Ukraine 'khóa van' khí đốt Nga tới EU

[vuitoichat]

Theo như sau khi thỏa thuận kéo dài 5 năm giữa giữa công ty vận chuyển khí đốt Naftogaz của Ukraine và tập đoàn Gazprom của Nga hết hạn, khiến Nga chính thức ngừng cung cấp khí đốt cho châu Âu qua đường ống trên lãnh thổ đất nước Ukraine, nhưng việc Ukraine "khóa van" có tác động mang tính chiến lược và biểu tượng rất lớn đối với toàn bộ châu Âu.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky trước đó đã tuyên bố rằng đất nước của ông sẽ không để Nga "kiếm thêm hàng tỷ đô la từ máu của chúng tôi" và đã cho EU một năm để chuẩn bị.

Ủy ban châu Âu cho biết hệ thống khí đốt của lục địa này "có khả năng phục hồi và linh hoạt" và có đủ năng lực để ứng phó với việc Ukraine "khóa van" trung chuyển.

Nga vẫn có thể vận chuyển khí đốt đến Hungary, cũng như Thổ Nhĩ Kỳ và Serbia, thông qua đường ống TurkStream xuyên Biển Đen.

Việc ngưng dòng khí đốt qua Ukraine đánh dấu sự kết thúc của một kỷ nguyên khí đốt Nga giá rẻ ở EU.

Slovakia là quốc gia bị ảnh hưởng nhiều nhất, trong khi Ủy ban châu Âu cho biết tác động của việc dừng trung chuyển khí đốt Nga qua lãnh thổ Ukraine sẽ được giảm thiểu nhờ vào sự chuẩn bị kĩ lưỡng và nguồn cung thay thế.

Tuy nhiên, việc Ukraine "khóa van" có tác động mang tính chiến lược và biểu tượng rất lớn đối với toàn bộ châu Âu.

Nga đã mất đi một thị trường quan trọng nhưng Tổng thống Vladimir Putin cho biết các quốc gia EU sẽ chịu thiệt hại nặng nề nhất.

EU đã giảm đáng kể lượng khí đốt nhập khẩu từ Nga kể từ khi Moscow tiến hành cuộc xâm lược toàn diện vào Ukraine vào năm 2022, nhưng một số quốc gia thành viên khu vực Đông Âu vẫn phụ thuộc phần lớn vào nguồn cung cấp này, mang lại cho Nga khoảng 5 tỷ euro (5,2 tỷ USD) mỗi năm.

Khí đốt từ Nga chiếm chưa đến 10% lượng khí đốt nhập khẩu của EU vào năm 2023, so với 40% vào năm 2021, theo số liệu từ khối.

Tuy nhiên, một số quốc gia EU, bao gồm Slovakia và Áo, vẫn tiếp tục nhập khẩu một lượng khí đốt đáng kể từ Nga.

Cơ quan quản lý năng lượng của Áo cho biết họ không dự báo bất kỳ sự gián đoạn nguồn cung nào vì nước này đã đa dạng hóa các nguồn cung và tích trữ dự trữ.

Nhưng quyết định của Ukraine đã gây ra căng thẳng nghiêm trọng với Slovakia, hiện là điểm nhập khẩu chính của khí đốt Nga vào EU và họ cũng thu được phí trung chuyển khí đốt sang Áo, Hungary và Ý.

Hôm 27/12, Thủ tướng Slovakia Robert Fico - người vừa có chuyến thăm bất ngờ tới Moscow để hội đàm với Tổng thống Nga Vladimir Putin - đã đe dọa sẽ ngừng cung cấp điện cho Ukraine.

Động thái này khiến ông Zelensky cáo buộc ông Fico giúp ông Putin "tài trợ cho chiến tranh và làm suy yếu Ukraine".

"Fico đang kéo Slovakia vào những nỗ lực của Nga nhằm gây thêm đau khổ cho người dân Ukraine," tổng thống Ukraine cho biết.

Ba Lan đã đề nghị hỗ trợ Kyiv trong trường hợp Slovakia cắt điện - nguồn cung cấp thiết yếu cho Ukraine, khi các nhà máy điện của họ thường xuyên bị Nga tấn công.

Một quốc gia không thuộc EU là Moldova có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng khi thỏa thuận trung chuyển khí đốt của Nga qua Ukraine kết thúc.

Khí đốt Nga cung cấp nhiên liệu cho một nhà máy điện mà Moldova phụ thuộc vào để đáp ứng hầu hết nhu cầu điện của nước này. Nhà máy này cũng cung cấp điện cho khu vực ly khai Transnistria do Nga hậu thuẫn, một dải đất nhỏ nằm giữa Moldova và Ukraine.

Bộ trưởng năng lượng Moldova Constantin Borosan cho biết chính phủ đã có các biện pháp để đảm bảo nguồn cung điện ổn định cho đất nước, nhưng kêu gọi công dân tiết kiệm năng lượng. Tình trạng khẩn cấp 60 ngày về năng lượng đã được ban hành ở Moldova từ giữa tháng 12.

Tổng thống Moldova Maia Sandu cáo buộc Điện Kremlin "tống tiền" nhằm làm mất ổn định đất nước của bà trước cuộc tổng tuyển cử vào năm 2025. Chính phủ Moldova cũng cho biết đã cung cấp viện trợ cho Transnistria.

Nga đã vận chuyển khí đốt đến châu Âu qua ngả Ukraine từ năm 1991.

Khi EU giảm sự phụ thuộc vào khí đốt của Nga, họ đã tìm được các nguồn thay thế là khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Qatar và Mỹ cũng như khí đốt qua đường ống từ Na Uy.

Vào tháng 12/2024, Ủy ban châu Âu đã vạch ra các kế hoạch mà họ cho biết sẽ cho phép các quốc gia thành viên EU thay thế hoàn toàn khí đốt trung chuyển qua Ukraine.

Theo các kế hoạch dự phòng của EU, các quốc gia bị ảnh hưởng sẽ được cung cấp khí đốt của Hy Lạp, Thổ Nhĩ Kỳ và Romania từ đường ống xuyên Balkan, trong khi khí đốt của Na Uy sẽ được vận chuyển qua Ba Lan.

Nhiều nguồn cung cấp khác cũng sẽ đến được Trung Âu qua Đức.