USA Trung Quốc sẽ thua trong ‘cuộc chiến thương mại’ với Mỹ—‘Dần dần, rồi đột ngột’

[Gibbs]

Giới thiệu với các bạn 1 bài viết hay của Giáo sư Victor Davis Hanson.
Trung Quốc sẽ thua trong ‘cuộc chiến thương mại’ với Mỹ—‘Dần dần, rồi đột ngột’
Lời đe dọa chiến tranh thương mại của Trung Quốc có thể phản tác dụng khi Mỹ thúc đẩy các đồng minh lựa chọn giữa một bên kinh tế bất hảo và một đối tác tuy không hoàn hảo nhưng công bằng hơn với sức mạnh toàn cầu vô song.
Không ai muốn một “cuộc chiến thương mại” với Trung Quốc, hay với bất kỳ quốc gia nào. Tuy nhiên, Trung Quốc đã âm thầm tiến hành một cuộc chiến như vậy trong nhiều năm và giờ đây đang đối mặt với việc điều chỉnh thuế quan từ chính quyền Trump.
Trong nỗ lực của Mỹ để tìm kiếm sự công bằng và cân bằng thương mại, Trung Quốc có thể gây thiệt hại ngắn hạn cho Mỹ, đặc biệt là bằng cách ngừng xuất khẩu một số dược phẩm, điện thoại và máy tính. Nhưng cuối cùng, Trung Quốc không thể thắng—và sẽ thua thảm hại. Có lẽ họ sẽ sớm chấp nhận thực tế này.
Chúng ta mới chỉ ở tuần đầu tiên của những lời lẽ gay gắt và thuế quan leo thang. Nhưng Trung Quốc đã bắt đầu kêu gọi các đối thủ châu Á, Úc và EU cùng chống lại “kẻ bắt nạt” Mỹ.
Tuy nhiên, cho đến nay, không có nhiều quốc gia hưởng ứng.
Trong sự bối rối, Trung Quốc giờ đây còn phát lại các video tuyên truyền thời Chiến tranh Triều Tiên, với Mao Trạch Đông khoe khoang về việc đối đầu với Tổng thống Dwight Eisenhower lúc bấy giờ.
Liệu Bắc Kinh thực sự tin rằng việc phát lại những lời đe dọa lỗi thời từ hàng thập kỷ trước—do kẻ giết người hàng loạt lớn nhất trong lịch sử nhân loại đưa ra, đối đầu với vị tổng thống Mỹ từng cảnh báo về phức hợp công nghiệp-quân sự—sẽ thuyết phục được các quốc gia trung lập?
Hay Trung Quốc nghĩ rằng việc kêu gọi các nước phương Tây ngăn chặn “hành vi bắt nạt thương mại” của Mỹ sẽ gây được tiếng vang—mặc dù chính họ là kẻ bắt nạt thương mại, gian lận và quốc gia kinh doanh bất hảo nhất trong lịch sử?
Trung Quốc đang có thặng dư thương mại gần 1 nghìn tỷ USD với thế giới. Chủ nghĩa trọng thương của họ là kết quả của thao túng thị trường, bán phá giá sản phẩm, thuế quan bất đối xứng, đánh cắp bằng sáng chế, bản quyền và công nghệ, một hệ thống tư pháp Trung Quốc tham nhũng, và sự lỏng lẻo của phương Tây—hay còn gọi nhẹ nhàng là “bắt nạt”. Mỹ chiếm khoảng một phần ba thặng dư thương mại của Trung Quốc, với EU và các nước châu Á chiếm phần còn lại.
Trong quá khứ, các quốc gia thứ ba không đánh giá cao những thủ đoạn mà Trung Quốc đã sử dụng để bóp méo hệ thống thương mại quốc tế. Theo một nghĩa nào đó, không thể giải quyết thâm hụt với Trung Quốc, các bạn bè và quốc gia trung lập của chúng ta quay sang Mỹ, nơi họ tìm cách bù đắp sự mất cân đối thương mại bằng cách chạy theo mô hình “Trung Quốc nhẹ” và đạt thặng dư với Mỹ.
Dù họ chỉ trích Mỹ bao nhiêu, các nước châu Âu và châu Á khó có thể sẽ liên minh với Trung Quốc—nơi áp thuế cao và đánh cắp từ họ—để chống lại Mỹ, quốc gia đã dung thứ cho thâm hụt thương mại khổng lồ trong nhiều thập kỷ.
Trong mức độ mà thế giới coi Trung Quốc là một quốc gia kinh doanh bất hảo quốc tế, họ làm vậy vì sợ hãi—hoặc vì giả định rằng họ có thể tái chế thâm hụt với Bắc Kinh bằng cách đạt thặng dư với thị trường Mỹ rộng lớn và cởi mở.
Các quốc gia như Panama, từng nghĩ rằng Sáng kiến Vành đai và Con đường của Trung Quốc là có lợi, sớm nhận ra rằng nó mang tính bóc lột. Không có gì miễn phí với Trung Quốc. Chính sách Con đường Tơ lụa chủ yếu được thiết kế để thao túng các quốc gia có vị trí chiến lược—và sớm trở thành con nợ và phụ thuộc—như các điểm nghẽn trong thời kỳ căng thẳng toàn cầu, nhắm vào phương Tây nói chung và đặc biệt là Mỹ.
Trung Quốc đã làm mọi cách để gây ra sự mất lòng tin và sợ hãi toàn cầu.
Hầu hết thế giới chấp nhận rằng đại dịch COVID-19, khiến hàng triệu người chết và bị thương trên toàn cầu, bắt nguồn từ một phòng thí nghiệm virus ở Vũ Hán dưới sự bảo trợ của Quân Giải phóng Nhân dân. Thế giới cũng nhớ rằng Trung Quốc và WHO do Trung Quốc kiểm soát đã liên tục nói dối về nguồn gốc và sự lây lan của virus.
Công chúng toàn cầu có thể nhớ rằng Trung Quốc đã dừng tất cả các chuyến bay nội địa từ Vũ Hán khi có tin nội bộ về vụ rò rỉ phòng thí nghiệm, trong khi vẫn cho phép các chuyến bay quốc tế liên tục đến các thành phố lớn ở châu Âu và Mỹ trong nhiều ngày. Giờ đây, thế giới chấp nhận rằng Trung Quốc sẽ không bao giờ giải thích chính xác khi nào virus xuất hiện, nó “thoát ra” từ phòng thí nghiệm như thế nào, tại sao nó được tạo ra, tại sao Bắc Kinh liên tục nói dối về tất cả các câu hỏi này, và điều gì đã xảy ra với hàng loạt người tố giác đã cảnh báo về vụ rò rỉ.
Các “đồng minh” của Trung Quốc, như Nga và Ấn Độ, có những bất bình lịch sử và tranh chấp biên giới đang diễn ra do sự hung hăng của Trung Quốc.
NATO, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc và Mỹ cũng tò mò tại sao Trung Quốc không dùng nguồn ngoại hối khổng lồ của mình để nâng khoảng một phần tư dân số thoát khỏi mức nghèo khổ của thế giới thứ ba. Thay vào đó, họ điên cuồng chế tạo 3-4 quả bom hạt nhân mỗi tháng, một hải quân 700 tàu, và 2.500 máy bay chiến đấu trong khi gia tăng áp lực lên Đài Loan.
Sự phức tạp của thương mại và thuế quan đặt ra nhiều thách thức. Nhưng chính quyền Trump đang bắt đầu điều hướng chúng, và quỹ đạo của họ khá đơn giản. Trong 90 ngày tới, họ có thể sẽ kết thúc các thỏa thuận thương mại với các đồng minh và bên thứ ba, mang lại sự ngang bằng hoặc loại bỏ hoàn toàn thuế quan, từ đó giảm thâm hụt thương mại của Mỹ.
Tất nhiên, các đồng minh và quốc gia trung lập vẫn sử dụng thuế quan ngầm để đảm bảo lợi thế bằng cách thao túng tiền tệ, thuế VAT, và các rào cản giả danh sức khỏe và an ninh đối với thương mại tự do. Và họ rất khó chịu với những lời chỉ trích công khai của chính quyền Trump về thặng dư và thuế quan bất đối xứng của họ. Nhưng những mưu mẹo đó có thể được xử lý sau ở vòng hai, sau khi đạt được sự ngang bằng hoặc loại bỏ thuế quan.
Hiện tại, Trump nên thuyết phục các đồng minh rằng nếu họ không quá phụ thuộc vào chủ nghĩa trọng thương của Trung Quốc, họ sẽ có nhiều linh hoạt hơn để đảm bảo thương mại công bằng với Mỹ. Vì vậy, họ không nên tự hủy hoại mình bằng cách đứng về phía Trung Quốc mà thay vào đó nên cùng Mỹ buộc Trung Quốc giữ lời hứa đã phá vỡ từ lâu và tuân thủ luật lệ quốc tế. Việc giảm nhập khẩu từ Trung Quốc vào Mỹ có thể tạo chỗ cho việc tăng nhập khẩu từ EU, Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan—nếu họ đạt được thỏa thuận ngang bằng với chính quyền Trump. Nếu không, họ chỉ nên đứng ngoài và không cơ hội ký các thỏa thuận thương mại cải cách với Trung Quốc.
Nếu Trung Quốc thực sự giảm phần lớn xuất khẩu sang Mỹ, Mỹ sẽ phải vất vả trong một năm hoặc hơn để thiết lập các chuỗi cung ứng mới và một số nhà nhập khẩu thay thế sản phẩm Mỹ. Nhưng sau một năm gián đoạn dần dần, Trung Quốc sẽ bắt đầu suy yếu, và rồi đột ngột, vì Mỹ có hầu hết các lợi thế—nếu họ chọn sử dụng chúng.
Thứ nhất, nếu thực sự xảy ra chiến tranh thương mại, hãy nhớ rằng các quốc gia có thuế quan cao hơn và thặng dư thương mại lớn hơn thường thua, vì nền kinh tế của họ phụ thuộc nhiều hơn vào xuất khẩu trọng thương và mất cân bằng thương mại. Về mặt tâm lý, rất khó để thuyết phục thế giới về vai trò nạn nhân khi thuế quan và thặng dư cho thấy sự gây hấn thương mại có chủ ý.
Thứ hai, các xã hội đồng thuận linh hoạt hơn nhiều trong việc đối phó với áp lực bên ngoài và dư luận biến động. Đúng là Trump phải đối mặt với cuộc bầu cử giữa kỳ trong 18 tháng. Tuy nhiên, Tập Cận Bình có thể sớm đối mặt với một phần ba lực lượng lao động nhà máy xuất khẩu thất nghiệp—trong một xã hội không có cơ chế để họ trút bỏ căng thẳng và phản đối một cách hòa bình.
Thứ ba, hàng nghìn tỷ USD thương mại đang bị đe dọa do đối đầu Mỹ-Trung. Và nếu Trung Quốc leo thang, họ cũng có thể thua ở những nơi khác. Có gần 300.000 sinh viên Trung Quốc tại Mỹ và rất ít người Mỹ ở Trung Quốc—cộng với một số lượng không rõ thanh niên Trung Quốc đã vượt biên trái phép vào Mỹ trong làn sóng di cư bất hợp pháp thời Biden. Một phần nhỏ—nhưng vẫn đáng kể, giả sử 1%, tức 3.000 “sinh viên”—có thể đang tham gia gián điệp. Quan trọng hơn, hàng nghìn tiến sĩ và thạc sĩ trở về Trung Quốc như các nhà nghiên cứu, giáo sư, và nhà khoa học chính phủ và doanh nghiệp được phương Tây hóa trong công nghệ, kỹ thuật và toán học.
Kết quả của việc hấp thụ công nghệ này không khó tưởng tượng. Gần như mọi máy bay chiến đấu, xe bọc thép, tên lửa, hoặc tên lửa của Trung Quốc; gần như mọi xe điện; và gần như mọi tấm pin mặt trời đều bắt nguồn từ nghiên cứu và phát triển của Mỹ và châu Âu hoặc từ các kỹ sư Trung Quốc được đào tạo ở phương Tây.
Các trường đại học Mỹ tuyển sinh viên Trung Quốc và thường thu học phí cao mà không giảm giá hay học bổng, nhưng hiện nay các trường đại học không đặc biệt được ưa chuộng. Chính quyền Trump có thể cảm thấy rằng nếu chiến tranh thương mại leo thang, họ luôn có thể thu hồi visa của sinh viên Trung Quốc—như cách rất ít sinh viên Liên Xô ở Mỹ trong thời Chiến tranh Lạnh. Bước này sẽ có hai mục đích: buộc các trường đại học phải điều chỉnh tài chính và cắt giảm các chương trình không cần thiết hoặc có hại.
Gần như mọi tổ chức phương Tây đều là nguồn phụ thuộc và điểm yếu của Trung Quốc. Các công ty bí mật của họ được niêm yết tự do trên sàn chứng khoán phương Tây, mặc dù báo cáo tài chính và lợi nhuận của họ rất có thể bị bóp méo. Các công ty Trung Quốc có thể dễ dàng bị loại khỏi các sàn này. Họ sử dụng tòa án phương Tây để kiện tụng với kỳ vọng công lý, trong khi không công ty phương Tây nào ở Trung Quốc có được sự đảm bảo như vậy. Các tỷ phú Trung Quốc mua tài sản Mỹ, chứ không phải ngược lại.
Về tự cung tự cấp, Mỹ là nhà sản xuất dầu và khí đốt lớn nhất thế giới. Trung Quốc có dân số gấp bốn lần Mỹ nhưng chỉ sản xuất một phần ba dầu và khí đốt. Trung Quốc đang cố gắng đuổi kịp Mỹ về quân sự nhưng vẫn tụt hậu về chất lượng và số lượng nhân lực và đạn dược. Sẽ mất một thập kỷ hoặc hơn để sánh ngang với hạm đội tàu ngầm toàn hạt nhân, mười một tàu sân bay hạt nhân khổng lồ, sự tinh vi và số lượng 4.000 máy bay chiến đấu, máy bay ném bom, và máy bay hỗ trợ, cùng 5.000-6.000 vũ khí hạt nhân và hệ thống phân phối ba mũi nhọn hạt nhân của Mỹ.
Về đạo đức, Trung Quốc là quốc gia lớn duy nhất giam giữ cả một dân tộc thiểu số—hơn một triệu người Duy Ngô Nhĩ—như nô lệ thực tế. Nếu Trung Quốc tấn công Đài Loan, họ sẽ đối mặt với các lệnh trừng phạt toàn cầu nghiêm khắc. Nếu chiến tranh Ukraine kết thúc trong năm nay, chính quyền Trump sẽ nỗ lực áp dụng chiến lược tam giác Kissinger để đảm bảo Nga không gần gũi với Trung Quốc hơn Mỹ.
Tóm lại, nếu chính quyền Trump có thể hoàn tất các thỏa thuận thương mại vòng một—đủ tốt nhưng chưa hoàn hảo—trong vài tuần tới với các nước EU lớn, Nhật Bản, và các cường quốc châu Á và Thái Bình Dương khác, rồi chuyển hướng sang Trung Quốc, họ sẽ giành được cả sự ủng hộ chính trị và lợi thế kinh tế. Họ cũng phải truyền thông một cách chiến lược, vì Trung Quốc, trong nửa thế kỷ, đã âm thầm tiến hành một cuộc chiến thương mại giờ đây đã gây ra phản ứng mạnh mẽ. Vì vậy, chính quyền phải nhớ rằng tình trạng hiện tại là bất thường, và việc sửa chữa nó là trở lại bình thường.
Sau tất cả, EU và các nước châu Á nên nhận ra sự khác biệt giữa đồng minh bảo vệ và dựa trên quy tắc của họ, nơi họ đã tích lũy thặng dư khổng lồ và không công bằng, và một kẻ bắt nạt bất hảo, với những vi phạm trắng trợn các chuẩn mực thương mại và thuế quan không công bằng đã đảm bảo cho họ thâm hụt thương mại lớn. Và nếu họ không điều chỉnh lợi ích kinh tế của mình, mà hành động theo cảm xúc, thì họ nên ít nhất cân nhắc các sự thật thực dụng, như quốc gia nào có nền kinh tế lớn hơn, hệ thống chính trị cởi mở hơn, và quân đội lớn nhất, nguy hiểm nhất, trong trường hợp cực đoan, sẽ đến hỗ trợ họ—chống lại một Trung Quốc bắt nạt.