Mỹ bộc lộ toan tính mâu thuẫn

[therealrtz]

Tháng 12 vừa qua, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết họ theo đuổi mục tiêu đạt được “ổn định chiến lược với Nga”. Tuy nhiên, mục tiêu này nhanh chóng va chạm trực diện với ưu tiên còn cao hơn của ông Trump: Phô diễn sức mạnh của nước Mỹ.

Ngày 7/1, Mỹ thực hiện một trong những động thái khiêu khích nhất nhằm vào Mátxcơva kể từ khi ông Trump trở lại Nhà Trắng, khi tiến hành chiến dịch quân sự để tịch thu con tàu chở dầu treo cờ Nga trên Bắc Đại Tây Dương. Chiến dịch này có sự tham gia của máy bay săn ngầm P-8 của Hải quân Mỹ và các máy bay cường kích sát thủ AC-130.

Các quan chức Mỹ cho biết chiến dịch nhằm thực thi lệnh phong tỏa xuất khẩu dầu của Venezuela, đồng thời mô tả chiếc tàu là “không quốc tịch”.

Tuy nhiên, đối với Nga, hành động này bị coi là sự xúc phạm mới nhất từ nhà lãnh đạo vốn không ngần ngại gây tổn hại đến lợi ích của Nga khi thấy phù hợp.

“Đây là hành vi cướp biển của thế kỷ 21”, ông Leonid Slutsky, một nghị sĩ cấp cao của Nga, nói với hãng thông tấn Tass .

Sự việc cho thấy Tổng thống Trump vừa dịu giọng Tổng thống Nga Vladimir V. Putin vừa quyết khẳng định vị thế thống trị toàn cầu của Mỹ. Theo các chuyên gia, cách này chứa đựng nhiều mâu thuẫn và tiềm ẩn rủi ro cho cả hai phía.

Một mặt, việc ông Trump có vẻ ưa sử dụng vũ lực để thúc đẩy cái mà ông coi là lợi ích quốc gia - phù hợp với quan niệm của ông Putin về trật tự thế giới bị chi phối và phân chia bởi các cường quốc. Mặt khác, việc tập trung tăng cường và phô diễn sức mạnh cũng làm gia tăng căng thẳng với Nga ở những khu vực như Mỹ Latin, nơi nhà lãnh đạo Nga tìm cách mở rộng ảnh hưởng nhưng vẫn quá bận rộn với cuộc xung đột ở Ukraine.

“Ông Trump giải quyết được bao nhiêu vấn đề cho ông Putin? Theo tôi, là rất ít. Có vẻ như ông ấy gây ra nhiều vấn đề hơn là giải quyết”, ông Michael Kimmage, Giám đốc Viện Kennan tại Washington, một trung tâm nghiên cứu về Liên Xô cũ, nhận xét.

Bất chấp hàng loạt trao đổi với ông Putin, cho đến nay ông Trump vẫn chưa thể buộc Ukraine phải khuất phục để cuộc xung đột chấm dứt, đồng thời tiếp tục chia sẻ những thông tin tình báo có giá trị của Mỹ với Kiev.

Tại châu Âu, theo ông Kimmage, sự bất hòa của ông Trump với các lãnh đạo phương Tây là điều có lợi với Mátxcơva, nhưng việc ép châu Âu tăng đầu tư cho quốc phòng lại không dễ chịu với Điện Kremlin.

Tại Venezuela - đồng minh lâu năm của Nga, cuộc tấn công của Mỹ hôm 3/1 vừa củng cố thế giới quan về “vùng ảnh hưởng” phù hợp với quan điểm của Nga, vừa cho thấy Nga đang phải chấp nhận bỏ qua những điều khác để tập trung vào Ukraine. Nga cũng rơi vào thế khó tương tự với cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran trong mùa hè năm ngoái và sự sụp đổ của Tổng thống Syria Bashar al-Assad vào tháng 12/2024.

Cố gắng kiềm chế

Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết, mối quan hệ cá nhân của Tổng thống Trump với Tổng thống Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình “sẽ tiếp tục”, bất chấp những căng thẳng xung quanh Venezuela.

Tuy nhiên, trong bài đăng trên mạng xã hội ngày 7/1 để chỉ trích Na Uy vì không trao giải Nobel Hòa bình cho mình, Tổng thống Trump cho thấy rõ ông nhìn nhận các mối quan hệ đó qua lăng kính sức mạnh quân sự.

“Quốc gia duy nhất mà Trung Quốc và Nga vừa sợ vừa tôn trọng là nước Mỹ được DJT (Donald Trump) tái thiết”, ông Trump viết.

Từ khi bắt đầu nhiệm kỳ 2, ông Trump tìm cách xích lại gần ông Putin, dù nỗ lực dàn xếp cuộc xung đột ở Ukraine vẫn chưa thành công. Tháng 12 vừa qua, Nhà Trắng chính thức hóa cách tiếp cận này trong bản cập nhật tài liệu chính sách đối ngoại quan trọng nhất của họ - Chiến lược An ninh Quốc gia, trong đó khẳng định việc chấm dứt chiến sự ở Ukraine và đạt được “ổn định chiến lược với Nga” là ưu tiên hàng đầu.

Ở Tây bán cầu, cách tiếp cận của Mỹ với Nga mang tính đối đầu hơn. Các quan chức Mỹ mô tả Nga là một trong những đối thủ đã tận dụng quan hệ đối tác với Venezuela để mở rộng ảnh hưởng khắp Mỹ Latin.

Theo báo New York Times , Mỹ đang gây sức ép buộc chính phủ lâm thời Venezuela trục xuất những người Trung Quốc, Nga, Cuba và Iran trong các lĩnh vực quan trọng. Với việc thực thi phong tỏa trên biển để kiểm soát xuất khẩu năng lượng của Venezuela, Mỹ đang nhắm vào “hạm đội tàu bóng tối” mà Nga và các quốc gia sử dụng để vận chuyển dầu.

Ngày 7/1, quân đội Mỹ áp dụng các biện pháp đặc biệt để tịch thu tàu chở dầu từng thoát khỏi sự truy đuổi của Mỹ sau khi bị chặn lại ở vùng biển gần Venezuela để nhận dầu. Trong nỗ lực cuối cùng nhằm tránh bị bắt, con tàu - trước đây mang tên Bella 1 - đã treo cờ Nga. Nga điều ít nhất 1 tàu hải quân tới hộ tống con tàu, đồng thời gửi yêu cầu chính thức đề nghị Mỹ chấm dứt việc truy đuổi.

Tuy nhiên, những động thái đó không thể ngăn cản Mỹ. Washington đã điều máy bay chiến đấu từ các căn cứ ở Anh tham gia chiến dịch truy đuổi và giành quyền kiểm soát con tàu. Bà Leavitt cho biết các thuyền viên có thể sẽ bị đưa về Mỹ để truy tố.

Nga cho rằng vụ tịch thu vi phạm luật pháp quốc tế và yêu cầu trả tự do sớm nhất có thể cho các công dân Nga trên tàu. Tuy vậy, Chính phủ Nga chưa đe dọa sẽ có biện pháp đáp trả. Tổng thống Putin và quân đội Nga chưa đưa ra tuyên bố về vụ việc.

Điều này cho thấy Mátxcơva đang cố gắng kiềm chế, tương tự như khi Mỹ có những hành động ảnh hưởng đến lợi ích toàn cầu của Nga, giống như các cuộc không kích vào Iran. Bằng cách đó, Nga có thể để ngỏ cánh cửa cho một thỏa thuận có lợi cho họ ở Ukraine.