ.
Hành động: Jefferson cho phép triển khai lực lượng dân quân để trấn áp các hoạt động buôn lậu. Không có quân đội liên bang quy mô lớn nào được sử dụng; đây chỉ là một tuyên bố hơn là một mệnh lệnh toàn diện.
Kết quả: Hành động quân sự tối thiểu; lệnh cấm vận không được lòng dân và bị bãi bỏ vào năm 1809.
2. George Washington (1794)
Ngày: 7 tháng 8 năm 1794 (tuyên bố); được viện dẫn theo thẩm quyền tiền thân của Đạo luật.
Hoàn cảnh: Cuộc nổi dậy Whiskey ở miền tây Pennsylvania, nơi nông dân nổi dậy chống lại thuế tiêu thụ đặc biệt của liên bang đối với rượu whisky, tấn công những người thu thuế và thành lập các lực lượng dân quân vũ trang. Đây là thử thách lớn đầu tiên đối với quyền lực của liên bang theo Hiến pháp.
Hành động: Washington đích thân dẫn đầu 13.000 dân quân từ nhiều tiểu bang để đàn áp cuộc nổi dậy.
Kết quả: Quân nổi dậy giải tán mà không xảy ra bạo lực lớn; hai người bị kết tội phản quốc nhưng được ân xá. Khẳng định quyền tối cao của chính phủ liên bang.
Lưu ý: Văn bản này có trước Đạo luật chính thức năm 1807 nhưng thường được đưa vào như một ví dụ ban đầu về việc viện dẫn các quyền hạn tương tự.
3. John Adams (1799)
Ngày: 1799 (sử dụng hạn chế).
Hoàn cảnh: Cuộc nổi dậy của Fries ở miền đông Pennsylvania, một phong trào phản đối thuế chống lại thuế tài sản liên bang nhằm tài trợ cho một cuộc chiến tranh tiềm tàng với Pháp. Những nông dân vũ trang do John Fries lãnh đạo đã chống lại các cảnh sát trưởng Hoa Kỳ.
Hành động: Adams cho phép lực lượng dân quân dẹp tan cuộc nổi dậy.
Kết quả: Fries và những người khác bị bắt; Fries ban đầu bị kết án tử hình nhưng được Adams ân xá.
4. James Madison (1812)
Ngày: 1812.
Hoàn cảnh: Trong Chiến tranh năm 1812, tình trạng đào ngũ và nổi loạn trong quân đội Hoa Kỳ, đặc biệt là ở vùng Đông Bắc, nơi tâm lý phản chiến dẫn đến sự bất tuân lệnh.
Hành động: Kêu gọi triển khai quân đội chống lại binh lính nổi loạn.
Kết quả: Dập tắt sự bất đồng nội bộ; không có cuộc xung đột lớn nào xảy ra.
5. James Monroe (1817)
Ngày: 1817.
Hoàn cảnh: Các cuộc đột kích của người Seminole từ Florida thuộc Tây Ban Nha vào lãnh thổ Hoa Kỳ (Georgia), liên quan đến các nhóm người bản địa và nô lệ trốn thoát, gây rối trật tự biên giới.
Hành động: Cho phép cuộc viễn chinh quân sự vào Florida.
Kết quả: Dẫn đến Chiến tranh Seminole lần thứ nhất; quân đội Hoa Kỳ chiếm được Pensacola, gây áp lực buộc Tây Ban Nha phải nhượng lại Florida vào năm 1819.
6. John Quincy Adams (1820)
Ngày: 1820.
Hoàn cảnh: Lo ngại về các cuộc nổi dậy của nô lệ ở Nam Carolina, giữa những cuộc tranh luận về Thỏa hiệp Missouri; lực lượng dân quân địa phương không đủ để duy trì trật tự.
Hành động: Ban hành tuyên bố viện dẫn Đạo luật để hỗ trợ lực lượng nhà nước.
Kết quả: Không có hoạt động triển khai thực tế; biện pháp phòng ngừa.
7. Andrew Jackson (những năm 1830)
Thời gian: Nhiều mốc thời gian trong thập niên 1830 (ví dụ: 1832–1834).
Hoàn cảnh: Cuộc khủng hoảng bãi bỏ thuế quan ở Nam Carolina, nơi tiểu bang tuyên bố thuế quan liên bang vô hiệu và đe dọa ly khai. Đồng thời, việc thi hành Thuế quan năm 1828.
Hành động: Jackson đã ban hành một tuyên bố và chuẩn bị triển khai quân đội liên bang và dân quân.
Kết quả: Nam Carolina đã nhượng bộ sau khi Đạo luật Sử dụng Vũ lực được thông qua; cuộc khủng hoảng được ngăn chặn mà không cần đến bạo lực.
8. Martin Van Buren (1838)
Ngày: 1838.
Hoàn cảnh: Cuộc chiến tranh yêu nước lan sang Canada; các nhóm du kích vũ trang từ Mỹ (ví dụ, ở New York và Michigan) xâm chiếm Canada, gây bất ổn biên giới và đe dọa luật trung lập của Mỹ.
Hành động: Triển khai quân đội để duy trì tính trung lập và ngăn chặn các cuộc xâm lược.
Kết quả: Các cuộc xâm lược bị đẩy lùi; an ninh biên giới Mỹ-Canada được tăng cường.
9. John Tyler (1842)
Ngày: 1842.
Hoàn cảnh: Cuộc nổi dậy Dorr ở Rhode Island, một phong trào hội nghị lập hiến đã trở nên bạo lực, với các chính phủ đối lập và các cuộc đụng độ vũ trang về quyền bầu cử.
Hành động: Tyler đã viện dẫn Đạo luật này theo yêu cầu của cơ quan lập pháp tiểu bang để triển khai quân đội liên bang.
Kết quả: Lực lượng nổi dậy đầu hàng; dẫn đến các cuộc cải cách hiến pháp mở rộng quyền bầu cử.
10. James K. Polk (1844)
Ngày: 1844.
Hoàn cảnh: Các cuộc chiến chống tăng giá thuê nhà ở New York, nơi những người nông dân thuê đất nổi dậy chống lại chủ đất, dẫn đến bạo loạn và tấn công vào tài sản.
Hành động: Ủy quyền cho lực lượng dân quân lập lại trật tự.
Kết quả: Các cuộc bạo loạn được dập tắt; góp phần vào cải cách ruộng đất.
11. Zachary Taylor (1849)
Ngày: 1849.
Hoàn cảnh: Vụ bạo loạn Astor Place ở thành phố New York, bắt nguồn từ căng thẳng giai cấp và tranh chấp về nhà hát giữa diễn viên người Anh William Macready và những người ủng hộ Edwin Forrest người Mỹ, dẫn đến các cuộc đụng độ chết người.
Diễn biến: Taylor đề nghị hỗ trợ quân đội liên bang cho thống đốc; nhưng thay vào đó, lực lượng dân quân đã được sử dụng.
Kết quả: Hơn 20 người thiệt mạng; làm nổi bật các vấn đề bất ổn đô thị.
12. Millard Fillmore (1850)
Ngày: 1850.
Hoàn cảnh: Việc thi hành Đạo luật về nô lệ bỏ trốn trong bối cảnh căng thẳng khu vực leo thang; tình trạng bất ổn ở các thành phố phía Bắc do hoạt động săn bắt nô lệ.
Hành động: Triệu tập hạn chế để hỗ trợ các cảnh sát liên bang.
Kết quả: Việc thực thi pháp luật được tăng cường nhưng đồng thời sự phản kháng của những người theo chủ nghĩa bãi nô cũng gia tăng.
13. Franklin Pierce (1854–1857)
Thời gian: Nhiều giai đoạn, 1854–1857.
Hoàn cảnh: Cuộc xung đột đẫm máu ở Kansas, nơi những người định cư ủng hộ và phản đối chế độ nô lệ đụng độ dữ dội vì Đạo luật Kansas-Nebraska, dẫn đến chiến tranh du kích.
Hành động: Pierce tuyên bố thiết quân luật tại Lãnh thổ Kansas và triển khai quân đội.
Kết quả: Tạm thời dập tắt bạo lực; bạo lực tiếp diễn cho đến năm 1859, làm trầm trọng thêm con đường dẫn đến Nội chiến.
14. James Buchanan (1857–1859)
Thời gian: 1857–1859.
Hoàn cảnh: Bạo lực leo thang ở Kansas, bao gồm cả vụ thảm sát Marais des Cygnes, tiếp diễn.
Hành động: Buchanan đã phái quân đội liên bang đến Lecompton và các khu vực khác để thực thi hiến pháp ủng hộ chế độ nô lệ.
Kết quả: Không giải quyết được xung đột; quân đội rút lui trong bối cảnh tranh cãi.
15. Abraham Lincoln (1861)
Ngày: 15 tháng 4 năm 1861.
Hoàn cảnh: Nội chiến bùng nổ sau trận Fort Sumter; miền Nam ly khai và nổi dậy chống lại chính quyền liên bang.
Hành động: Đình chỉ quyền habeas corpus và viện dẫn Đạo luật để huy động 75.000 dân quân và triển khai lực lượng Liên bang để đàn áp cuộc nổi dậy.
Kết quả: Cho phép tiến hành nỗ lực chiến tranh toàn diện; được Quốc hội phê chuẩn.
16. Andrew Johnson (1866–1867)
Thời gian: Nhiều thời điểm, 1866–1867.
Hoàn cảnh: Bạo lực thời kỳ Tái thiết ở miền Nam, bao gồm các cuộc bạo loạn sắc tộc (ví dụ: New Orleans năm 1866) và các hoạt động của Ku Klux Klan nhằm cản trở luật pháp liên bang và quyền của người được giải phóng.
Hành động: Được sử dụng để triển khai quân đội nhằm thực thi các Đạo luật Tái thiết và bảo vệ quyền công dân.
Kết quả: Quân đội chiếm đóng các bang miền Nam; làm giảm bạo lực tức thời nhưng dẫn đến căng thẳng về việc luận tội.
17. Ulysses S. Grant (1871)
Ngày: Tháng 3 năm 1871 (Thời điểm thi hành Đạo luật Ku Klux Klan).
Hoàn cảnh: Chủ nghĩa khủng bố lan rộng của Ku Klux Klan ở miền Nam trong thời kỳ Tái thiết, bao gồm các vụ hành hình và đe dọa cử tri người Mỹ gốc Phi.
Hành động: Grant tuyên bố thiết quân luật ở một số khu vực của Nam Carolina và triển khai quân đội liên bang.
Kết quả: Hàng nghìn người bị bắt; quyền lực của Ku Klux Klan tạm thời bị suy yếu.
18. Rutherford B. Hayes (1877)
Năm: 1877 (kết thúc thời kỳ Tái thiết).
Hoàn cảnh: Cuộc đình công đường sắt lớn năm 1877, tình trạng bất ổn lao động trên toàn quốc với các cuộc bạo loạn ở nhiều thành phố (ví dụ: Pittsburgh, Chicago) làm gián đoạn thương mại liên bang.
Hành động: Hayes đã viện dẫn Đạo luật để điều động quân đội liên bang nhằm trấn áp các cuộc đình công theo yêu cầu của các thống đốc.
Kết quả: Các cuộc đình công chấm dứt; quân đội bảo vệ đường sắt nhưng bị chỉ trích vì thiên vị giới tư bản.
19. Grover Cleveland (1894)
Ngày: Tháng 7 năm 1894.
Hoàn cảnh: Cuộc đình công Pullman ở Chicago, do Eugene V. Debs lãnh đạo; công nhân đã làm gián đoạn giao thông đường sắt, gây ra sự gián đoạn kinh tế trên toàn quốc và bạo lực.
Hành động: Cleveland đã triển khai 12.000 binh sĩ liên bang bất chấp sự phản đối của thống đốc bang Illinois, với lý do gây cản trở việc vận chuyển thư tín.
Kết quả: Cuộc đình công bị dập tắt; Debs bị bỏ tù. Đây là sự can thiệp đáng chú ý của chính phủ liên bang vào các tranh chấp lao động.
20. Theodore Roosevelt (1903)
Ngày: 1903.
Hoàn cảnh: Các cuộc chiến tranh lao động ở Colorado, bao gồm cuộc đình công của công nhân mỏ Cripple Creek với các vụ đánh bom và đụng độ vũ trang giữa công nhân công đoàn và bảo vệ công ty.
Hành động: Roosevelt đã điều quân đội liên bang đến để duy trì trật tự sau khi lực lượng tiểu bang thất bại.
Kết quả: Cuộc đình công chấm dứt; quân đội thực thi phán quyết trọng tài.
21. Woodrow Wilson (1914)
Ngày: 1914.
Hoàn cảnh: Cuộc chiến mỏ than Colorado tiếp diễn, với vụ thảm sát Ludlow, nơi các thợ mỏ đình công và gia đình của họ bị tấn công, dẫn đến tình trạng bất ổn lan rộng.
Hành động: Wilson đã liên bang hóa Lực lượng Vệ binh Quốc gia Colorado và điều động quân chính quy.
Kết quả: Bạo lực giảm bớt; dẫn đến cải cách lao động.
22. Woodrow Wilson (1919)
Ngày: 1919.
Hoàn cảnh: Các cuộc bạo loạn sắc tộc Mùa hè Đỏ và các cuộc đình công ngành thép; bạo lực sắc tộc ở các thành phố như Washington DC và Chicago, cộng thêm tình trạng bất ổn lao động trong bối cảnh khó khăn kinh tế sau Thế chiến thứ nhất.
Hành động: Được sử dụng để triển khai quân đội đến Omaha và các khu vực khác để dẹp loạn; cũng như để đối phó với cuộc đình công ngành thép ở Pennsylvania.
Kết quả: Bạo loạn bị dập tắt; hơn 30 người thiệt mạng chỉ riêng tại Washington D.C.; các cuộc đình công bị trấn áp.
23. Warren G. Harding (1921)
Ngày: 1921.
Hoàn cảnh: Hậu quả của vụ thảm sát chủng tộc Tulsa ở Oklahoma, nơi các đám đông người da trắng đã phá hủy khu phố Black Wall Street; chính quyền địa phương bị quá tải.
Hành động: Harding đã điều quân đội liên bang đến để lập lại trật tự.
Kết quả: Quân đội thực thi lệnh giới nghiêm; vụ thảm sát chấm dứt, nhưng hơn 300 người thiệt mạng và sự tàn phá trên diện rộng đã xảy ra.
24. Herbert Hoover (1932)
Ngày: Tháng 7 năm 1932.
Hoàn cảnh: Cuộc tuần hành của "Đội quân đòi tiền thưởng" tại Washington, DC; các cựu chiến binh Thế chiến I yêu cầu được nhận tiền thưởng sớm đã cắm trại và đụng độ với cảnh sát.
Hành động: Hoover đã viện dẫn Đạo luật để triển khai quân đội dưới quyền Douglas MacArthur nhằm giải tán những người biểu tình.
Kết quả: Trại bị cháy; 1 người chết, nhiều người bị thương. Làm tổn hại danh tiếng của Hoover trong thời kỳ Đại suy thoái.
25. Franklin D. Roosevelt (1943)
Ngày: Tháng 6 năm 1943.
Hoàn cảnh: Cuộc bạo loạn sắc tộc ở Detroit và cuộc bạo loạn Zoot Suit ở Los Angeles; căng thẳng sắc tộc giữa người di cư da đen/cư dân da trắng và binh lính/thanh niên người Mỹ gốc Mexico.
Hành động: Tổng thống FDR đã điều 6.000 quân liên bang đến Detroit theo yêu cầu của thống đốc bang Michigan.
Kết quả: Bạo loạn chấm dứt; 34 người thiệt mạng ở Detroit. Nổi bật các vấn đề sắc tộc thời chiến.
26. Dwight D. Eisenhower (1957)
Ngày: Tháng 9 năm 1957.
Hoàn cảnh: Cuộc khủng hoảng Little Rock; Thống đốc Arkansas Orval Faubus đã sử dụng Vệ binh Quốc gia để ngăn chặn chín học sinh da đen hòa nhập vào trường Trung học Central, bất chấp phán quyết Brown v. Board of Education.
Hành động: Eisenhower đã liên bang hóa Lực lượng Vệ binh Quốc gia Arkansas và điều động 1.000 lính dù thuộc Sư đoàn Không vận 101.
Kết quả: Sinh viên được bảo vệ và hòa nhập; tạo tiền lệ cho việc thực thi quyền dân sự ở cấp liên bang.
27. John F. Kennedy (1962)
Ngày: Tháng 9 năm 1962 (Khủng hoảng Đại học Ole Miss); Tháng 8 năm 1963 (Các trường học ở Alabama).
Hoàn cảnh: Cuộc bạo loạn tại Đại học Mississippi sau khi James Meredith nhập học; Thống đốc bang Alabama, George Wallace, với khẩu hiệu “Đứng chắn cửa trường học” ngăn cản sinh viên da đen vào Đại học Alabama.
Hành động: Đối với Đại học Ole Miss, Kennedy đã liên bang hóa Lực lượng Vệ binh Quốc gia Mississippi và gửi hơn 3.000 binh sĩ/cảnh sát liên bang. Đối với Alabama, ông đã gửi Lực lượng Vệ binh liên bang.
Kết quả: Meredith được ghi danh (2 người chết trong các cuộc bạo loạn); Wallace từ chức, cho phép hội nhập.
28. John F. Kennedy (1963)
Ngày: Tháng 9 năm 1963.
Hoàn cảnh: Tình trạng bất ổn về quyền công dân ở Alabama, bao gồm các vụ đánh bom và biểu tình ở Birmingham.
Hành động: Triển khai quân đội để hỗ trợ các cảnh sát liên bang.
Kết quả: Ổn định khu vực; hỗ trợ quá trình xóa bỏ phân biệt chủng tộc.
29. Lyndon B. Johnson (1965)
Thời gian: Tháng 3 năm 1965 (Selma); Tháng 7 năm 1967 (Detroit).
Hoàn cảnh: Các cuộc tuần hành từ Selma đến Montgomery đòi quyền bầu cử đã vấp phải bạo lực; Cuộc bạo loạn sắc tộc Detroit năm 1967, bùng phát sau cuộc đột kích của cảnh sát, dẫn đến đốt phá và cướ bóc.
Các hành động: Đối với Selma, đã liên bang hóa Lực lượng Vệ binh Quốc gia Alabama. Đối với Detroit, đã gửi 4.700 lính dù và lính thủy đánh bộ theo yêu cầu của thống đốc.
Kết quả: Các cuộc tuần hành được bảo vệ, dẫn đến việc ban hành Đạo luật Quyền Bầu cử; cuộc bạo loạn ở Detroit chấm dứt (43 người chết, 7.000 người bị bắt).
30. Lyndon B. Johnson (1968)
Ngày: Tháng 4 năm 1968.
Hoàn cảnh: Các cuộc bạo loạn xảy ra sau vụ ám sát Martin Luther King Jr. ở nhiều thành phố (ví dụ: Washington DC, Chicago, Baltimore).
Hành động: Johnson đã điều động hơn 13.000 binh sĩ đến Washington D.C. và các khu vực khác.
Kết quả: Bạo loạn được kiểm soát; hơn 100 người thiệt mạng trên toàn quốc. Dẫn đến báo cáo của Ủy ban Kerner về bất bình đẳng chủng tộc.
31. Richard Nixon (1970)
Năm: 1970.
Hoàn cảnh: Nhân viên bưu điện đình công làm gián đoạn dịch vụ bưu chính, được coi là mối đe dọa đối với hoạt động quốc gia.
Hành động: Nixon đã ban hành luật liên bang để huy động công nhân đình công và triển khai quân đội để phân loại thư từ.
Kết quả: Cuộc đình công kết thúc nhanh chóng; công nhân trở lại làm việc với mức lương được tăng lên.
32. George HW Bush (1992)
Ngày: Tháng 5 năm 1992.
Hoàn cảnh: Bạo loạn ở Los Angeles sau phán quyết trắng án cho Rodney King; cướp bóc, đốt phá và bạo lực lan rộng (hơn 50 người chết).
Hành động: Bush đã liên bang hóa Lực lượng Vệ binh Quốc gia California và điều động 4.000 binh sĩ/thủy quân lục chiến theo yêu cầu của thống đốc.
Kết quả: Trật tự được lập lại sau sáu ngày; dẫn đến các cuộc điều tra dân quyền liên bang.
Tóm tắt ghi chú
Tổng số lần triệu tập: Khoảng 32 trường hợp chính, mặc dù một số (ví dụ: dưới thời Pierce/Buchanan) có sự chồng chéo. Không phải tất cả đều dẫn đến việc triển khai toàn diện; nhiều trường hợp chỉ là tuyên bố hoặc được nhà nước hỗ trợ.
Các chủ đề phổ biến: Những lần sử dụng ban đầu tập trung vào các cuộc nổi dậy và việc thực thi pháp luật; thế kỷ 19 tập trung vào lao động/chế độ nô lệ; thế kỷ 20 tập trung vào quyền công dân và bạo loạn. Không có lần sử dụng nào kể từ năm 1992.
Bối cảnh pháp lý: Việc viện dẫn luật này đòi hỏi một sắc lệnh của tổng thống ra lệnh giải tán quân nổi dậy. Quốc hội có thể hạn chế nhưng hiếm khi làm vậy. Đạo luật này được sửa đổi lần cuối vào năm 2007 (được mở rộng trong thời gian ngắn, sau đó được khôi phục lại).
Nguồn: Tài liệu này dựa trên Báo cáo CRS R42659 (bản cập nhật năm 2018), các phân tích lịch sử của Trung tâm Brennan và các tài liệu lưu trữ của tổng thống. Để có tài liệu gốc, vui lòng tham khảo Công báo Liên bang hoặc các tuyên bố của Nhà Trắng.
Tổng thống Trump đang nói điều đó một cách rõ ràng nhất có thể...
Đây là lời cảnh báo cuối cùng.
TRÍCH DẪN:
" Nếu các chính trị gia tham nhũng của Minnesota không tuân thủ pháp luật và ngăn chặn những kẻ kích động và nổi loạn chuyên nghiệp tấn công các nhân viên ICE (Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan), những người chỉ đang cố gắng làm nhiệm vụ của mình, tôi sẽ ban hành Đạo luật Chống Nổi loạn, điều mà nhiều Tổng thống trước đây đã làm, và nhanh chóng chấm dứt sự bất công đang diễn ra ở tiểu bang từng vĩ đại này. Cảm ơn sự quan tâm của quý vị đến vấn đề này! Tổng thống DJT"
“Nếu các chính trị gia tham nhũng của Minnesota không tuân thủ luật pháp và ngăn chặn những kẻ kích động và nổi loạn chuyên nghiệp tấn công những người yêu nước của ICE, những người chỉ đang cố gắng làm nhiệm vụ của mình, tôi sẽ ban hành Đạo luật Nổi loạn, điều mà nhiều Tổng thống đã từng làm…” - Tổng thống Trump pic.twitter.com/d7XJMA7qUU
— Nhà Trắng (@WhiteHouse) ngày 15 tháng 1 năm 2026
Đó chính là cái gọi là câu lệnh "Nếu/thì"...
Và chúng ta đều biết rằng phần "nếu" chắc chắn sẽ tiếp tục. Những kẻ kích động và nổi loạn chuyên nghiệp sẽ không dừng lại.
Ví dụ như thế này, họ sẽ không bao giờ bỏ cuộc:
Thị trưởng Minneapolis, Jacob Frey, đang thúc đẩy một cuộc nội chiến.
"Hiện tại, chúng ta đang ở trong tình thế mà người dân yêu cầu cảnh sát phải chiến đấu với các đặc vụ ICE trên đường phố, phải đứng về phía 'hàng xóm' của họ."
Hãy nhìn vẻ mặt của Cảnh sát trưởng ngay khi ông ấy nói điều đó... Tốt hơn hết là ông ấy nên... pic.twitter.com/0XEW7J0Ppp
— MJTruthUltra (@MJTruthUltra) 15 tháng 1 năm 2026
Vì vậy, kết quả "sau đó" đã được định đoạt từ trước.
Nói cách khác, thưa các bạn, nó sắp ra mắt rồi! Và tôi nghĩ là rất sớm thôi. Có thể là trong tuần này.
Bà Kristi Noem đã xác nhận điều này vào đầu ngày hôm nay:
Kristy Noem cho biết bà đã nói chuyện với Tổng thống Trump về việc viện dẫn Đạo luật Nổi dậy, cùng một số vấn đề khác — Và hiện không có kế hoạch rút khỏi Minnesota.
— MJTruthUltra (@MJTruthUltra) 15 tháng 1 năm 2026
Tiếp theo, chúng ta hãy giải đáp câu hỏi "tại sao việc này lại mất nhiều thời gian đến vậy?"
Lý do mà việc này mất nhiều thời gian đến vậy là vì khi ông ấy làm điều đó, mọi thứ sẽ thay đổi nhanh chóng – chỉ sau một đêm. Và một số người theo chủ nghĩa tự do cực tả bảo thủ, mù quáng sẽ không thể chịu đựng được điều đó.
Tổng thống Trump đang làm mọi thứ có thể để chuẩn bị tâm lý cho quần chúng, và ông ấy sẵn sàng dành thêm thời gian để làm điều đó, để chuẩn bị cho càng nhiều người càng tốt:
Đối với những người thắc mắc tại sao Trump chưa viện dẫn Đạo luật Khởi nghĩa, câu trả lời luôn luôn là do NHẬN THỨC CỦA CÔNG CHÚNG.
Tổng thống Mỹ hoàn toàn có thẩm quyền theo Hiến pháp để đơn phương viện dẫn Đạo luật Khởi nghĩa. Ra lệnh thì dễ thôi.
Thuyết phục hàng trăm triệu người… pic.twitter.com/SqHe1Oup1U
— Clandestine (@WarClandestine) 15 tháng 1 năm 2026
Đối với những người thắc mắc tại sao Trump chưa viện dẫn Đạo luật Khởi nghĩa, câu trả lời luôn luôn là do NHẬN THỨC CỦA CÔNG CHÚNG.
Tổng thống Mỹ hoàn toàn có thẩm quyền theo Hiến pháp để đơn phương viện dẫn Đạo luật Khởi nghĩa. Ra lệnh thì dễ thôi.
Thuyết phục hàng trăm triệu người Mỹ rằng chúng ta cần điều quân đội Mỹ đến các thành phố trên toàn quốc để giúp trục xuất hàng triệu người nhập cư bất hợp pháp mà đảng Dân chủ đang sử dụng để gian lận bầu cử… đó mới là phần khó.
Ông Trump đã úp mở về Đạo luật Nổi dậy trong nhiều tháng qua vì một lý do. Đó là sự tiết lộ khéo léo. Ông ấy đang chuẩn bị tâm lý cho khi thời điểm thực sự đến. Công chúng cần được chuẩn bị về mặt tâm lý trước khi thực hiện một việc có tầm cỡ như vậy, đặc biệt là khi Đảng Dân chủ/truyền thông chính thống đã liên tục nói với những người ủng hộ họ rằng Trump là Hitler, ICE là Gestapo, v.v.
Đây là một tình huống vô cùng nhạy cảm, và chỉ một bước đi sai lầm cũng có thể dẫn đến thảm họa. Việc này phải được thực hiện một cách thận trọng, tránh gây ra một cuộc nội chiến toàn diện với thương vong dân sự không thể lường trước.
Quá trình này phải diễn ra suôn sẻ và nhanh chóng, và công chúng phải được thông báo lý do tại sao nó xảy ra TRƯỚC KHI nó diễn ra.
Tổng thống sẽ làm điều đó khi thời điểm thích hợp và khi công chúng đã sẵn sàng về mặt tâm lý cho những gì cần phải xảy ra.
Tôi đã thảo luận tất cả những điều này với Cảnh sát trưởng Mack sáng nay:
Sáng nay, tôi đã mời Cảnh sát trưởng Richard Mack trở lại chương trình của tôi trên The Daily Truth Report , và tôi muốn đảm bảo rằng các bạn không bỏ lỡ chương trình này.
Trước tình hình hỗn loạn ở Minnesota, Los Angeles và New York, chưa kể Chicago, Portland và Colorado, tôi muốn mời Cảnh sát trưởng Mack đến để tìm hiểu lý do tại sao các cảnh sát trưởng địa phương không tham gia vào việc giải quyết vấn đề khi lực lượng cảnh sát địa phương dường như không thể hoặc không muốn giữ gìn trật tự.
Chúng tôi đã nói về điều đó, đặc biệt là về Minneapolis và vụ bắn Renee Good.
Ý kiến của cảnh sát trưởng Mack về vấn đề đó có thể sẽ khiến bạn bất ngờ!
Chúng tôi cũng đã thảo luận về Đạo luật Khởi nghĩa và khi nào ông ấy nghĩ Tổng thống Trump nên viện dẫn đạo luật này - bao gồm cả điều ông ấy sẽ thử đầu tiên.
Đó là một cuộc trò chuyện THÚ VỊ và tôi nghĩ bạn sẽ thực sự thích cuộc trò chuyện này.
Đoạn video từ camera của cảnh sát ghi lại khoảnh khắc kẻ kích động chống ICE bị khống chế sau khi đấm vào mặt một cảnh sát tuần tra ở Florida
Một phụ nữ ở Florida đã bị cảnh sát khống chế ngay lập tức sau khi cô ta đấm vào mặt một cảnh sát trong một chiến dịch thực thi luật nhập cư hồi đầu tuần này.
Đoạn video từ camera của cảnh sát ghi lại khoảnh khắc người phụ nữ phản đối ICE, được xác định là Jennifer Cruz, cố gắng đá một nữ cảnh sát sau khi đấm vào mặt một cảnh sát khác.
Cruz lập tức bị ném lên mui xe cảnh sát và còng tay.
Jennifer Cruz tiếp tục đá vào các nhân viên thực thi pháp luật sau khi bị đưa vào phía sau xe cảnh sát.
“Đây là Jennifer Cruz đến từ Jacksonville. Jennifer không đồng ý với việc thực thi luật nhập cư và đã quyết định phạm một vài tội hình sự bằng cách xuống xe và đấm vào mặt một cảnh sát giao thông,” Tổng chưởng lý Florida James Uthmeier nói trên kênh X.
“Nhưng không giống như Minnesota, chúng tôi không chấp nhận những điều vô lý này. Không phải hôm nay, Jennifer,” Uthmeier nói.
“Ở Florida, đừng can thiệp vào công tác thực thi pháp luật, đừng đánh cảnh sát, hoặc chống lại việc bắt giữ,” ông nói. “Đừng giống như Jennifer.”
Theo News4JAX, Cruz đã tấn công lực lượng thực thi pháp luật trong một chiến dịch kiểm soát nhập cư gần cửa hàng tạp hóa Mi Pueblo.
“Các nhân viên ICE đã xuất hiện cùng với cảnh sát tiểu bang. Họ đã bắt giữ người lái xe,” một chủ cửa hàng tạp hóa địa phương nói với News4Jax .
“Đúng vậy, họ đang tiến hành một chiến dịch, và sau đó, họ đã bắt giữ thêm một người nữa. Nhưng dường như họ đã xảy ra xô xát với người đó. Vụ việc trở nên bạo lực”, ông nói.
Thống đốc DeSantis đã chế giễu Cruz và nói "Đây không phải là Minneapolis."
“Tôi biết có một người phụ nữ đã xông ra và hành hung một trong những cảnh sát của chúng tôi. Tôi chỉ muốn nói với các bạn rằng, đây không phải là Minneapolis,” Thống đốc Ron DeSantis nói về vụ việc.
Nếu súng được coi là phiếu bầu, thì nước Mỹ đã giành chiến thắng áp đảo rồi.
Một ước tính mới từ một nhóm ủng hộ Tu chính án thứ hai cho thấy người Mỹ sở hữu tổng cộng hơn 500 triệu khẩu súng, một con số đáng kinh ngạc cho thấy quyền sở hữu súng vẫn ăn sâu vào đời sống xã hội quốc gia như thế nào — bất chấp nhiều năm áp lực chính trị, sự hoảng loạn của truyền thông và những trở ngại lập pháp nhằm thu hẹp quyền sở hữu này.
Theo ước tính được phân tích bởi Hiệp hội Thương mại Công nghiệp Súng (Firearm Industry Trade Association ), hay còn gọi là NSSF, quyền sở hữu súng đang phát triển mạnh mẽ ở nước Mỹ.
Theo ước tính, dựa trên dữ liệu thu thập từ năm 1990 đến năm 2023, người Mỹ sở hữu tổng cộng 506,1 triệu khẩu súng.
Dữ liệu từ Trung tâm Nghiên cứu Pew cung cấp thêm một số bối cảnh thú vị cho những con số đáng kinh ngạc này.
Theo nghiên cứu năm 2023 của Pew, gần một phần ba số người trưởng thành ở Mỹ cho biết họ sở hữu súng.
Phân tích chi tiết hơn về dữ liệu đó cho thấy rằng “45% đảng viên Cộng hòa và những người độc lập có xu hướng ủng hộ đảng Cộng hòa cho biết họ sở hữu súng cá nhân, so với 20% đảng viên Dân chủ và những người độc lập có xu hướng ủng hộ đảng Dân chủ.”
Theo thống kê theo giới tính, khoảng 40% nam giới sở hữu súng, so với 25% phụ nữ.
Hơn nữa, khi Pew phân tích kết quả theo chủng tộc, “38% người Mỹ da trắng sở hữu súng, so với tỷ lệ thấp hơn ở người Mỹ da đen (24%), người Mỹ gốc Tây Ban Nha (20%) và người Mỹ gốc Á (10%).”
Khoảng 7/10 người sở hữu súng cho biết tự vệ cá nhân là động lực chính để sở hữu súng, trong đó 72% coi đây là lý do quan trọng.
Kết quả nghiên cứu đó củng cố quan điểm rằng tự vệ - chứ không phải giải trí hay việc làm - là động lực chính thúc đẩy việc sở hữu súng ở Hoa Kỳ.
Rất ít người sở hữu súng đưa ra những động cơ khác.
Khoảng 32% cho biết săn bắn là lý do chính khiến họ sở hữu súng, trong khi 30% nêu lý do là bắn súng thể thao hoặc bắn mục tiêu.
Một tỷ lệ nhỏ hơn cho biết súng là một phần của bộ sưu tập cá nhân (15%) hoặc cần thiết cho công việc của họ (7%), điều này càng làm nổi bật tầm quan trọng thứ yếu của những mục đích đó so với sự an toàn cá nhân.
Bất chấp việc nhấn mạnh tầm quan trọng của an toàn cá nhân, NSSF cũng có một phát hiện đặc biệt thú vị: sản xuất súng thực tế đã giảm.
Theo thống kê của NSSF, năm 2023 có gần 8,5 triệu khẩu súng được sản xuất, giảm 15,4% so với năm trước đó.
Lượng súng có sẵn tại Hoa Kỳ đã đạt mức đáng kể vào năm 2023, với hơn 13,5 triệu khẩu súng được đưa vào thị trường nội địa.
Con số đó phản ánh tổng số lượng súng được sản xuất tại Mỹ và nhập khẩu từ nước ngoài, sau khi đã tính đến lượng súng xuất khẩu ra nước ngoài.
Súng ngắn chiếm phần lớn trong số các loại súng đó, với tổng cộng 8,2 triệu khẩu. Súng trường đứng thứ hai với 3,9 triệu khẩu, trong khi súng săn chiếm 1,5 triệu khẩu, tạo nên tổng số vũ khí có sẵn cho người tiêu dùng Mỹ năm đó.
Kế hoạch hòa bình Gaza gồm 20 điểm đang bước vào giai đoạn thứ hai.
Đặc phái viên Steve Witkoff đã đăng trên X: “Hôm nay, thay mặt Tổng thống Trump, chúng tôi tuyên bố khởi động Giai đoạn Hai trong Kế hoạch 20 điểm của Tổng thống nhằm chấm dứt xung đột Gaza, chuyển từ lệnh ngừng bắn sang giải giáp quân sự, quản trị theo mô hình dân chủ kỹ trị và tái thiết.”
Today, on behalf of President Trump, we are announcing the launch of Phase Two of the President’s 20-Point Plan to End the Gaza Conflict, moving from ceasefire to demilitarization, technocratic governance, and reconstruction.
Phase Two establishes a transitional technocratic…
— Special Envoy Steve Witkoff (@SEPeaceMissions) January 14, 2026
Hôm nay, thay mặt Tổng thống Trump, chúng tôi xin thông báo khởi động Giai đoạn Hai trong Kế hoạch 20 điểm của Tổng thống nhằm chấm dứt xung đột Gaza, chuyển từ lệnh ngừng bắn sang giải giáp quân sự, quản trị theo mô hình dân chủ kỹ trị và tái thiết.
Giai đoạn Hai thiết lập một chính quyền chuyển tiếp kỹ trị Palestine ở Gaza, Ủy ban Quốc gia về Quản lý Gaza (NCAG), và bắt đầu quá trình phi quân sự hóa và tái thiết toàn diện Gaza, chủ yếu là giải giáp tất cả các nhân viên không được phép hoạt động. Hoa Kỳ kỳ vọng Hamas sẽ tuân thủ đầy đủ các nghĩa vụ của mình, bao gồm việc trả tự do ngay lập tức cho con tin cuối cùng đã thiệt mạng. Nếu không làm như vậy sẽ phải chịu những hậu quả nghiêm trọng.
Điều quan trọng là, Giai đoạn Một đã cung cấp viện trợ nhân đạo mang tính lịch sử, duy trì lệnh ngừng bắn, trả tự do cho tất cả con tin còn sống và đưa thi hài của 27 trong số 28 con tin đã thiệt mạng về nước. Chúng tôi vô cùng biết ơn Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ và Qatar vì những nỗ lực hòa giải không thể thiếu của họ, điều đã giúp cho mọi tiến triển đạt được cho đến nay.
Ông Trump đã đáp trả lại dòng tweet của Witkoff trong một bài đăng trên Truth Social.
Ông Trump viết: “Với tư cách là Chủ tịch Hội đồng Hòa bình, tôi ủng hộ Chính phủ Kỹ trị Palestine mới được bổ nhiệm, Ủy ban Quốc gia về Quản lý Gaza, được sự hỗ trợ của Đại diện cấp cao của Hội đồng, để điều hành Gaza trong giai đoạn chuyển tiếp. Những nhà lãnh đạo Palestine này kiên định cam kết hướng tới một tương lai HÒA BÌNH!”
Truth Social:
Như Steve Witkoff đã thông báo, chúng ta CHÍNH THỨC bước vào giai đoạn tiếp theo của Kế hoạch Hòa bình 20 điểm cho Gaza!
Kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, nhóm của tôi đã giúp cung cấp lượng viện trợ nhân đạo KỶ LỤC cho Gaza, tiếp cận người dân thường với tốc độ và quy mô CHƯA TỪNG CÓ TRONG LỊCH SỬ. Ngay cả Liên Hợp Quốc cũng đã công nhận thành tựu này là CHƯA TỪNG CÓ TIỀN LỆ. Những kết quả này đã tạo tiền đề cho giai đoạn tiếp theo.
Với tư cách là Chủ tịch Hội đồng Hòa bình, tôi ủng hộ Chính phủ Kỹ trị Palestine mới được bổ nhiệm, Ủy ban Quốc gia về Quản lý Gaza, được sự hỗ trợ của Đại diện cấp cao của Hội đồng, để điều hành Gaza trong giai đoạn chuyển tiếp. Những nhà lãnh đạo Palestine này kiên định cam kết hướng tới một tương lai HÒA BÌNH!
Với sự hỗ trợ của Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ và Qatar, chúng ta sẽ đạt được một Thỏa thuận Phi quân sự hóa TOÀN DIỆN với Hamas, bao gồm việc giao nộp TẤT CẢ vũ khí và tháo dỡ MỌI đường hầm. Hamas phải NGAY LẬP TỨC thực hiện các cam kết của mình, bao gồm việc trả lại thi thể cho Israel, và tiến hành phi quân sự hóa hoàn toàn mà không chậm trễ. Như tôi đã nói trước đây, họ có thể làm điều này theo cách dễ dàng hoặc cách khó khăn. Người dân Gaza đã chịu đựng quá đủ rồi. Thời điểm là NGAY BÂY GIỜ.
Ngày 17/1/2026 rơi vào cuối tuần, nên bảng ngân hàng thường “neo” theo phiên gần nhất, còn chợ đen biến động theo cung – cầu tự do.
USD chợ đen đang được chào mua vào 26.250 và bán ra 26.300 (VND/USD).
USD tại ngân hàng (giá mua vào) quanh 26.057 (mua tiền mặt) và 26.087 (mua chuyển khoản), bán ra 26.387.
Như vậy riêng mua vào, chợ đen đang cao hơn ngân hàng khoảng +193 đồng/USD (xấp xỉ +0,74%) — đủ để dân “ôm – xả” nhìn nhau đoán gió, nhưng chưa phải kiểu chênh khiến thị trường mất ngủ. Vàng: SJC giữ đỉnh, thế giới vẫn nóng như lửa
Vàng SJC tại Việt Nam: mua vào 160,8 triệu/lượng, bán ra 162,8 triệu/lượng. Biên độ mua–bán khoảng 2,0 triệu/lượng — đúng kiểu “mua là chịu thiệt ngay một nhịp”, còn lời hay không thì phải chờ sóng.
Vàng thế giới: khoảng 4.596 USD/ounce — giá cao khiến mọi thứ liên quan đến trú ẩn đều trở nên… đắt đỏ và nhạy cảm.
Bitcoin: sóng lớn vẫn còn, giá vẫn rất “điện”
Bitcoin quanh 95.209 USD/BTC. Với tiền số, chỉ cần một dòng tin là đủ đổi nhịp, nên xem đây là mốc tham chiếu để “canh gió”, hơn là một con số để tin tuyệt đối.
Nước Mỹ: xăng – điện – gas và mặt bằng lãi suất
Giá xăng Regular trung bình toàn quốc Mỹ: khoảng 2,839 USD/gallon (mốc công bố theo ngày gần nhất).
Về lãi suất, Fed đang neo vùng 3,50% – 3,75% (federal funds target range). Prime rate của hệ thống ngân hàng ở mức 6,75%.
Lãi suất vay mua nhà tham chiếu phổ biến: 30-year fixed ~ 6,06%, còn 15-year fixed ~ 5,38% (theo khảo sát tuần).
Giá điện sinh hoạt bình quân Mỹ (dữ liệu công bố gần nhất theo tháng): khoảng 17,98 cent/kWh.
Giá gas tự nhiên cho hộ dân cư (dữ liệu theo tháng): khoảng 19,61 USD/1.000 cubic feet (ước tính cỡ ~1,89 USD/therm, tuỳ quy đổi) — mùa lạnh là lúc hoá đơn hay “nói chuyện bằng cảm xúc”.
Chứng khoán: nhịp phiên gần nhất (Mỹ & các thị trường lớn)
Vì 17/1 rơi vào cuối tuần, các mốc dưới đây chủ yếu phản ánh phiên gần nhất. Để bạn “bắt mạch nhanh”, mình dùng thêm ETF đại diện (giao dịch tại Mỹ) cho từng thị trường:
Mỹ (ETF đại diện): SPY 691,66 | DIA 493,42 | QQQ 621,26 (USD).
Châu Âu & châu Á (ETF đại diện, USD): Đức (EWG) 43,34 | Anh (EWU) 45,18 | Pháp (EWQ) 45,29 | Nhật (EWJ) 85,48 | Trung Quốc (MCHI) 62,52 | Hong Kong (EWH) 22,54 | Singapore (EWS) 28,04 | Hà Lan (EWN) 61,91.
Bắc Âu, Canada, Thuỵ Sĩ… (ETF đại diện, USD): Đan Mạch (EDEN) 122,776 | Na Uy (ENOR) 30,13 | Canada (EWC) 55,13 | Thuỵ Sĩ (EWL) 60,51 | Thuỵ Điển (EWD) 51,31 | Bỉ (EWK) 25,334 | Phần Lan (EFNL) 49,171 | Áo (EWO) 36,30 | Ba Lan (EPOL) 35,92.
Riêng Hungary và Séc: dùng chỉ số nội địa tham chiếu phiên gần nhất: BUX ~ 122.311 điểm, PX (Prague) ~ 2.758 điểm.
Một câu chốt cho ngày 17/1
Khi USD chợ đen chỉ nhỉnh ngân hàng một đoạn vừa đủ “rục rịch”, vàng SJC vẫn đứng cao, Bitcoin vẫn chập chờn như sóng điện, còn lãi suất Mỹ thì neo ở vùng khiến mọi kế hoạch vay mượn đều phải tính thêm một lớp “thở”. Thị trường không thiếu cơ hội — chỉ thiếu sự kiên nhẫn của con người.
Chính quyền Trump tuyên bố các đặc vụ ICE được hưởng "quyền miễn trừ tuyệt đối" sau vụ nổ súng tại Minnesota, bất chấp quy định nghiêm ngặt về sử dụng vũ lực.
Việc đặc vụ Jonathan Ross của Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) bắn chết nữ tài xế Renee Nicole Good, 37 tuổi, ở thành phố Minneapolis, bang Minnesota, hôm 7/1, đã gây chấn động dư luận Mỹ, châm ngòi cho hàng loạt cuộc biểu tình ở nhiều thành phố phản đối lực lượng truy quét nhập cư.
Tuy nhiên, các quan chức chính quyền Tổng thống Donald Trump đã liên tục lên tiếng bảo vệ hành động nổ súng bắn chết người của đặc vụ Ross, dù những hướng dẫn từ ICE quy định đây chỉ là giải pháp cuối cùng.
"Đặc vụ đó được bảo vệ bởi quyền miễn trừ tuyệt đối", Phó tổng thống JD Vance phát biểu tuần trước về đặc vụ ICE đã bắn chết Good. "Anh ấy chỉ đang làm nhiệm vụ của mình".
Tuy nhiên, tài liệu nội bộ của ICE quy định trong quá trình thực hiện nhiệm vụ truy quét nhập cư, các đặc vụ cần giảm thiểu sử dụng trong lúc tìm cách đưa người bị tình nghi ra khỏi xe, đồng thời ra lệnh với giọng điệu "chuyên nghiệp", "cứng rắn" và "lịch sự".
Các đặc vụ ICE tham gia một cuộc truy quét nhập cư ở Minneapolis, Minnesota, hôm 13/1. Ảnh: Reuters
"Bước đầu tiên khi bắt một người nào đó đang ngồi trong xe không phải là thò tay vào lôi họ ra, trừ trường hợp đặc biệt bắt buộc", một tài liệu nội bộ của ICE về hướng dẫn dừng xe có đoạn. "Vũ lực gây chết người chỉ được phép sử dụng khi các đặc vụ tin rằng tính mạng đang bị đe dọa".
Việc các quan chức chính quyền Trump nhanh chóng tôn vinh Ross là "anh hùng" cũng như mô tả Good là "tội phạm khủng bố nội địa" đã làm dấy lên nghi ngờ về việc liệu các đặc vụ liên bang thực hiện chiến dịch trục xuất của Tổng thống Trump có được đào tạo bài bản để đối phó với những cuộc chạm trán trên đường phố hay không.
Cách phản ứng của Tổng thống Trump và quan chức dưới quyền đối với sự việc cũng cho thấy họ đang ủng hộ việc sử dụng vũ lực gây chết người để tự vệ, vốn chỉ được coi là giải pháp cuối cùng theo các hướng dẫn tiêu chuẩn.
Thay vì khuyến khích các đặc vụ xoa dịu những cuộc đối đầu căng thẳng, Tổng thống Trump cùng hàng loạt quan chức chính quyền dường như đã ngầm chấp thuận cho các chiến thuật cứng rắn, mạnh bạo hơn.
Vài tuần trước vụ nổ súng, một lãnh đạo ICE đã yêu cầu các sĩ quan phải hành động quyết liệt nếu bị đe dọa. Ngay sau sự việc, Tổng thống Trump cùng nhiều quan chức chính quyền đã tuyên bố rằng Good cố tình lái xe đâm vào đặc vụ, mặc dù các phân tích video ghi lại cuộc chạm trán cho thấy nữ tài xế dường như đã đánh lái để tránh khỏi người này.
Bộ An ninh Nội địa Mỹ hôm 13/1 nhắc lại quan điểm về "quyền miễn trừ tuyệt đối" với các đặc vụ bằng cách đăng một video lên mạng xã hội, trong đó Phó chánh văn phòng Nhà Trắng Stephen Miller tuyên bố: "Các bạn có quyền miễn trừ để thực hiện nhiệm vụ và không một ai, dù là quan chức thành phố, quan chức bang, người nhập cư lậu, những kẻ kích động cánh tả hay những kẻ nổi loạn trong nước, có thể ngăn cản các bạn hoàn thành nghĩa vụ và trách nhiệm pháp lý của mình".
Căng thẳng tại Minneapolis leo thang dữ dội sau cái chết của Good. Đêm 14/1, đặc vụ liên bang tại thành phố đã bắn bị thương một người đàn ông bị cáo buộc đang tấn công mình, theo thông tin từ giới chức. Sự việc dẫn đến nhiều giờ đụng độ giữa những người biểu tình và lực lượng thực thi pháp luật.
Phát ngôn viên Nhà Trắng Abigail Jackson khẳng định đặc vụ ICE đang sử dụng chiến thuật phù hợp.
"Toàn bộ chính quyền Trump ủng hộ các sĩ quan ICE anh hùng, những người đang thực thi nhiệm vụ với tính chuyên nghiệp và liêm chính cao nhất, đồng thời giúp các cộng đồng ở Mỹ trở nên an toàn hơn", bà nói. "Tự vệ trước một cá nhân sử dụng xe hơi như vũ khí giết người không phải 'chiến thuật thô bạo'. Các sĩ quan ICE có quyền tự vệ".
Phát ngôn viên Bộ An ninh Nội địa Tricia McLaughlin nhấn mạnh tất cả đặc vụ ICE đều được đào tạo để sử dụng mức vũ lực tối thiểu khi giải quyết các tình huống nguy hiểm, ưu tiên an toàn cho công chúng và bản thân họ, đồng thời họ cũng trải qua những khóa huấn luyện bài bản về biện pháp giảm leo thang căng thẳng.
Tuy nhiên, Donell Harvin, cựu giám đốc Sở An ninh Nội địa và Tình báo Washington, cho rằng các đặc vụ ICE đã không thực hiện đúng các quy tắc an toàn nghiệp vụ của lực lượng hành pháp. Ông cũng chỉ ra rằng một số thông tin cho thấy một số tân binh của ICE chỉ được huấn luyện trong 47 ngày, thay vì 5 tháng như trước đây.
Vụ nổ súng ở Minneapolis cũng cho thấy những rủi ro từ quyết định của ông Trump khi cử ICE thực hiện các đợt truy quét quy mô lớn tại hàng loạt thành phố, đẩy họ vào những cuộc đối đầu với đám đông giận dữ.
Theo báo cáo năm 2021 từ Văn phòng Trách nhiệm Chính phủ, hầu hết các đặc vụ ICE không được đào tạo để kiểm soát đám đông. Điều này một phần do lịch sử của ICE vốn tập trung vào những vụ bắt người có mục tiêu, ít gây chú ý và hiếm khi đẩy sĩ quan vào thế xung đột với công chúng.
Thực tế, các sĩ quan liên bang không có quyền miễn trừ tuyệt đối khỏi việc bị truy tố, dù hiến pháp Mỹ khiến các bang khó khởi tố họ vì những hành động thực hiện trong lúc thi hành công vụ. Họ vẫn có thể phải đối mặt các cáo buộc liên bang, song điều này được cho là khó xảy ra trong sự việc ở Minneapolis.
Thứ trưởng Tư pháp Todd Blanche nhấn mạnh "không có cơ sở cho một cuộc điều tra hình sự về quyền dân sự" đối với vụ nổ súng này. Thay vào đó, các quan chức chính quyền cho hay ICE sẽ tiến hành điều tra nội bộ.
Bộ Tư pháp Mỹ trong khi đó lại quyết định điều tra bạn đời của Good và các nhóm phản đối lực lượng quản lý nhập cư, thay vì xem xét liệu hành động nổ súng của đặc vụ Ross có hợp pháp hay không. Ít nhất 6 công tố viên liên bang ở Minneapolis đã đồng loạt từ chức để phản đối điều này.
Tổng thống Trump cũng không có bất kỳ động thái nào nhằm yêu cầu ICE lùi bước, làm dấy lên nguy cơ xảy ra thêm nhiều cuộc xung đột nữa giữa các đặc vụ và người biểu tình.
"Đừng sợ hãi, hỡi những người dân Minnesota tuyệt vời, ngày phán xét và đền tội đang đến!", ông viết trên mạng xã hội hôm 13/1.
Scott Shuchart, quan chức cấp cao của ICE dưới thời chính quyền cựu tổng thống Joe Biden, nhận định qua những thông điệp được đưa ra, các quan chức chính quyền Trump dường như muốn gửi tới các đặc vụ rằng "hãy quên đi những quy trình trong tài liệu huấn luyện" và "quên đi những gì luật sư nói với họ".
Theo tài liệu nội bộ về an ninh nội địa, trong đó có tài liệu đào tạo, hướng dẫn sử dụng vũ lực, hướng dẫn pháp lý do luật sư ICE soạn thảo cùng những chính sách về súng đạn, các chiến thuật nhằm tránh đối đầu hay kích động đối đầu luôn được đề cao.
"Các sĩ quan thực thi nhiệm vụ cần sử dụng những chiến thuật nhằm giảm leo thang thông qua giao tiếp hoặc các kỹ thuật khác trong quá trình tiếp xúc để ổn định, trì hoãn hoặc giảm bớt mức độ căng thẳng của một tình huống có nguy cơ biến thành bạo lực", tài liệu lưu ý.
Các tài liệu cũng nêu rõ "cấp độ sử dụng vũ lực" mà các sĩ quan nên tuân theo. Chúng bắt đầu bằng việc sĩ quan có mặt tại hiện trường với "thái độ chuyên nghiệp, lịch sự". Tiếp theo là đưa ra mệnh lệnh bằng lời nói. Sau đó, các sĩ quan có thể triển khai "kỹ thuật mềm" như tác động vào những "điểm áp chế" hay sử dụng "tác nhân hóa học", rồi đến "kỹ thuật cứng", như đòn đánh bằng tay, chân, đầu hoặc toàn bộ cơ thể hay hoặc sử dụng vũ khí phi sát thương, như dùi cui. Bước cuối cùng mới là sử dụng vũ lực gây chết người, trong đó có nổ súng.
Tài liệu nêu rõ sĩ quan có quyền tăng cấp độ sử dụng vũ lực theo nhận định của mình và có thể sử dụng các biện pháp gây tử vong nếu đối diện "mối nguy hiểm cận kề gây thương tích nghiêm trọng cho cơ thể hoặc tử vong đối với bản thân sĩ quan hay người xung quanh".
Trong trường hợp nữ tài xế Good, việc liệu đặc vụ Ross có gặp nguy hiểm hay không đang trở thành chủ đề gây tranh cãi.
Video cho thấy các đặc vụ liên bang nhanh chóng tiếp cận chiếc SUV mà Good đã dừng trên đường. Một đặc vụ chửi thề khi yêu cầu Good ra khỏi xe trước khi gần như ngay lập tức cố mở cửa bên lái bằng cách thò tay qua cửa sổ đang mở.
Khi Good có vẻ hoảng sợ và lái xe tiến về phía trước, đặc vụ Ross, người đang đứng ở đầu xe và quay video bằng điện thoại di động, đã nổ súng bắn chết cô.
Ross là một sĩ quan ICE giàu kinh nghiệm, từng làm huấn luyện viên bắn súng tại St. Paul, Minnesota, đồng thời cũng được đào tạo chuyên sâu với tư cách thành viên đội đặc nhiệm. Các đặc nhiệm thường được huấn luyện về kiểm soát đám đông. Trong hồ sơ tòa án, Ross cho biết mình từng tham chiến tại Iraq.
Nhưng Ross và các đặc vụ ICE liên quan đến vụ bắn chết Good có thể đã không tuân thủ một số điểm trong chương trình đào tạo, theo các tài liệu và nội dung phỏng vấn. Ba cựu quan chức cấp cao ICE cho biết các sĩ quan của họ thường được khuyến cáo không đứng trước hoặc sau phương tiện đã dừng để tránh bị xe đâm.
Cơ quan Hải quan và Biên phòng, đơn vị trực thuộc Bộ An ninh Nội địa có nhiệm vụ tương tự ICE, yêu cầu các đặc vụ phải "tránh đứng trực tiếp phía trước hoặc phía sau phương tiện của đối tượng".
Văn phòng tổng thanh tra của Bộ An ninh Nội địa cho biết họ đang tiến hành rà soát các quy trình tuyển dụng và đào tạo của ICE. Ngoài ra, văn phòng cũng đã bắt đầu tiến hành đánh giá lại cách ICE điều tra "những cáo buộc sử dụng vũ lực quá mức" và kỷ luật các sĩ quan.
"Tôi cảm thấy thật xấu hổ", một cựu đặc vụ ICE với hơn 25 năm kinh nghiệm nói với TIME về vụ nổ súng ở Minneapolis. "Phần lớn đồng nghiệp của tôi cũng có cảm giác như vậy. Đó quả là sự sỉ nhục, bởi những người từng làm việc một cách chuẩn mực như chúng tôi đang phải chứng kiến cách thức họ tiến hành hiện nay".
Một nhóm thượng nghị sĩ và dân biểu phe Dân Chủ đã lên tiếng yêu cầu Ủy Ban Thương Mại Liên Bang (FTC) cho điều tra liên doanh điện thoại di động Trump Mobile do hai con trai lớn của Tổng Thống Trump sáng lập, về "những sự vi phạm khả dĩ trong đạo luật bảo vệ người tiêu dùng" và tố cáo việc quảng cáo và bán điện thoại được cho là "Made in the USA"có khả năng là lừa đảo trắng trợn, theo NBC News cho biết hôm thứ Năm, 15 tháng Giêng.
Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren (DC-Massachussetts) cùng 10 thành viên phe Dân Chủ khác ở cả Hạ Viện và Thượng Viện đã yêu cầu giới chức cho điều tra mẫu điện thoại T1 của Trump Mobile, vốn được công bố ra hồi tháng Sáu vừa qua và được hứa hẹn sẽ được tung ra vào tháng Tám nhưng cho đến nay vẫn chưa đến tay khách hàng nào.
iPhone hiển thị ra trang web dịch vụ điện thoại di động của Trump Orgnization và điện thoại thông minh mang thương hiệu Trump hồi tháng 6/2025 tại Miami. (Ảnh minh họa: Joe Raedle/Getty Images)
Các vị dân cử đặc biệt yêu cầu cơ quan này phải điều tra xem liệu rằng người tiêu dùng có bị lừa gạt hay không khi họ phải trả 100 USD tiền cọc cho những chiếc điện thoại vẫn chưa thấy thành hình.
Bức thư của các vị dân cử cũng yêu cầu FTCxác định xem liệu Trump Mobile có đưa ra quảng cáo sai sự thật khi tuyên bố rằng, mẫu điện thoại T1 của họ sẽ được sản xuất tại Mỹ như quảng cáo tiếp thị lúc ban đầu hay không.
Trump Mobile đã lặng lẽ cho rút lại cam kết rằng điện thoại của họ được sản xuất tại Mỹ. Chưa đầy một tháng sau thông báo cho ra mắt, trang web của họ dường không còn những câu chữ về "Made in the USA" và giờ đây chỉ có ghi là điện thoại có "thiết kế đáng tự hào của Mỹ"(?)
Trong bức thư, các vị dân cử này đã đặt câu hỏi với FTC, liệu rằng họ có cho mở bất cứ cuộc điều tra nào về các hoạt động quảng cáo của Trump Mobile hay không và liệu họ có thảo luận với tổng thống hoặc bất cứ công ty kinh doanh nào có liên quan đến Trump Mobile hay không.
Ngoài bà thượng nghị sĩ Warren, bức thư còn có chữ ký của các dân biểu Robert Garcia của California, các thượng nghị sĩ Chris Van Hollen của Maryland, Adam Schiff của California và Ed Markey của Massachusetts, cùng các dân biểu Doris Matsui của California, Maxwell Frost của Florida, Summer Lee của Pennsylvania, Greg Cesar của Texas, Jan Schakowsky của Illinois và Alexandria Ocasio-Cortez của New York.
Hai con trai của ông Trump, ông Donald Trump Jr. và Eric Trump, đã chính thức cho công bố lra iên doanh này tại Tháp Trump hồi tháng Sáu năm 2025.
NBC News đã thử đặt cọc 100 USD cho chiếc điện thoại T1 hồi tháng Tám để theo dõi quá trình ra đời của nó. Hồi tháng Mười, đường dây hỗ trợ khách hàng của Trump Mobile hứa hẹn ngày giao hàng sẽ là 13/11, nhưng thời hạn này đã trôi qua khá lâu mà không có thấy thông báo gì mới. Khi NBC News gọi lại vào đường dây chăm sóc khách hàng thì được cho biết việc giao hàng đã bị cho lùi lại đến tháng Mười Hai với lý do là chính phủ bị đóng cửa mà không lời giải thích thêm.
Trong một cuộc gọi trong tuần này của NBC News đến đường dây hỗ trợ khách hàng của Trump Mobile, họ cho biết mẫu điện thoại "đang trong giai đoạn được chứng nhận và kiểm nghiệm thực địa cuối cùng" và hiện đang xác định ngày giao hàng "vào khoảng Quý 1 năm 2026".
Tại một sự kiện ở Nhà Trắng hôm thứ Sáu, Tổng thống Donald Trump nói thẳng ông đang cân nhắc áp thuế mới lên những quốc gia “chống lại” tham vọng sáp nhập Greenland.
Ông diễn đạt theo kiểu rất Trump: có thể sẽ đánh thuế nếu họ “không đi theo Greenland”, vì Mỹ “cần Greenland” cho an ninh quốc gia. Ông nói điều này trong lúc kể lại việc từng dùng thuế quan như một cây gậy để buộc các nước hợp tác trong kế hoạch hạ giá thuốc tại Mỹ.
Thông điệp phát ra rõ ràng: Greenland không chỉ là một mục tiêu địa chính trị — nó còn đang bị kéo vào “bàn cân” thương mại. Châu Âu phản ứng: quân đến đảo, lo rạn nứt liên minh xuyên Đại Tây Dương
Tham vọng kiểm soát Greenland đã làm dậy sóng các nước châu Âu. Nỗi sợ lớn nhất của họ không chỉ là chuyện một vùng lãnh thổ Bắc Cực đổi chủ, mà là nguy cơ nứt vỡ những sợi dây xuyên Đại Tây Dương vốn được xem như xương sống của trật tự phương Tây.
Trước áp lực ấy, một số quốc gia NATO ở châu Âu đã bắt đầu triển khai những lực lượng mang tính biểu tượng đến hòn đảo bán tự trị này — hiện vẫn là lãnh thổ thuộc Đan Mạch.
Phía Nhà Trắng thì lạnh lùng: Thư ký báo chí Karoline Leavitt nói hoạt động điều quân của châu Âu “không ảnh hưởng” gì đến mục tiêu hay quyết tâm của ông Trump trong việc “thâu nhận” Greenland. Cuộc gặp “không ngã ngũ”, nhưng lập nhóm đàm phán kỹ thuật mỗi 2–3 tuần
Đại diện Greenland và Đan Mạch đã tới Nhà Trắng trong tuần này, nhưng các cuộc gặp được mô tả là chưa đi đến kết luận rõ ràng về kế hoạch của ông Trump.
Điểm đáng chú ý là sau cuộc gặp hôm thứ Tư giữa Phó tổng thống JD Vance, Ngoại trưởng Marco Rubio với Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Løkke Rasmussen và người đồng cấp Greenland Vivian Motzfeldt, Nhà Trắng nói hai bên đồng ý lập một “working group” để tiếp tục các cuộc thảo luận mang tính kỹ thuật về việc Mỹ “mua/tiếp nhận” Greenland.
Theo Nhà Trắng, những cuộc nói chuyện kiểu “kỹ thuật” này sẽ diễn ra đều đặn mỗi 2 đến 3 tuần — một nhịp độ đủ để giữ căng dây, và cũng đủ để kéo câu chuyện đi xa hơn khỏi những khẩu hiệu.
Quốc hội Mỹ cũng chia rẽ, dân Mỹ thì… phản đối áp đảo
Không chỉ châu Âu, ngay tại Washington, nhiều nghị sĩ lưỡng đảng cũng công khai chỉ trích ý tưởng “lấy Greenland”.
Một cuộc thăm dò mới do SSRS thực hiện cho thấy 75% người Mỹ phản đối việc Mỹ tìm cách kiểm soát Greenland; chỉ 25% ủng hộ. Ngay cả trong phe Cộng hòa và nhóm độc lập nghiêng Cộng hòa, tỉ lệ ủng hộ – phản đối cũng chia đôi 50/50. Phía Dân chủ phản đối gần như tuyệt đối.
Giữa bối cảnh ấy, Thượng nghị sĩ Chris Coons dẫn đầu một phái đoàn lưỡng đảng tới Copenhagen nhằm nhấn mạnh hơn 200 năm hữu nghị Mỹ–Đan Mạch, đồng thời bàn cách củng cố đối tác theo các nguyên tắc chủ quyền và quyền tự quyết. Cùng đi dự kiến có các Thượng nghị sĩ Thom Tillis, Jeanne Shaheen, Dick Durbin và một số dân biểu như Sarah McBride, Gregory Meeks, Madeleine Dean, Sara Jacobs. Họ sẽ gặp lãnh đạo chính phủ và giới kinh doanh Đan Mạch – Greenland, và dự kiến có họp báo chung vào khoảng 9 giờ sáng (ET). Tiếng nói từ Nuuk: “Chúng tôi không ngủ, trẻ con sợ hãi”
Trong khi các thủ đô bàn bạc bằng ngôn ngữ quyền lực, đời sống ở Nuuk và nhiều nơi khác trên đảo bị phủ bởi một thứ bất an rất đời thường.
Một bộ trưởng Greenland nói cuộc khủng hoảng đang “trùm lên mọi thứ”: người lớn mất ngủ, trẻ con sợ hãi, và dân đảo không hiểu nổi vì sao cuộc sống của họ bỗng trở thành mục tiêu tranh chấp.
Có người bức xúc vì ông Trump từng xem nhẹ năng lực phòng thủ của Đan Mạch ở Greenland bằng câu mỉa “hai chiếc xe chó kéo”. Một phụ nữ Greenland nhắc lại ký ức Thế chiến II: thợ săn Greenland trên xe chó kéo từng phối hợp với quân đội Mỹ để phát hiện lực lượng Đức Quốc xã. Với họ, xe chó kéo không phải trò đùa — đó là cách sinh tồn và là năng lực địa hình.
Nhiều người khác bác bỏ lập luận “tàu Nga – tàu Trung Quốc đầy biển Greenland” mà ông Trump thường nhắc. Họ nói họ không thấy những đội tàu ấy trong đời sống thường ngày; có người kể chỉ từng thấy một tàu cá Nga… từ mười năm trước.
Một nữ nhân viên cửa hàng trẻ tuổi nhìn thẳng vào điều cô tin là bản chất: đây không hẳn là “an ninh quốc gia”, mà là dầu và khoáng sản chưa khai thác — một cuộc mua bán khoác áo chiến lược. Một sinh viên lại lo theo cách rất cụ thể: nếu vào Mỹ, hệ thống luật lệ và y tế của Greenland sẽ ra sao, khi ở quê nhà họ đi bác sĩ không phải trả tiền?
Trong nghị viện Greenland, một nghị sĩ thuộc đảng đối lập chủ trương độc lập cũng nhấn mạnh điều cốt lõi: nếu đối thoại, thì người Greenland phải là trung tâm. “Đây là đất nước của chúng tôi. Greenland thuộc về người Greenland.”
Greenland bị kéo vào thế kẹt: chủ quyền, an ninh và chiếc bóng thuế quan
Khi ông Trump đưa “thuế quan” lên bàn để ép các nước “đi cùng Greenland”, cuộc chơi không còn là câu chuyện riêng giữa Washington và Copenhagen. Nó trở thành phép thử của liên minh, của thương mại, và của trật tự quốc tế.
Một bên là mục tiêu mà Nhà Trắng gọi là ưu tiên an ninh quốc gia. Một bên là nguyên tắc chủ quyền và quyền tự quyết mà Đan Mạch, Greenland và nhiều nghị sĩ Mỹ liên tục nhắc đến. Ở giữa là người dân trên đảo — những người đang sống trong cảm giác “bị đem ra mặc cả” giữa các cường lực. Và khi “tổ công tác” bắt đầu họp đều mỗi 2–3 tuần, câu hỏi lớn nhất có lẽ là: thế giới sẽ phản ứng ra sao nếu thuế quan trở thành cây gậy buộc người khác phải gật đầu trước một tham vọng lãnh thổ.
Một quan chức Mỹ xác nhận: Giám đốc CIA John Ratcliffe đã trực tiếp gặp nữ tổng thống lâm quyền Venezuela Delcy Rodríguez tại Caracas hôm thứ Năm. Nội dung nghe qua tưởng rất “mềm”: bàn về những cơ hội hợp tác kinh tế.
Nhưng câu nói quan trọng nhất lại mang mùi “chốt cửa”: Venezuela không thể tiếp tục là nơi trú ẩn an toàn cho các đối thủ của Mỹ — đặc biệt là giới buôn ma túy và các mạng lưới tội phạm xuyên quốc gia. Nghĩa là, song song với lời mời gọi hợp tác, Washington cũng dựng một hàng rào đỏ: ai nắm Caracas thì phải kiểm soát luôn “đường dây”. Mỹ “đỡ đầu” Delcy Rodríguez: không phải đảo chính, mà là giữ nguyên bộ máy
Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh ông Trump tuyên bố Mỹ đang nắm quyền chi phối Venezuela, nhất là phần “huyết mạch” dầu mỏ — sau khi Nicolás Maduro bị lực lượng đặc nhiệm Mỹ bắt giữ hồi đầu tháng.
Điểm gây choáng cho phe chống Maduro là: thay vì dựng ngay một chính phủ đối lập, Nhà Trắng lại công khai đặt cược vào Delcy Rodríguez — người từng là phó tướng thân tín của Maduro — và vẫn giữ cho bộ máy nhà nước Venezuela “gần như nguyên vẹn”.
Trong các buổi briefing sau khi Maduro bị bắt, giới chức chính quyền Trump còn nhấn mạnh với các nhà lập pháp rằng đây không phải một chiến dịch “thay đổi chế độ”, vì chính quyền Venezuela vẫn tồn tại và nay do Rodríguez dẫn dắt. “Bản phân tích tuyệt mật” của CIA và lý do Washington chọn phương án ít rủi ro
Theo các nguồn tin, quyết định đứng sau Rodríguez — thay vì ủng hộ lãnh đạo đối lập María Corina Machado — được định hình bởi một đánh giá tình báo tuyệt mật của CIA về tác động và hệ lụy trước mắt nếu Maduro không còn cầm quyền.
Nói cách khác: Washington không chỉ chọn người “được lòng” mình, mà chọn người mà họ tin có thể giữ được sự vận hành của guồng máy an ninh, quân đội, hành chính… để tránh một khoảng trống quyền lực.
CIA cũng được cho là sẽ tiếp tục cung cấp những khuyến nghị tương tự về “bài toán lãnh đạo” Venezuela trong thời gian tới. CIA đã cắm người từ tháng 8: săn dấu chân Maduro bằng HUMINT
Một chi tiết cho thấy mức độ “đầu tư” của CIA: từ tháng 8, cơ quan này đã bí mật đưa một nhóm nhỏ vào trong Venezuela để theo dõi quy luật, vị trí, di chuyển của Maduro — góp phần củng cố chiến dịch bắt giữ đầu tháng này.
Đáng chú ý hơn, còn có nguồn tin nói CIA sở hữu một “tài sản” hoạt động ngay trong nội bộ chính quyền Venezuela, giúp Mỹ bám sát vị trí và hành tung của Maduro trước giờ G.
Cuộc gặp giữa Ratcliffe và Rodríguez lần này vì thế được mô tả là nhằm “xây dựng niềm tin”, đồng thời phản ánh ưu tiên mới của Ratcliffe: tăng cường tình báo người (human intelligence), làm CIA bớt “ngại rủi ro” hơn. Ván bài Nobel: Trump khen Machado, nhưng vẫn giữ khoảng cách quyền lực
Trong khi CIA bắt tay với Rodríguez ở Caracas, tại Washington, ông Trump lại tiếp Maria Corina Machado — và câu chuyện bùng lên vì một món quà quá… nhạy: Machado đã “tặng” ông tấm huy chương Nobel Hòa bình của mình.
Ông Trump sau đó nói thẳng với báo chí rằng ông có một cuộc gặp rất tốt, khen Machado là người ông tôn trọng. Ông kể lại lời Machado rằng ông “đã chấm dứt tám cuộc chiến” và “không ai trong lịch sử xứng đáng hơn” — nên bà mới đề nghị trao huy chương như một cử chỉ tri ân.
Nhưng Ủy ban Nobel cũng lập tức nhắc rõ: huy chương có thể đổi chủ, còn danh hiệu Nobel thì không thể chuyển nhượng. Và theo một quan chức Nhà Trắng, huy chương hiện đang được ông Trump giữ.
“Tôi nhớ Iraq…”: vì sao Trump không trao ghế cho Machado
Sang ngày thứ Sáu, ông Trump bất ngờ giải thích thêm lý do ông không chọn Machado làm người cầm lái Venezuela thời hậu Maduro. Ông nhắc đến bài học Iraq: thời điểm “sa thải sạch” cảnh sát, tướng lĩnh, bộ máy… đã mở đường cho hỗn loạn và sự trỗi dậy của ISIS.
Ẩn ý rất rõ: Trump không muốn Venezuela rơi vào kịch bản “đập đi xây lại” rồi vỡ trận. Ông muốn một sự chuyển giao mà bộ máy vẫn chạy, trật tự vẫn giữ, dầu vẫn chảy, và các đối thủ của Mỹ không còn đất ẩn nấp. Caracas trước ngã rẽ: ổn định kiểu cũ hay đổi mới kiểu mới?
Thực tế, Venezuela đang đứng trước một cuộc giằng co mà chính Washington cũng góp phần tạo ra:
Một bên là Delcy Rodríguez — biểu tượng của “ổn định thực dụng”, dễ làm việc, dễ mặc cả, dễ giữ guồng máy.
Bên kia là Machado — lá cờ “tái thiết dân chủ”, nhưng bị đánh giá là khó kiểm soát hệ thống an ninh và thiếu chỗ đứng đủ vững trong cấu trúc quyền lực cũ.
Và ở giữa hai người phụ nữ ấy là ông Trump — người có thể khen, có thể nhận quà, có thể hứa “sẽ còn nói chuyện tiếp”, nhưng quyết định cuối cùng vẫn nằm ở thứ ông ưu tiên nhất: trật tự, lợi ích, và khả năng kiểm soát cuộc chơi.
Diễn Đàn Người Việt Hải Ngoại. Tự do ngôn luận, an toàn và uy tín. Vì một tương lai tươi đẹp cho các thế hệ Việt Nam hãy ghé thăm chúng tôi, hãy tâm sự với chúng tôi mỗi ngày, mỗi giờ và mỗi giây phút có thể. VietBF.Com Xin cám ơn các bạn, chúc tất cả các bạn vui vẻ và gặp nhiều may mắn.
Welcome to Vietnamese American Community, Vietnamese European, Canadian, Australian Forum, Vietnamese Overseas Forum. Freedom of speech, safety and prestige. For a beautiful future for Vietnamese generations, please visit us, talk to us every day, every hour and every moment possible. VietBF.Com Thank you all and good luck.
USA
