USA Trump và “tị nạn da trắng” từ Nam Phi

[Gibbs]

Ngày 12/5/2025, nhóm 59 người Nam Phi da trắng đầu tiên – chủ yếu là Afrikaners, hậu duệ của thực dân Hà Lan – đã đặt chân đến Mỹ trong tư cách người tị nạn dưới chương trình đặc biệt của Tổng thống Donald Trump. Washington tuyên bố họ là nạn nhân của “kỳ thị chủng tộc” tại Nam Phi, và được ưu tiên định cư để “tìm lại sự an toàn”. Trong khi đó, cùng thời điểm, hàng trăm nghìn người tị nạn khác phần lớn là da màu – vẫn bị từ chối nhập cảnh, thậm chí nếu đang sống trong nước Mỹ thì bị trục xuất hoặc đẩy vào các trại giam giữ. Điều này khiến dư luận quốc tế đặt câu hỏi: Phải chăng Trump chỉ mở cửa cho tị nạn “da trắng”?


Cách Trump biện minh cho “người Afrikaner”
Trump nhiều lần tuyên bố rằng tại Nam Phi đang diễn ra một “cuộc diệt chủng người da trắng”, cho rằng luật cải cách đất đai của chính quyền Nam Phi là “cướp đất” của người da trắng. Ông dẫn lại các luận điệu từ các nhóm cực hữu như AfriForum, vốn từ lâu quảng bá thuyết “white genocide” – “diệt chủng da trắng”. Trump viết trên Truth Social: “South Africa is confiscating land, and treating certain classes of people VERY BADLY… the United States won’t stand for it, we will act.” Và rồi ông biến lời hứa này thành chính sách: chỉ chấp nhận “nạn nhân” là người da trắng từ Nam Phi, coi họ là trường hợp đặc biệt cần được cứu trợ.

Thực tế trái ngược ở Nam Phi
Người da trắng vẫn giàu nhất: Họ nắm hơn 75% đất tư nhân; trung bình giàu gấp 20 lần người da đen; giữ 62% vị trí lãnh đạo doanh nghiệp. Tội phạm không phân biệt màu da: Thống kê ngay cả từ AfriForum cho thấy chỉ khoảng 60 nông dân (mọi chủng tộc) bị giết mỗi năm, trong tổng số 19.000 vụ án mạng toàn quốc. Chính phủ Nam Phi bác bỏ “thuyết diệt chủng”: Tổng thống Cyril Ramaphosa gọi đây là sự xuyên tạc của phe cực hữu, nhằm đảo ngược tiến trình dân chủ và cải cách. Nói cách khác, thay vì là “nạn nhân”, cộng đồng Afrikaner vẫn là nhóm đặc quyền kinh tế trong xã hội Nam Phi.


Động cơ chính trị và ngoại giao
Chính sách “tị nạn da trắng” còn gắn với nhiều toan tính: Đòn đối đầu Nam Phi: Chính quyền Trump cắt viện trợ, áp thuế 30% hàng Nam Phi sau khi Pretoria ủng hộ vụ kiện Israel tội diệt chủng ở Gaza tại Tòa án Công lý Quốc tế. Đáp ứng phe cực hữu Mỹ: Các nhóm da trắng thượng đẳng coi Afrikaners như “anh em cùng khổ”, biến họ thành biểu tượng cho “nạn nhân da trắng” toàn cầu. Liên hệ Elon Musk: Tỷ phú gốc Nam Phi – đồng minh của Trump – nhiều lần công khai ủng hộ thuyết “white genocide”. Đây là yếu tố củng cố thêm cho quyết định chính trị của Trump.


Dưới vỏ bọc “nhân đạo”, Trump đang hợp pháp hóa một hình thức tị nạn có chọn lọc, biến chính sách quốc tế thành công cụ chính trị nội bộ, và đồng thời châm ngòi căng thẳng ngoại giao với Nam Phi và châu Phi. Nói cách khác, “người tị nạn tốt” trong mắt Trump không phải là nạn nhân của chiến tranh, nghèo đói hay bạo lực, mà là nạn nhân da trắng – một thông điệp gây chia rẽ và phản ánh sâu sắc hệ tư tưởng mà ông đang nuôi dưỡng.

AfriForum và “huyền thoại diệt chủng da trắng”
Trong bức tranh tị nạn mang dấu ấn Trump, một cái tên xuất hiện lặp đi lặp lại: AfriForum. Đây là một tổ chức phi chính phủ có trụ sở ở Nam Phi, được thành lập năm 2006, tự nhận là đại diện cho lợi ích của cộng đồng Afrikaner – tức người Nam Phi gốc Hà Lan, từng nắm quyền trong chế độ apartheid. AfriForum hoạt động dưới danh nghĩa “bảo vệ quyền của thiểu số”, nhưng giới học giả và truyền thông Nam Phi coi đây là một cánh tay chính trị của phe cực hữu. Họ thường xuyên vận động quốc tế bằng những chiến dịch truyền thông khẳng định rằng người da trắng ở Nam Phi đang bị đàn áp, bị cướp đất, thậm chí bị giết có hệ thống.

Công cụ tuyên truyền: từ số liệu lệch lạc đến mạng xã hội
AfriForum đưa ra thống kê rằng hàng ngàn nông dân da trắng bị sát hại, nhưng con số thực tế cho thấy tỷ lệ nạn nhân da trắng trong tội phạm bạo lực thấp hơn so với tỷ lệ dân số của họ. Họ thường bỏ qua bối cảnh Nam Phi là một trong những quốc gia có tỷ lệ tội phạm giết người cao nhất thế giới, ảnh hưởng đến mọi cộng đồng. AfriForum khai thác tối đa mạng xã hội, YouTube, và các kênh cực hữu quốc tế, lan truyền hình ảnh nông trại bị tấn công như bằng chứng của một “white genocide” – diệt chủng da trắng.

Liên minh với cực hữu toàn cầu
AfriForum không hoạt động đơn lẻ: Họ xây dựng mối liên hệ với các chính trị gia cực hữu ở châu Âu, đặc biệt là Hà Lan những nơi có phong trào dân túy chống nhập cư mạnh mẽ. Tại Mỹ, AfriForum được cánh hữu da trắng và các nhóm alt-right ca ngợi, coi như “bằng chứng sống” rằng người da trắng cũng có thể là nạn nhân. Các kênh truyền thông bảo thủ của Mỹ, từ Fox News cho đến các podcast cực hữu, thường nhắc lại luận điệu của AfriForum để củng cố câu chuyện người da trắng bị tấn công trên toàn cầu.

Vai trò trong chính sách của Trump
Khi Trump quyết định tiếp nhận người Afrikaner như tị nạn ưu tiên, các nhà quan sát cho rằng ông đã mượn ngôn ngữ và số liệu của AfriForum. Thậm chí, nhiều lãnh đạo của tổ chức này đã từng đến Washington vận động, gặp gỡ các cố vấn chính sách của Trump và xuất hiện trên truyền hình Mỹ. Một nhà phân tích tại Pretoria nhận định: “AfriForum đã thành công trong việc xuất khẩu nỗi sợ hãi ra toàn cầu. Và Trump, bằng cách hợp thức hóa điều đó trong chính sách tị nạn, đã biến nó thành công cụ chính trị.”


Trong câu chuyện người Afrikaner trở thành “tị nạn đặc biệt” của Trump, không thể bỏ qua cái tên Elon Musk – tỷ phú giàu nhất thế giới, cũng là người gốc Nam Phi. Musk sinh năm 1971 tại Pretoria, thời điểm Nam Phi vẫn còn dưới chế độ apartheid. Dù ông sang Mỹ học tập và khởi nghiệp từ thập niên 1990, nhưng các mối dây liên hệ với quê hương chưa bao giờ mất. Trong nhiều năm qua, Musk thường xuyên lên mạng xã hội X (Twitter cũ) để bình luận về tình hình Nam Phi – và không ít lần ông nhắc tới luận điệu “người da trắng bị giết hại”.

Những dòng tweet gây tranh cãi
Musk từng chia sẻ lại video của các nhóm cực hữu, trong đó có AfriForum, tố cáo “nông dân da trắng bị sát hại hàng loạt”. Ông nhiều lần dùng cụm từ “white genocide”, biến nó từ khẩu hiệu của AfriForum thành xu hướng trên mạng xã hội toàn cầu. Với hàng trăm triệu người theo dõi, Musk đã khuếch đại tiếng nói vốn nằm bên lề chính trị Nam Phi thành một chủ đề chính trị quốc tế.

Liên hệ trực tiếp với AfriForum
Dù Musk không phải thành viên chính thức, AfriForum nhiều lần công khai ủng hộ và cảm ơn ông vì đã “nói thay cho cộng đồng Afrikaner”. Một số lãnh đạo AfriForum từng khoe ảnh gặp gỡ với các nhân vật thân cận Musk, coi đó như sự chứng thực. Giới phân tích cho rằng mối quan hệ này đôi bên cùng có lợi: AfriForum tận dụng tên tuổi Musk để hợp pháp hóa thuyết “white genocide”. Musk ngược lại được ca ngợi như “người con ưu tú của Afrikaners”, và điều này củng cố hình ảnh của ông trong mắt cánh hữu da trắng ở Mỹ – lực lượng vốn cũng là trụ cột của Trump.

“Plaasmoorde” (tiếng Afrikaans) một thuật ngữ chính trị – truyền thông ở Nam Phi. Plaas = “nông trại” Moorde = “những vụ giết người” → Plaasmoorde = “farm murders” (các vụ giết hại ở nông trại). Thuật ngữ này được các nhóm Afrikaner cực hữu và tổ chức như AfriForum sử dụng để mô tả các vụ giết hại nông dân – chủ yếu là nông dân da trắng – tại Nam Phi.
Nam Phi là một trong những quốc gia có tỷ lệ giết người cao nhất thế giới, với hơn 19.000 vụ mỗi năm. Trong đó, nông dân (mọi chủng tộc) cũng trở thành nạn nhân. Các nhóm như AfriForum thường tách riêng các vụ nông dân da trắng bị giết, rồi gọi chung là Plaasmoorde, biến nó thành bằng chứng cho cái gọi là “white genocide” (diệt chủng da trắng). Thực tế: chính quyền Nam Phi và nhiều nghiên cứu độc lập cho thấy không có bằng chứng của một chiến dịch giết người có hệ thống nhắm riêng vào người da trắng. Nạn nhân trong các vụ nông trại có cả người da đen, và động cơ thường là cướp tài sản hoặc bạo lực tội phạm, chứ không phải chính trị.

Ngày 12/5/2025, nhóm 59 người Nam Phi da trắng đầu tiên – chủ yếu là Afrikaners, hậu duệ của thực dân Hà Lan – đã đặt chân đến Mỹ trong tư cách người tị nạn dưới chương trình đặc biệt của Tổng thống Donald Trump. Washington tuyên bố họ là nạn nhân của “kỳ thị chủng tộc” tại Nam Phi, và được ưu tiên định cư để “tìm lại sự an toàn”. Trong khi đó, cùng thời điểm, hàng trăm nghìn người tị nạn khác phần lớn là da màu – vẫn bị từ chối nhập cảnh, thậm chí nếu đang sống trong nước Mỹ thì bị trục xuất hoặc đẩy vào các trại giam giữ. Điều này khiến dư luận quốc tế đặt câu hỏi: Phải chăng Trump chỉ mở cửa cho tị nạn “da trắng”?


Lạ ghê! chuyện xưa như trái đất mà vẫn là đề tài để nêu lên! Để làm gì đây? Có thay đổi được cái gì đâu? Họ đem người da đen từ Phi Châu để làm nô lệ cho họ. Họ cho tụi Ba Tầu vào chỉ để xây dựng đường sắt xuyên nước Mỹ và làm công việc dặt rũ cho họ. Hồi đó họ đã coi da đen, Mễ và Ba Tầu là 2nd class citizen rồi, điều đó không thay đổi cho đến nay. Vậy la ó, kêu gọi...để làm gì? có thay đổi được 1 ly ông cụ gì đâu! Đừng nói đâu xa thằng Canada cũng phân biệt chủng tộc không kém. Gia đình chúng tao cũng đã bị 1 trường hợp kỳ thị như vậy rồi. Vào 1 tiệm ăn sang trọng ở Quebec order đồ ăn và...ngồi chờ 20 phút, rồi 30 phút, các bàn bên cạnh vào sau mà đã có đồ ăn đem ra rồi. Chịu không nổi tao đã kêu chủ quán và nói rất to cho cả quán nghe: "Tụi tôi đã order đồ ăn hơn 30 phút rồi, vẫn chưa có trong khi các bàn bên cạnh vào sau họ đã có đồ ăn. Thế là tại sao? Các anh kỳ thị à? Nên nhớ tiền US Dollar của tụi tôi cũng trắng như tiền của những người ngồi các bàn bên cạnh." Nói xong tôi đứng dậy ra khỏi quán. Kể từ đó tụi tôi không bao giờ tới Quebec nữa.
Nói tóm lại vấn đề kỳ thị là 1 đề tài cũ rích. Nó sẽ không bao giờ thay đổi cho dù họ có che mắt thế giới bằng những luật này, luật nọ.