Nhận định của chuyên gia: Giải Phóng Quân TQ chỉ là "hổ giấy"

[trungthuc]

Mục tiêu của ông Tập Cận Bình là hiện đại hóa quân đội TQ và thách thức vị trí cường quốc quân sự số một của Hoa Kỳ. Tuy nhiên, quân đội TQ có lẽ chỉ là con "hổ giấy" không hơn không kém. Cuộc tham chiến thực sự, gần nhất, là một sự trải nghiệm thật tốn kém và quá bẽ bàng đối với đại lục. Đó là kết luận của tiến sĩ Antonio Graceffo, giáo sư về kinh tế và chuyên gia phân tích kinh tế chuyên trách về TQ, đã từng làm việc và sống ở châu Á hơn 20 năm qua.

Giải Phóng Quân TQ thực chất chỉ là "hổ giấy" (Ảnh: Andrea Verdelli/Getty Images).

Sau đây là những nội dung chi tiết trong bài viết của ông, khi diễn giải cho nhận định nêu trên.

Ông cho rằng, quân đội TQ vốn không thể chiến đấu có hiệu quả chứ đừng nói đến việc giành chiến thắng trước quân đội Mỹ. Họ thiếu kinh nghiệm chiến đấu thực tế ở chiến trường, có lịch sử từng cho rút lui ra khỏi mặt trận, chất lượng trang thiết bị yếu kém, lạc hậu về kỹ thuật, dựa vào việc sao chép kỹ thuật của nước ngoài, gặp khó khăn trong việc tuyển mộ quân và không thể hoạt động hiệu quả từ xa. Những vấn đề này đều góp phần tạo ra nhận định cho thấy, đây là một "con hổ giấy". Mặc dù Giải Phóng quân TQ được coi là lực lượng quân sự mạnh đứng thứ ba trên thế giới, nhưng với những khuyết điểm to lớn này cho thấy, sức mạnh của họ có thể bị đánh giá quá cao và họ thiếu khả năng tham gia thực chiến nếu tình thề đòi hỏi.

Ông Graceffo đưa ra dẫn chứng, vào năm 1979, chính quyền Bắc Kinh đã ra lệnh tấn công Việt Nam để trừng phạt vì tội dám lật đổ chế độ Khmer Đỏ ở Campuchia. Ông Graceffo cho rằng, cuộc xung đột này là một sự trải nghiệm tốn kém và thật bẽ bàng đối với TQ, mặc dù đã huy động một quân số khá lớn đế áp đảo VN. Cuộc xung đột này đã bộc lộ ra những vấn đề trong chiến thuật quân sự, hậu cần và sự chuẩn bị tổng quát của Giải Phóng quân TQ. Đây cũng là lần cuối cùng mà quân đội TQ đã tham gia vào một cuộc xung đột quân sự toàn diện với quy mô lớn.

Gần đây, quân đội TQ và Ấn Độ đã có xảy ra đụng độ tại khu vực biên giới tranh chấp trên dãy Himalayas, đặc biệt là trong cuộc xung đột ở Thung lũng Galwan năm 2020, nơi mà hai bên đã giao tranh tay đôi rất tàn khốc. Báo cáo cho biết TQ đã gánh chịu nhiều thương vong hơn phía Ấn Độ, đặt ra câu hỏi về quá trình huấn luyện và chuẩn bị tác chiến của nước này.

Độ tin cậy và khả năng sẵn sàng chiến đấu của quân đội TQ cũng bị đặt dấu hỏi do họ sợ chết khi ra chiến đấu.

Ví dụ, vào ngày 11 tháng 7 năm 2016, Trung tâm Xung đột Dân sự (Center for Civilians in Conflict – CIVIC), một tổ chức phi chính phủ có trụ sở tại Washington D.C., Hoa Kỳ, đã công bố một bản báo cáo điều tra cho biết lực lượng gìn giữ hòa bình của ĐCSTQ ở Nam Sudan đã rút lui, bỏ lại doanh trại và vũ khí đạn dược khi các đám dân quân địa phương tấn công. Lực lượng gìn giữ hòa bình TQ đã bị chỉ trích vì đã không bảo vệ cho dân thường và gây ra nguy hiểm cho sự an toàn của những lực lượng gìn giữ hòa bình khác.

Giáo sư Graceffo cũng cho biết, có những vấn đề về chất lượng đối với thiết bị do TQ sản xuất, chẳng hạn như lỗi phóng hỏa tiển tầm gần xa và các trục trặc kỹ thuật của các chiến đấu cơ. Ví dụ, chiến đấu cơ JF-17 Thunder (hay Kiêu Long) từng gặp vấn đề về vận hành và xảy ra nhiều tai nạn, những vấn đề này làm dấy lên sự nghi ngờ về độ tin cậy của các vũ khí được chế tạo ra.

Kỹ nghệ quân sự của TQ thường được đánh giá là kém hơn so với kỹ nghệ của các nước phương Tây. Việc TQ quá phụ thuộc vào kỹ thuật của nước ngoài, đặc biệt là của Nga, cho thấy cơ sở kỹ thuật của đại lục chưa thực sự phát triển tốt, từ đó hạn chế mức hiệu quả và khả năng sáng tạo của họ.

Bất chấp những tiến bộ đáng kể nào nếu có, giới phân tích tin rằng quân đội TQ vẫn còn bị tụt hậu so với quân đội Mỹ trong các lĩnh vực then chốt như kỹ thuật tàng hình, hệ thống điện tử hàng không, chiến tranh mạng và hệ thống hỏa tiển tối tân. Sự phụ thuộc này cũng làm dấy lên mối lo ngại về mối đe dọa về nạn gián điệp quân sự mà Bắc Kinh đã từng gây ra cho Hoa Kỳ khi nước này tìm cách đánh cắp kỹ thuật mới mẻ. Ngoài ra, không giống như các thiết bị quân sự của Mỹ đã được cho thử nghiệm trong nhiều cuộc xung đột, các vũ khí của TQ về nguyên tắc chưa được thử nghiệm trong thực tế chiến tranh, khiến cho việc đánh giá hiệu quả thực sự của nó trong điều kiện thực tế ở chiến trường trở nên khó khăn.

Giải Phóng quân TQ còn phải đối mặt với vấn đề nghiêm trọng trong việc tuyển mộ quân, khó thu hút được những binh sĩ có thể chất và quyết tâm cao. Các báo cáo nhấn mạnh vấn đề về chất lượng trong việc huấn luyện không đầy đủ và tiêu chuẩn giáo dục kém cỏi, vấn đề kỷ luật và tinh thần thấp. Mặc dù đã cho triển khai các kế hoạch tuyển chọn quân tại các trường đại học, nhưng các sinh viên khi tốt nghiệp vẫn thích làm công việc ở ngành dân sự hơn là vào lính nhập ngũ. Tình trạng thiếu nhân lực đủ tiêu chuẩn đã cản trở mục tiêu nhằm hiện đại hóa quân đội của ĐCSTQ. Các thiết bị và hệ thống vũ khí ngày càng phức tạp đòi hỏi trình độ trí tuệ, giáo dục và huấn luyện cao hơn. Những tân binh không có sự lựa chọn nào khác, thường có trình độ học vấn thấp, thiếu động lực khi gia nhập quân đội, dẫn đến tinh thần trong quân đội khá thấp.

Mục tiêu của ông Tập Cận Bình là xây dựng một hạm đội Hải quân tầm cở đại dương (là lực lượng Hải quân có khả năng hoạt động ở vùng biển xa và đại dương, có khả năng tác chiến viễn chinh), để mở rộng sự thống trị của ĐCSTQ trên toàn thế giới, nhưng Hải quân TQ sẽ gặp nhiều khó khăn trong các cuộc chiến xa quê nhà, nếu có. Sức mạnh quân sự của TQ chủ yếu tập trung quấy rối đảo quốc Đài Loan và Biển Đông, mặc dù có phần mạnh mẽ ở những vùng biển này nhưng sẽ hạn chế khả năng cho triển khai sức mạnh quân sự trên toàn cầu của Bắc Kinh. So với Hoa Kỳ, do thiếu các căn cứ đóng quân ở nước ngoài, khả năng hậu cần và chuỗi cung ứng yếu kém trong các hoạt động tầm xa, khả năng hoạt động toàn cầu của quân đội Trung Quốc bị hạn chế dù ông Tập đã cho sửa đổi lại luật pháp để cho phép quân đội tham gia chiến đầu bên ngoài đại lục. Ngoài ra, hệ thống chỉ huy và kiểm soát tập trung của chế độ ĐCSTQ cũng có thể dẫn đến việc ra quyết định chậm và thiếu linh động.

Các liên minh quân sự của TQ không mạnh mẽ và đáng tin cậy như của Hoa Kỳ, quốc gia được hưởng lợi từ các liên minh lâu đời như khối NATO. Do thế giới bên ngoài luôn nhận định rất tiêu cực về các vấn đề nhân quyền của ĐCSTQ, các biện pháp ngăn chặn Covid-19 nghiêm ngặt, hành vi khiêu khích ở Biển Đông và tranh chấp biên giới với hầu hết các nước láng giềng, ĐCSTQ vẫn gặp khó khăn trong việc phát triển chính sách quyền lực mềm. Bắc Kinh chỉ có một đồng minh chính thức – Bắc Hàn. Một đồng minh khác là Nga, quốc gia đang bị trừng phạt nghiêm khắc và đang mắc kẹt trong cuộc chiến xâm lược với Ukraine.

Trong những năm gần đây, chính quyền TQ đã đẩy mạnh các cuộc tập trận quân sự ở châu Á. Tuy nhiên, các quan sát viên của Mỹ về Hải quân TQ cho thấy có khoảng cách lớn về năng lực quân sự của TQ so với một quân đội có giàu kinh nghiệm và kỹ nghệ tiên tiến.

Với việc ông Tập Cận Bình ưu tiên hiện đại hóa và mở rộng quân đội, vẫn còn phải xem liệu ĐCSTQ có hay sẽ vẫn là một "con hổ giấy" hay không. Tuy nhiên, các vấn đề từ thiếu kinh nghiệm đến không có khả năng chiến đấu ở các chiến trường xa xôi đã làm suy yếu hào quang bất khả chiến bại mà ông Tập Cận Bình đang kỳ vọng. Hơn nữa, việc hiện đại hóa và mở rộng quân đội TQ phụ thuộc phần lớn vào sự tăng trưởng kinh tế liên tục. Cuộc khủng hoảng nhiều mặt đang rình rập và những điểm yếu về kinh tế, bao gồm mức nợ cao, sự phụ thuộc vào xuất khẩu và các biện pháp trừng phạt kinh tế tiềm tàng, có thể ảnh hưởng đến khả năng duy trì những tiến bộ quân sự của TQ.

Giáo sư Graceffo cho rằng, Hoa Kỳ hiện đang dẫn đầu nhưng vẫn phải luôn đề cao cảnh giác và tiếp tục đầu tư vào nghiên cứu và phát triển kỹ nghệ quân sự để duy trì lợi thế lâu năm của mình.

"Hổ giấy"? Úynh chơi cho biết, chứ sao bi giờ... "Giấy" thôi mà, chắc đốt Chệt cái rẹt đó nghen.... Mẹ kiếp...