Trung Quốc tăng hy vọng tránh thương chiến với Mỹ

[Romano]

Giới chức Trung Quốc đang tăng kỳ vọng sẽ tránh được cuộc chiến thương mới với Mỹ sau khi Tổng thống Donald Trump chưa áp thuế ngay lập tức với hàng hóa từ Trung Quốc cũng như động thái đình chỉ thực thi đạo luật cấm TikTok ở Mỹ.

Lạc quan thận trọng cho thỏa thuận thương mại Mỹ - Trung

Các quan chức Trung Quốc đã chuẩn bị cho khả năng xấu nhất khi ông Donald Trump trở lại Nhà Trắng: mức thuế 60% ngay lập tức đối với hàng xuất khẩu của Trung Quốc, có thể giáng một đòn nghiêm trọng vào nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Thay vào đó, họ có lẽ đã thở phào nhẹ nhõm trong tuần này. Trong ngày làm việc đầu tiên sau lễ nhậm chức, Tổng thống Trump chỉ ra lệnh điều tra thương mại Mỹ - Trung và sau đó, nhắc lại lời đe dọa áp thuế 10% để gây áp lực buộc Trung Quốc phải siết chặt hoạt động sản xuất và xuất khẩu các tiền chất của loại ma tuý gây chết người fentanyl.

Những động thái này “nhạt nhòa” so với mức thuế đề xuất 25% đối với hàng hóa từ 2 đồng minh của Mỹ là Mexico và Canada cũng như những lo ngại của các nhà hoạch định chính sách ở Bắc Kinh về kịch bản xấu nhất từ chính sách mới của ông Trump.

Tổng thống Donald Trump cũng ám chỉ về một thỏa thuận thương mại tiềm năng rộng lớn hơn, liên kết thuế quan với quyền sở hữu TikTok (tại Mỹ), nền tảng video ngắn do Trung Quốc kiểm soát.

Hôm 20-1, ông đã ký sắc ký lệnh trì hoãn việc thực thi lệnh cấm đối với ứng dụng video ngắn TikTok trong 75 ngày.

Sắc lệnh chỉ đạo Bộ Tư pháp gửi thư cho các công ty như Apple, Google của Alphabet và Oracle để yêu cầu hợp tác với TikTok, nói rằng những công ty này sẽ không vi phạm pháp luật và không chịu trách nhiệm pháp lý đối với bất kỳ hành vi nào xảy ra trong khoảng thời gian nêu trên.

Trước đó, Google và Apple đã gỡ TiTok ở Mỹ khỏi kho ứng dụng vào ngày 19-1, thời hạn cuối để thực thi đạo luật liên quan.

Bất chấp xu hướng đưa ra những tuyên bố thất thường và những thay đổi nhanh chóng của ông Trump, những động thái ban đầu trên đã nhen nhóm hy vọng ở Bắc Kinh rằng, các cuộc đàm phán sắp tới với Washington có thể ngăn chặn được một cuộc chiến thương mại mới giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Vấn đề hiện nay là hai bên sẽ chấp nhận dạng thỏa thuận thương mại nào.

“Có khả năng hai bên đạt được thỏa thuận thương mại. Bạn có thể cảm nhận được sự lạc quan thận trọng. Nhưng chúng ta sẽ cần xem liệu ông Trump và Bắc Kinh có thể đưa ra cho nhau những điều khoản mà cả hai bên chấp nhận hay không”, Zhao Minghao, giáo sư tại Viện Nghiên cứu quốc tế tại Đại học Phúc Đán ở Thượng Hải bình luận.

Nước cờ mở đầu nhẹ nhàng hơn dự kiến ​​của ông Trump đối với Trung Quốc theo sau những tín hiệu tích cực khác trong những ngày gần đây. Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cũng đã cử Phó Chủ tịch Hàn Chính đến dự lễ nhậm chức của ông Trump.

Cho đến nay, ông Hàn Chính là quan chức cao cấp nhất Trung Quốc dự lễ nhậm chức của các tổng thống Mỹ trong lịch sử. Ngay sau khi đến Mỹ, ông đã gặp gỡ các lãnh đạo doanh nghiệp Mỹ trong đó có người thân tín của ông Trump là tỉ phú Elon Musk, CEO của hãng xe điện Tesla, đang vận hành một nhà máy khổng lồ tại Thượng Hải.

Ông Tập và ông Trump cũng đã có cuộc điện đàm vào cuối tuần trước lễ nhậm chức. Đó là cuộc điện đàm đầu tiên giữa hai nhà lãnh đạo này sau 4 năm. Ông Trump mô tả, cuộc điện đàm diễn ra “rất tốt” và đề cập đến “thương mại, fentanyl, TikTok và nhiều chủ đề khác”.

Trong chiến dịch tranh cử, ông Trump tuyên bố sẽ đánh thuế 60% vào hàng hóa Trung Quốc. Sau đó, ông đe dọa tăng thuế thêm 10% đối với hàng Trung Quốc vào ngày làm việc đầu tiên để buộc Bắc Kinh phải ngăn chặn dòng fentanyl xâm nhập vào Mỹ.

Thay vào đó, hôm 20-1, ông chỉ đã ban hành một văn bản ghi nhớ, chỉ đạo các quan chức điều tra thâm hụt thương mại của Mỹ và đề xuất các biện pháp thích hợp, chẳng hạn như thuế quan bổ sung toàn cầu hoặc các chính sách khác, để khắc phục những thâm hụt đó.

Ông yêu cầu Đại diện Thương mại Mỹ nghiên cứu việc tuân thủ của Bắc Kinh với thỏa thuận thương mại giai đoạn một đã được thống nhất trong nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên của ông. Ông cũng yêu cầu xem xét các mức thuế bổ sung, “đặc biệt là đối với chuỗi cung ứng công nghiệp và hành vi gian lận thông qua các nước thứ ba”, một động thái, nếu được thực hiện, sẽ gây tác động sâu rộng hơn đối với kinh tế Trung Quốc.

Các nhà kinh tế tin rằng, một phần thương mại của Trung Quốc với Mỹ đã được chuyển hướng qua các nước thứ ba để tránh thuế quan kể từ cuộc chiến thương mại dưới thời chính quyền đầu tiên của ông Trump. Các quan chức Mỹ dự kiến ​​sẽ báo cáo kết quả điều tra thương mại với Trung Quốc vào đầu tháng 4.

Thỏa thuận về TikTok sẽ mở ra hợp tác trong các vấn đề khác?

Việc Tổng thống Trump ký sắc lệnh cho phép TikTok hoạt động thêm 75 ngày là một bước ngoặt so với nhiệm kỳ đầu tiên khi ông tìm cách cấm nền tảng này hoạt động ở Mỹ.

Tuy nhiên, hôm 22-1, ông cho biết, Bắc Kinh sẽ cần cho phép một thực thể của Mỹ tiếp quản 50% hoạt động của TikTok, nếu không sẽ phải đối mặt mức thuế quan lên tới 100%. Ông cũng sẵn sàng cho phép tỉ phú Elon Musk mua lại hoạt động TikTok ở Mỹ nếu CEO Tesla muốn như vậy.

Một nguồn thạo tin ở Trung Quốc cho biết, Bắc Kinh có thể đồng ý để chủ sở hữu TikTok là ByteDance bán nền tảng này như một phần của thỏa thuận rộng hơn bao gồm một loạt vấn đề, bao gồm cả thương mại. Tuy nhiên, nguồn tin lưu ý, bất kỳ cuộc thảo luận nào như vậy đều mới ở giai đoạn đầu.

Trong những ngày gần đây, các quan chức Trung Quốc, những người từ lâu phản đối việc ép bán TikTok, dường như đã báo hiệu một cách tiếp cận thoải mái hơn.

“Khi nói đến các hành động như vận hành và mua lại doanh nghiệp, chúng tôi tin rằng, điều này nên được các công ty quyết định độc lập theo nguyên tắc thị trường”, Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết hôm 21-1.

Gabriel Wildau, CEO công ty tư vấn Teneo nhận định, các nhà lãnh đạo Trung Quốc có thể tin rằng, “một giải pháp thân thiện cho vấn đề TikTok có thể đặt nền tảng cho sự hợp tác” với Mỹ trong các vấn đề khác.

“Những điều này có thể bao gồm thuế quan, kiểm soát xuất khẩu công nghệ, thậm chí cả chính sách của Mỹ đối với Đài Loan và Biển Đông”, Wildau nói.

Tuy nhiên, các nhà kinh tế cảnh báo còn quá sớm để tin rằng xung đột thương mại mới giữa Mỹ và Trung Quốc có thể được ngăn chặn. Trong khi Trump có vẻ cởi mở hơn trong việc dàn xếp các thỏa thuận thương mại, phần lớn nội các của ông là những nhân vật có lập trường cứng rắn với Bắc Kinh.

“Điều đáng khích lệ là chúng tôi không thấy thuế quan tăng ngay lập tức với hàng hóa Trung Quốc và có thể vẫn còn không gian để đàm phán trước. Thế nhưng, tôi nghĩ sẽ là một kết luận sai lầm nếu nói rằng Trung Quốc hiện đã hoàn toàn thoát khỏi tình thế khó khăn”, Fred Neumann, nhà kinh tế trưởng khu vực châu Á của ngân hàng HSBC nhận xét.

Theo Wang Chong, chuyên gia chính sách đối ngoại tại Đại học Nghiên cứu quốc tế Chiết Giang, ngoài thương mại, Bắc Kinh có thể đề nghị hỗ trợ ông Trump trong các vấn đề khác chẳng hạn như giải quyết cuộc chiến Nga-Ukraine. Tuy nhiên, Bắc Kinh đã sẵn sàng ứng phó nếu quan hệ giữa hai nước tan vỡ. Ngay cả khi Mỹ bắt đầu tăng thuế ở mức độ nhỏ, điều đó cũng sẽ làm suy yếu niềm tin của những nhà đầu tư vào Trung Quốc.

“Nếu Mỹ áp đặt thuế quan, Trung Quốc chắc chắn đáp trả”, Wang nói.

Tổng thống Donald Trump cho biết, ông vẫn đang xem xét áp thuế 10% đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc vào ngày 1-2 tới để trừng phạt Bắc Kinh về việc không ngăn chặn dòng chảy các tiền chất của fentanyl đến Mexico và Canada, nơi các băng nhóm tội phạm sản xuất thành fentanyl và tuồn lậu vào Mỹ. Fentanyl một loại thuốc giảm đau cực mạnh bị lạm dụng như ma tuý, có liên quan đến nhiều vụ chết người ở Mỹ trong thời gian qua.