Tài sản của của Bashar al-Assad, "tên trộm thành Damascus": 20 tấn vàng, 16 tỷ USD và 5 tỷ euro

[trungthuc]

Hình ảnh những cảnh vô "hôi của" tại dinh Tổng thống của tên độc tài Bashar al-Assad sau khi hắn ta kịp trốn chạy sang Moscow, Nga, khiến cho người dân Syria thật sự bị sốc quá lớn, khi lần đầu tiên đã chứng kiến nguồn tài sản khổng lồ của cựu Tổng thống Syria này.


Tên Bashar al-Assad (trái), cựu Tổng thống Syria, đang được chế độ độc tài của Vladimir Putin, Tổng thống Nga, chứa chấp. (Ảnh: Louai Beshara/AFP via Getty Images)

Trong nhiều thập niên qua, tên Bashar al-Assad này và gia đình luôn xây dựng lên hình ảnh là vị đứng đầu sống khắc khổ, không hề phô trương một lối sống xa hoa như tên tướng Muammar Gaddafi (Libya) hay tên Saddam Hussein (Iraq). Tuy nhiên, một bức tranh hoàn toàn khác về ông Bashar al-Assad đã bị lộ ra.

Tài sản chìm nổi

Suốt gần 25 năm ra sức cai trị Syria với bàn tay sắt, Bashar al-Assad và gia đình hắn ta "đã duy trì theo một cách nào đó, một cuộc sống rất đổi bình thường trước mặt mọi người", theo lời của tay doanh nhân nghỉ hưu Ammar Mahayni, người sống ở gần dinh thự của gia đình tên Assad tại Damascus trong nhiều thập niên qua, theo tin của The Washington Post.

"Con cái ông ta theo học những ngôi trường bình thường như con cái của những cư dân Damascus bình thường, thay vì học tại các trường tư cao cấp hoặc trường nội trú do nước ngoài đứng ratổ chức".
Thành viên trong gia đình Bashar al-Assad sử dụng những chiếc xe hơi bình thường và mặc "quần jean và áo thun" đơn giản khi đi ra chốn công cộng. "Chị gái tôi thường thấy con gái ông ấy ngồi với bạn bè tán gẫu trong một hồ bơi một câu lạc bộ", ông Ammar Mahayni cho biết thêm.

Tuy nhiên, khi tên độc tài Bashar al-Assad bắt đầu trốn chạy, người dân mới phát hiện ra dinh thự của ông toàn chứa toàn là đồ cao cấp, từ những bức tường lát vàng, hàng đống hàng hiệu như Louis Vuitton, Hermes, Cartier đến những chiếc xe siêu sang Lamborghini, Aston Martin, Cadillac, Ferrari… Trong garage, người ta còn thấy một chiếc Lexus màu đen bóng cáu cạnh đậu gần một chiếc Ferrari F50 màu đỏ có trị giá đến 1,5 triệu bảng Anh.

Tờ Elav của Saudi Arabia, trích dẫn từ nguồn tin tình báo Anh (MI6), cho biết tài sản gia đình của Assad gồm 20 tấn vàng, 16 tỷ USD và 5 tỷ euro, tương đương toàn bộ ngân sách quốc gia của Syria. Một bản phúc trình hồi năm 2022 của Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ đã ước tính tài sản của gia đình Bashar al-Assad nằm trong khoảng 1 tỷ đến 2 tỷ USD. Nguồn tài sản của họ có được từ những hoạt động kinh doanh và đầu tư hợp pháp lẫn bất hợp pháp. Họ dính vào chuyện buôn lậu, buôn bán vũ khí và cả ma túy "captagon" độc hại nữa. Tiền thu từ những hoạt động bất hợp pháp được chuyển qua các công ty và tổ chức nup bóng bất vụ lợi.

Tờ Daily Mail cho biết, đại gia đình Bashar al-Assad, tính cả "bà con nội ngoại hai bên" và "anh em dâu rể", đã mua ít nhất là 20 căn chung cư ở Moscow trị giá hơn 30 triệu bảng Anh, chưa kể những ngôi nhà xa hoa ở Dubai, United Arab Emirates, và nhiều tài khoản cất giấu bí mật ở Lebanon.

Hồi năm 2012, theo Wikileaks có tiết lộ ra, Đệ Nhất Phu Nhân Asma al-Assad (một cựu nhân viên ngân hàng tại JPMorgan) từng chi đến 350,000 USD để mua đồ nội thất cho dinh tổng thống và 7,000 cUSD ho một đôi giày nạm pha lê.

Chế độ gia đình trị và nền chính trị gồm toàn là thân hữu

Sự giàu có của gia tộc Assad liên tục tăng lên trong khi người dân Syria phải vật lộn với các tác động xấu của cuộc nội chiến bùng nổ vào năm 2011. Vào năm 2022, Ngân Hàng Thế Giới cho biết gần 70% dân số Syria đang phải sống trong cảnh nghèo đói. GDP của Syria chỉ đạt vỏn vẹn có 9 tỷ USD vào năm 2021. Và theo Liên Hiệp Quốc, có khoảng 3/4 người dân Syria cần được hỗ trợ nhân đạo và hơn một nửa phải vật lộn mới có đủ thức ăn hàng ngày.

Tài sản của gia đình Assad được giấu khéo léo trong nhiều công ty và quỹ tín thác. Hoa Kỳ và Tây phương đã chú ý đến nguồn tiền phi pháp của chính quyền Bashar al-Assad trong nhiều năm qua. Anh quốc đã cho đóng băng hàng triệu USD của tên Bashar al-Assad.

Hồi tháng 4/2017, cảnh sát Tây Ban Nha đã tịch thu 740 triệu USD từ một trong những người vai chú của tên Bashar al-Assad. Trong cùng năm đó, chính phủ Anh đã cho đóng băng hơn 124 triệu USD nguồn tài sản có dính líu đến tên Bashar al-Assad này. Thụy Sĩ cũng đã đóng băng 50 triệu franc Thụy Sĩ về nguồn tài sản dính dáng đến cá nhân của tên độc tài này lẫn 127 viên chức Syria và 40 công ty có liên quan, theo tờ Finance-Monthly.com.

Gia đình Assad bắt đầu làm giàu bằng việc cho xây dựng một mạng lưới đầu tư và kinh doanh rộng lớn trong nhiều thập niên kể từ khi "tộc trưởng" Hafez al-Assad lên nắm quyền Tổng thống vào năm 1970. Tờ Wall Street Journal cho biết, Tổng thống Hafez giao cho anh rể Mohammad Makhlouf, thời điểm đó là một nhân viên hàng không, phụ trách độc quyền nhập khẩu về thuốc lá. Tên Makhlouf này sau đó phụ trách thêm lĩnh vực về xây dựng.

Cuộc nội chiến Syria đã bùng nổ hồi năm 2011 tiếp tục mở ra cơ hội làm giàu cho gia tộc Assad. Theo Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ, em trai của ông Bashar al-Assad là Maher, chỉ huy trưởng Sư đoàn Thiết Giáp Số 4 của Syria, đã sử dụng quân đội để cho buôn lậu chất ma túy "captagon" đến các nước ở Trung Đông. Theo Tổ Chức Quan Sát Các Mạng Lưới Chính Trị và Kinh Tế (Observatory of Political and Economic Networks), tiền thu được từ việc kinh doanh captagon đã giúp cho chế độ Bashar al-Assad sống khỏe ngay cả trong thời điểm Syria đáng gánh chịu nhiều lệnh trừng phạt kinh tế của phương Tây. Nhờ buôn lậu chất độc hại captagon này, Bashar al-Assad đã kiếm được trung bình hằng năm khoảng 2,4 tỷ USD từ năm 2020 cho đến năm 2022.

Gia tộc Makhlouf

Đáng chú ý nhất vẫn là gia tộc Makhlouf, từng một thời là cánh tay phải của gia đình Assad. Mohammad Makhlouf, vốn là anh rể của cha ông Bashar al-Assad, từ lâu được xem gia đình giàu có nhất nhì ở Syria.

Vào năm 2018, Trung Tâm Nghiên Cứu Quốc Phòng Tiên Tiến (Center for Advanced Defense Studies, Washington D.C.) cho biết, gia đình Makhlouf đã mua hàng loạt bất động sản ở Dubai trị giá khoảng 39 triệu USD, chưa kể các khách sạn hạng sang trị giá 20 triệu euro ở Vienna, Áo, và một nhượng quyền về thương mại quán bar cao cấp Buddha Bar.

Theo cuộc điều tra hồi năm 2019 của nhóm chống tham nhũng Global Witness, thành viên gia đình Makhlouf cũng nắm sở hữu khối bất động sản trị giá khoảng 40 triệu USD ở Moscow.

Khi Bashar al-Assad lên kế nhiệm ghế Tổng thống vào năm 2000, Mohammad Makhlouf trao lại đế chế kinh doanh cho con trai tên Rami. Những năm sau đó, Rami Makhlouf đã giúp Bashar al-Assad tích cóp khi đấu thầu về lĩnh vực ngân hàng, truyền thông, cửa hàng miễn thuế, các hãng hàng không và viễn thông, với tổng giá trị lên đến10 tỷ USD theo Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ. Năm 2008, chính phủ Mỹ đã áp đặt lệnh trừng phạt tên Rami Makhlouf vì tội trục lợi bán ma túy và tiếp tay cho nạn tham nhũng ở Syria.

Năm 2020, giao dịch giữa Bashar al-Assad và gia đình Rami Makhlouf trở nên căng thẳng. Tên Bashar al-Assad công khai gạt Rami Makhlouf ra ngoài lề và bắt đầu đứng ra kiểm soát tất cả. Rami Makhlouf bị quản thúc tại gia. Nhiều hoạt động làm ăn của tên này bị chính phủ Syria nắm giữ.

Có thể sự phô trương của các thành viên gia đình Rami Makhlouf là một trong những lý do khiến cho Rami bị thất sủng. Hai con trai của tên Rami thường xuyên khoe khoang lối sống sang chảnh trên mạng xã hội, từ việc ăn chơi đàn đúm tại các hộp đêm sang trọng ở Dubai đến hình ảnh chạy phóng xe Ferrari, từ việc vung vẩy chai champagne đến hình ảnh phanh áo ngực trong các phòng tập thể dục cao cấp ở Dubai. Cậu con trai Mohammad của tên Rami từng khoe xài đến 43 triệu USD chỉ để cho "độ" lại chiếc máy bay riêng cũng như cho "đập ra sửa lại hai phòng khách và một phòng tắm lộng lẫy".

Sau khi Rami Makhlouf bị tống cổ, Đệ Nhất Phu Nhân Asma al-Assad trực tiếp giám sát khối tài sản khổng lồ của tên này bên trong Syria, trong đó có việc kiểm soát một công ty viễn thông lớn. Nhiều người tin rằng việc Rami bị hất cẳng là xuất phát từ mâu thuẫn giữa hắn ta với Asma al-Assad. Trong những năm tháng quyền lực của chồng, bà Asma al-Assad có mức ảnh hưởng rất lớn, đứng phía sau nhiều quyết định có liên quan trợ cấp lương thực và nhiên liệu.

Cần nhắc lại, hồi năm 2011, tạp chí thời trang Vogue cho đăng bài báo ca tụng có tựa "Asma al-Assad: A Rose in the Desert" (sau đó bị gỡ xuống và xóa khỏi Internet), với nội dung ca ngợi "bản chất giản dị" của gia đình Assad. "Phong cách của bà (Asma) không phải là sự hào nhoáng của thời trang cao cấp và sự hào nhoáng của quyền lực Trung Đông mà là lối sống giản dị", bài báo này có viết.

Không lâu sau đó, tờ The Hill (trong bài viết ngày 3 tháng Tám, 2011) có tiết lộ rằng chính phủ Syria đã thuê công ty giao tế công chúng Brown Lloyd James của Mỹ để móc nối tạp chí Vogue để viết bài ca ngợi bà Asma al-Assad. Theo The Hill, Brown Lloyd James ký hợp đồng 5,000 USD một tháng với Tổng thống Bashar al-Assad vào tháng Mười Một, 2010, để cho thực hiện bài viết nham92 đánh bóng bà Asma.

Truy tìm nguồn tài sản của Bashar al-Assad

Vấn đề đang được quan tâm bây giờ là truy lùng nguồn tài sản bất chính của ông Bashar al-Assad. Ông Toby Cadman, luật sư nhân quyền thuộc tổ chức "Guernica 37 International Justice Chambers" có trụ sở tại London, Anh, cho biết việc tìm kiếm và cho đóng băng toàn bộ nguồn tài sản rải rác khắp nơi của chế độ Bashar al-Assad là rất khó. Các cuộc điều tra truy tìm hàng tỷ đô la của ông Saddam Hussein và ông Muammar Gaddafi mất nhiều năm vẫn không thành công. Trong 54 tỷ USD nguồn tài sản ước tính do chế độ Libya trước đây tích lũy, rất ít tài sản được thu hồi, trừ một bất động sản trị giá 12 triệu USD ở London và 100 triệu USD tiền mặt tìm thấy ở Malta.

Tương tự nguồn tin từ Elav của Saudi Arabia, cổng thông tin tài chính Bizportal của Israel cũng viết rằng gia đình Assad tích lũy được khối tài sản trị giá 34 tỷ USD, trong đó có 20 tấn vàng, 16 tỷ USD tiền mặt và 5 tỷ euro. Bất luận là 2 tỷ (như ước tính của Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ) hay 34 tỷ USD, sự thật vẫn cho thấy là chế độ Bashar al-Assad đã hút máu người dân đến cạn kiệt, không chỉ đẩy đất nước vào cảnh chiến tranh tương tàn mà còn biến hàng triệu người dân sống trong cảnh bần cùng đói khổ.

Tên độc tài Bashar al-Assad thật sự là một tội phạm chiến tranh. Và kẻ ấy đang được chế độ độc tài Vladimir Putin, Tổng thống Nga, ra tay chứa chấp ở đất Nga.