Dưới triều Nguyễn, đã có những vụ “đại án” còn lưu truyền, ghi chép trong sử sách đến tận bây giờ. Tham nhũng, lạm dụng chức vụ, quyền hạn khi thi hành công vụ đã được đưa ra ánh sáng.

Đây là vụ án làm giả sắc phong thần của Đặng Trần Thường và Nguyễn Gia Cát vào năm 1811.

Đặng Trần Thường, khi làm việc ở Binh tào, dù biết sự việc “tướng Trịnh là Hoàng Ngũ Phúc năm Giáp Ngọ (1774) vào lấn phương Nam, khi về bị chết ở dọc đường, người Trịnh phong làm Phúc thần” nhưng vẫn “liệt lẫn vào điện thờ”, khiến cho Tả Tham tri bộ Lễ là Nguyễn Gia Cát tin theo mà gia tặng là Thanh danh văn võ thánh thần Đại vương. Việc làm của Đặng Trần Thường, dù vô tình hay cố ý, cũng khiến toàn bộ triều thần đình nghị, xét đi xét lại nhiều lần.



Vụ việc làm sắc giả diễn ra từ năm 1804 nhưng đến năm 1811 mới được phát hiện và đưa ra xét xử; phân tích mấu chốt của vụ án với các nhân vật có liên quan là Hoàng Ngũ Phúc, Đặng Trần Thường, Nguyễn Gia Cát và Nguyễn Văn Thành.

Sách “Đại Nam thực lục” (Nhà xuất bản Sử học 1967) ghi rõ: “Đặng Trần Thường và Nguyễn Gia Cát có tội đều bị bỏ ngục. Trước đây Thanh Nghệ và Bắc Thành tâu sự tích bách thân… Đăng trật cho bách thần là điển lệ lớn ở buổi đầu của nhà nước. Bọn người làm gian trá, dối người, khinh thần không tội nào lớn bằng. Và cuộc biến loạn năm Giáp Ngọ, Hoàng Ngũ Phúc chính là thủ ác, nay lại cất lên mà cho là thần, thế chẳng phải là bán nước sao? Việc ấy còn nỡ làm thì việc gì lại chẳng nỡ”.


Chân dung vua Gia Long qua góc nhìn của nhà thám hiểm người Anh John Barrow. (Nguồn: Tư liệu)
Sau khi định thần nghị tội, Vua theo lời tâu của Bá Phẩm mà phạt “Văn Thành, Quý Dĩnh bị tội trảm, Trần Thường và Gia Cát đều giam hậu; bọn Dục bị tội đồ, những người khác đều bị giáng và phạt khác nhau. Tham quan Lê Chấn cũng vì nhận riêng một đạo thần sắc phần hoàng bị giáng làm điểm quân. Nhân đó hạ chiếu thu lại thần sắc, rồi sai quân Lễ bộ bàn lại việc phong tặng”.

Đây là một vụ án nổi tiếng trong thời kỳ phong kiến, tội danh vi phạm chỉ là lợi dụng chức vụ để xét và cấp sắc phong cho người thân trong gia đình và người quen. Mà những người vi phạm đều quan lại cao cấp trong triều đình, có nhiều chiến công như Đặng Trần Thường từng là Tống trấn Bắc Thành rồi lên làm Thượng thư Bộ Binh; Nguyễn Gia Cát là Tham tri Bộ Lễ; Vũ Quý Dĩnh là Thiêm sự Bộ Lại…

Đại án tham nhũng ở Quảng Nam

Năm 1855, Vua Tự Đức cho xét xử đại án tham nhũng ở tỉnh Quảng Nam. Vụ án có tới hơn 70 quan lại bị kết tội, trong đó xử tội chết 17 người, thậm chí có người chết cũng không thoát tội. Nội dung vụ án được sử liệu Châu bản triều Nguyễn và chính sử Đại Nam thực lục ghi chép tương đối rõ.

Sĩ nhân Chu Trung Lập cuối năm Tự Đức thứ 7 (1854) đau lòng nhìn thấy nhiều chuyện bất công, không minh bạch, quan lại là phải gánh trách nhiệm an dân, chăm lo, dẫn dắt, bảo vệ dân, nhưng lại sách nhiễu nhân dân. Ông đã biên đơn tố cáo. Trong Châu bản triều Nguyễn đơn kiện viết rõ: “Thuyền buôn hối lộ tiền bạc; quan tỉnh ẩn lậu thuế buôn, thuế quế; viên lại tỉnh nhận tiền rồi cho ứng dịch và Bạch Doãn Lân, Nguyễn Chiêm Lượng đục khoét, gian dối, xấu xa; Nguyễn Tường Vĩnh mua chịu điền trạch…”.


Những vị quan lớn ở tỉnh Quảng Nam như Bố chánh, Án sát, Lãnh binh cho đến Thông phán, Kinh lịch, Thư lại câu kết, lợi dụng quyền thế, chức trách của mình để nhận hối lộ, ẩn lậu thuế, vơ vét tiền bạc…

Đơn kiện trình lên, Tam pháp ty xin bác bỏ. Song, Vua Tự Đức nói: “Từ trước đến nay triều đình chăm điều tế, vỗ về dân điêu tàn, bệnh tật mà dân khốn khổ vẫn chưa được dễ chịu. Gạn trong quan lại, người có công được thưởng, kẻ có tội bị trừng trị mà quy chế quan trường chưa chính, đến mức kẻ tiểu dân nơi xóm làng phẫn uất tố cáo. Trẫm có lòng mong sửa trị mà bọn quan tham không thực lòng giúp trị khiến người ta không thể không giận ghét, phải nên chỉnh đốn một phen để sạch lại tệ (quan lại xấu) mà yên dân tình”.

Nhà vua phái Hữu tham tri Bộ Binh kiêm quản Viện Đô sát Trương Văn Uyển cùng với Khoa đạo Nguyễn Vĩnh, Viên ngoại lang ty Hình Phạm Công Đề đến tỉnh Quảng Nam tra xét vụ án.

Khi điều tra, xác minh theo đơn tố cáo, Khâm sai Trương Văn Uyển đã chỉ vạch tội quan lại tỉnh đó và tâu xin: “Từ năm Minh Mệnh thứ 12 (1831) đến nay, trừ (các viên) đã chết, ngoài ra các viên hiện tại làm Thông phán, Kinh lịch đến Vị nhập lưu Thư lại và đã thăng, điều bổ nơi khác, về hưu xin cho cách chức, tra xét, do tỉnh, do bộ tịch biên gia sản, thu hồi của cải. Các tên đã sung Chủ thủ Nội vụ hoặc can án giam ở trấn xin do bộ lấy cung quy án. (Về) nguyên Án sát Phan Tĩnh, tra xét nha lại tỉnh đã khai ra trước đó (viên ấy) có nhận bạc thuế bất chính. Đốc học Trịnh Xuân Thưởng, Tri phủ Nguyễn Bá Đôn hoặc lấy của cải, hoặc nhận hối lộ, xin cho cách chức, tra xét”.

Nhà vua Tự Đức giận dữ sai truyền dụ và yêu cầu xử phạt thật nặng: “Nguyên Án sát hiện giữ chức Hữu Tham tri Bộ Hộ Phan Tĩnh đã can án nhận bạc bất chính thuộc khoản tội nặng, há cho lưu chức? Phan Tĩnh cho cách chức ngay!


Những người trước đây ẩn giấu bạc thuế bất chính và trộm của cải khi làm việc hiện sung Chủ thủ Nội vụ Lê Đức Nhuận giam tại trấn và Phạm Văn Hương do bộ lấy cung, phúc tra. Đốc học Trịnh Xuân Thưởng, Tri phủ Nguyễn Bá Đôn tham nhũng, rất đáng ghét. Hai viên đó cách chức do Khâm sai công minh tra xét, nghị xử…

Đến như hiện giữ chức tại tỉnh, từ Thông phán Bạch Doãn Lân cho đến bọn Cửu phẩm Nguyễn Đức Minh và Vị nhập lưu Thư lại cùng những người đã bị cách chức gồm 59 viên. Bọn nguyên Thông phán, Kinh lịch đã được thăng bổ, điều bổ, hoặc về quê từ Vũ Văn Thường đến Lê Xuân Loan, tất cả 12 viên đều xin tịch biên gia sản, cho đòi đến tra xét”.

Khi tra xét xong, quan lại liên quan đều bị chỉ tội danh, định hình phạt, kết án 17 người bị xử thắt cổ chết, 25 người bị tội lưu và nhiều người bị tội đồ, tội trượng, cách chức.

Chính sử Đại Nam thực lục chép: “Trương Văn Uyển tra xét án nghĩ đã thành. Can vào vụ án này: Nghĩ xử tội giảo giam hậu có 17 người (nguyên Thông phán 4, Kinh lịch 2, Bát phẩm 8, Cửu phẩm 2, Vị nhập lưu 1); tội lưu 25 người (nguyên Bát phẩm 2, Cửu phẩm 10, Vị nhập lưu 13); tội đồ 12 người (nguyên cửu phẩm 3, vị nhập lưu 9).

Tội trượng và cách chức 8 người (nguyên kinh lịch 2, bát, cửu phẩm đều 1, vị nhập lưu 4, đều đi xét thuyền buôn nước Thanh nhận tiền bạc cho lậu thuế và nhập cảng); lưu lại đợi kết án, 1 người (nguyên Bố chánh hiện làm Tham tri Bộ Hộ là Phan Tĩnh, mấy lần đòi lấy tiền lậu thuế cùng với Đào Trí Phú (nguyên Bố chánh), Phan Bật (nguyên Đốc), chia tang với nhau (bản phần cộng 60 lạng) hiện đang phải giải chức chực ở bộ đợi xét).

Do bộ kết tội 4 người (hiện Tổng đốc là Trần Tri, Hộ đốc Bắc Ninh là Nguyễn Quốc Hoan; nguyên Bố chánh Bình Định là Nguyễn Hữu Độ, các viên ấy đều vì bọn nha ở tỉnh nhận bạc đút lót của thuyền buôn nước Thanh, phải khép vào tội thất sát, nhưng lại can về khoản phường buôn Thanh đút tiền cho, hiện do bộ tra xét lại nghị tội).

Tước bỏ tên trong sổ làm quan 1 người (cát sĩ, nguyên Tri phủ Điện Bàn là Nguyễn Bá Đôn nhận đơn kiện, sách nhiễu tiền hối lộ, mấy lần cộng 12 lạng); truy thu lại bằng sắc, xóa tên trong sổ làm quan 1 người (viên Án sát đã chết là Đặng Kham, mấy lần thực lấy tiền hối lộ 2 lạng bạc; còn 80 lạng, thì bị người biết, vỡ chuyện, phải giao trả lại. Chiểu lệ “hạnh kiểm kém” nghĩ xử); tâu bày lên đợi chỉ 1 người (Tiến sĩ, nguyên Đốc học là Trịnh Xuân Thưởng, nói việc thay hộ cho người, nhận tiền, gạo, đường, sản vật thổ ngơi, tính chiết can thành tang không đủ 1 lạng, coi với việc Bá Đôn có khác)”.

Vua Tự Đức cũng giảm nhẹ tội cho những người hối cải, bồi hoàn đủ tiền bạc do già yếu, bệnh tật. Vì vậy, “án ấy từ tội lưu trở lên mà tuổi 70 – 80 có 6 người, bị tật bệnh không chữa được 02 người, đều cho giảm tội, cách bỏ chức dịch; Trịnh Xuân Thưởng được gia ơn giáng 4 cấp, đổi đi nơi khác”.

Những viên quan Trần Tri, Nguyễn Quốc Hoan, Nguyễn Đồng Khoa, Nguyễn Hữu Độ vì nhận tiền của người tặng nên đều giáng 4 cấp cho lưu lại; nguyên Án sát Phan Tĩnh, nguyên Kinh lịch Đỗ Hữu Công bị kết án phạt trượng, cách chức nhưng đã bồi hoàn đủ số nên gia ân giáng 3 cấp, đổi bổ nơi khác.

Vua Gia Long, sau này là Tự Đức lúc đó đã rất cương quyết nếu quan điểm “mọi người bình đẳng trước pháp luật”. Sự công minh của nhà vua, đặc biệt là Gia Long thể hiện “phép nước bất vị thân”, nên tất cả những vi phạm đều không được châm chước, không được lấy công lao giúp nước, chức vụ cao để mong giảm nhẹ hình phạt, dù ở cương vị nào khi phạm tội vẫn chiếu theo quy định của pháp luật để xét xử. Đó không chỉ là bài học dành cho người xưa mà đến ngày nay vẫn là một tiếng chuông cảnh tỉnh cho hậu thế.

Trong “Tam Quốc diễn nghĩa” có những viên tướng tài nhưng bị hại chết một cách oan ức bởi bị chủ đố kỵ, người khác hãm hại, do chủ quan hay quá tin người…

Trong “Tam Quốc diễn nghĩa”, Ngụy Diên được La Quán Trung mô tả như một viên đại tướng “hùng tài đại lược” hàng đầu.

Chết bởi... Gia Cát Lượng đố kỵ

Ngụy Diên xuất hiện lần đầu ở Hồi thứ 41 “Lưu Huyền Đức đưa dân qua sông, Triệu Tử Long một ngựa cứu chúa” trong hoàn cảnh: “Lưu Tôn nghe Huyền Đức đến, sợ không dám ra. Sái Mạo và Trương Doãn lên thẳng chòi canh, thét quân sĩ bắn như mưa. Trăm họ ở ngoài thành đều trông lên chòi canh mà khóc.


Bỗng trong thành, có một tướng dẫn vài trăm quân lên thẳng lầu thành quát to: “Sái Mạo, Trương Doãn, những thằng giặc bán nước kia! Lưu sứ quân vốn người nhân đức, nay vì cứu dân đến đây, sao dám chống cự?”. Mọi người nhìn xem ai thì ra là Ngụy Diên, tự là Văn Tràng, quê ở Nghĩa Dương mình cao tám thước, mặt đỏ như táo chín, mắt sáng tựa sao. Diên múa đao xông đến chém chết tướng sĩ canh cửa, mở toang cửa thành, bỏ cầu treo xuống, gọi to lên: Xin Lưu hoàng thúc mau mang quân vào thành cùng giết những thằng giặc bán nước”.

Qua đó có thể chứng minh đại tướng Ngụy Diên cũng như Triệu Vân đều tìm đến với Lưu Bị lúc ông đang khốn khó nhất. Chỉ có điều lần đó Lưu Bị đang vội chạy nạn nên không gặp được Ngụy Diên. Về sau, ở Trường Sa, nếu Ngụy Diên không giết hôn chủ Hạ Hầu Huyền thì Hoàng Trung đã bỏ mạng, việc Ngụy Diên dâng thành Trường Sa cho thấy ông đã muốn theo Lưu Bị từ lâu.

Tất cả mọi hành động đều chứng tỏ Ngụy Diên là một đại tướng dũng cảm, quyết đoán. Vậy mà Gia Cát Lượng lại có ác cảm với viên đại tướng mặt đỏ mắt sáng ấy, vừa gặp mặt đã muốn giết chết ngay. Sau đó Lưu Bị tự xưng Hán Trung Vương đã sắc phong “Ngũ Hổ đại tướng” và cho Ngụy Diên làm Thái thú Hán Trung.


Cần chú ý là trong chính quyền Thục Hán khi đó về quan vị, thực tế Ngụy Diên là đại tướng đứng thứ 2, chỉ sau mỗi Quan Vũ . Điều này cho thấy Lưu Bị rất biết nhìn người, dùng người. Để bổ nhiệm Ngụy Diên vào chức vụ quan trọng đó, nhất định Lưu Bị đã tranh cãi kịch liệt với Gia Cát Lượng, nhưng bất chấp sự phản đối của Gia Cát, ông vẫn tin dùng Ngụy Diên.

Lưu Bị vốn thường nghe theo kế sách của Gia Cát Lượng, việc lần này ông kiên quyết giao trọng trách cho Ngụy Diên mặt nào đó đã chứng minh năng lực của Ngụy Diên. Một điều nữa, Hán Trung có vị trí đặc biệt trọng yếu, Lưu Bị tuyệt đối yên tâm về Ngụy Diên nên mới trao cho ông chức Thái thú.

Trong lúc đó, “Ngũ Hổ tướng” ở những đâu? Quan Vũ trấn thủ Kinh Châu, là “phong cương đại quan”; Trương Phi giữ Lãng Trung, không phải nơi xung yếu, bốn bề là núi, 3 mặt là sông, dễ thủ khó công; Triệu Vân thì giao trấn thủ Miên Trúc (Đức Dương ngày nay) cũng là nơi chả có gì là quan trọng vì muốn đến được đó phải qua các ải Tân Đồng, Dương Bình đều đã có trấn giữ. Còn Mã Siêu và Hoàng Trung đều ở Thành Đô. Khi đó nếu Thục Hán có xảy ra sự kiện đột phát thì chỉ có hai tướng Quan Vũ và Ngụy Diên có quyền điều binh.

Thế nhưng một nhân vật lợi hại như thế vẫn liên tục bị Gia Cát Lượng bài xích, đè nén, đến mức về sau có lúc sinh ra tâm trí thất thường. Tuy nhiên khi ở thời khắc quan trọng, Ngụy Diên vẫn lớn tiếng chửi giặc Tào, không chịu đầu hàng. Sau khi Gia Cát Lượng chết, ông chỉ định giết Dương Nghi chứ không định đầu hàng, nhưng Ngụy Diên đấu không lại được với Gia Cát Lượng, phải bỏ mạng dưới lưỡi đao oan nghiệt của người đồng liêu Mã Đại…

Chết oan vì... cứu nhầm Lưu Bị

Xem hồi thứ 19 “Thành Hạ Phì, Tào Tháo dùng binh; Lầu Bạch Môn, Lã Bố tuyệt mệnh”. Khi Lã Bố bị thủ hạ làm phản bắt nộp cho Tào Tháo rồi bị Tào Tháo giết trước mặt Lưu Bị. Trước đó, Lã Bố có ngỏ lời trách Lưu Bị: “Ông là khách trên ghế, tôi là tù dưới thềm, sao không nói giúp cho một lời?”, Lưu Bị gật đầu, nhưng khi Tào Tháo hỏi Lưu Bị có nên tha Lã Bố hay không thì Lưu Bị lại nhắc lại chuyện Lã Bố phản bội Đinh Kiến Dương và Đổng Trác, hàm ý bảo Tào Tháo nên giết. Lã Bố uất quá mắng Lưu Bị: “Thằng này thật bất tín! Quên mất công tao bắn kích ở Viên Môn rồi à?”.


Chỉ trách Lã Bố xưa không nên bắn kích cứu Lưu Bị để rồi nay lại bị họ Lưu mượn tay Tào Tháo sát hại. Chỉ một câu nói của Lưu Bị đã đủ Lã Bố bị xử tử khi tuổi mới ngoài 40.

Chết bởi Tư Mã Ý... mượn tay

Trong hồi thứ 101 “Ra Lũng Thượng, Gia Cát giả làm thần; Vào Kiếm Các, Trương Cáp bị trúng kế” kể chuyện Gia Cát Lượng ra Kỳ Sơn lần thứ 5 bị bại trận, Trương Cáp muốn đuổi theo, Tư Mã Ý lúc đầu can ngăn, nhưng Trương Cáp quyết tâm nên cho ông đơn độc mang quân truy kích, kết quả trúng kế mai phục.

Xét bề ngoài, đây là do lỗi của Trương Cáp quyết làm theo ý mình, chết cũng đáng; kỳ thực chính là Tư Mã Ý đã mượn tay Gia Cát Lượng để trừ bỏ Trương Cáp. Lý do là: thứ nhất, khi đó Tư Mã Ý đã nhìn thấu quỷ kế của Gia Cát Lượng, biết nếu đuổi theo tất trúng bẫy mai phục; khi đó Ý đang nắm quân quyền tuyệt đối, hoàn toàn có thể ra lệnh cấm truy đuổi; thứ hai, Trương Cáp là danh tướng của Ngụy, đã nhiều lần đánh bại Trương Phi, Ngụy Vương chưa bao giờ chê trách, Trương Cáp luôn tuyệt đối trung thành với Tào Ngụy, qua 3 đời họ Tào nắm quyền, Trương Cáp đều được tin tưởng tuyệt đối. Không khó để phân tích: nếu Trương Cáp không chết thì âm mưu thoán quyền của Tư Mã Ý khó mà thực hiện được. Trong số các tướng Ngụy khi đó, chỉ có Trương Cáp là trở ngại lớn nhất cho Ý nên rõ ràng ông đã bị chết một cách oan ức bởi “người nhà” là Tư Mã Ý.


Mất mạng vì trúng tà?

Tại hồi thứ 26 trong “Tam Quốc diễn nghĩa” “Viên Bản Sơ hao binh tổn tướng; Quan Vân Trường treo ấn gói vàng”. Văn Xú thực lực không thua kém Nhan Lương, do sốt ruột vì muốn báo thù cho người anh em, Văn Xú đã tự dẫn quân xông đến trước trận, một mình đánh với cả Trương Liêu, Từ Hoảng mà vẫn thắng. Điều đó cho thấy thực lực của Văn Xú mạnh đến mức các tướng giỏi của Tào cũng đánh không lại.

Thế nhưng sau đó lại bị Quan Vũ dễ dàng chém chết khi đuổi theo. Đó là chuyện viết trong sách. Còn trong thực tế, Văn Xú một mình đánh với 2 tướng Tào, không hề sợ hãi, càng đánh càng hăng. Dù thế nào cũng không thể như La Quán Trung mô tả: Vừa gặp Quan Vũ đánh chưa được ba hiệp đã thấy núng thế liền quay ngựa chạy.

Ngựa Xích Thố chạy quá nhanh, sấn kịp ngay sau lưng Văn Xú; Quan Vũ đưa một nhát đao, Văn Xú chết ngay dưới chân ngựa. Tổng hợp tất cả các nhân tố, có thể nói Văn Xú giống như trúng tà, chết một cách oan uổng.


Chết vì chủ quan nghe lời Lưu Bị

Hồi thứ 25, nếu chỉ xem qua hẳn nhiều bạn đọc “Tam Quốc diễn nghĩa” đều cảm thấy danh tướng Hà Bắc Nhan Lương “danh bất như thực” bởi bị Quan Vũ lấy đầu quá dễ. Kỳ thực trước đó, Nhan Lương đã xung trận chém chết hai tướng Tào là Tống Hiến, Ngụy Tục, đều từng là những danh tướng dưới trướng Lã Bố, tài năng không thua kém Trương Liêu; sau đó Từ Hoảng xuất trận đánh với Nhan Lương chưa được 20 hiệp đã thua chạy.

Cần biết, khi lần đầu tiên quân Tào Tháo gặp Từ Hoảng, Hứa Chử đã đánh suốt 50 hiệp mà bất phân thắng bại. Qua đó có thể thấy Nhan Lương thuộc hàng dũng tướng hiếm có thời Tam Quốc, tuyệt đối không thể là loại người bị Quan Vũ chém chỉ sau một vài đường đao.

Trong sách có viết: Trước khi Nhan Lương xuất trận, Lưu Bị khi đó đang ở trong quân Viên Thiệu có dặn: Nếu gặp tướng mặt đỏ râu dài thì chính là nhị đệ của tôi, ông chỉ cần vẫy tay, Quan Vũ sẽ đầu hàng… Kết quả: Nhan Lương không hề phòng bị nên đã bị Quan Vũ xộc đến chém, chết không nhắm được mắt. Hiển nhiên, Nhan Lương đã chết oan bởi tin lời Lưu Bị.

Tuy nhiên, những miêu tả trong sách cũng chỉ là thủ pháp của La Quán Trung muốn dùng cái chết của Nhan Lương cũng như Văn Xú để nâng tầm Quan Vũ mà thôi.


Bỏ mạng vì chủ... tiến cử bừa

Trong hồi thứ 5, khi Tào Tháo khởi binh thảo phạt Đổng Trác, Hoa Hùng đến khiêu chiến, tướng của Viên Thuật là Du Thiệp xin ra, đánh được 3 hiệp đã bị chém chết. Các tướng đều sợ hãi, Thái thú Ký Châu Hàn Phức nói: “Tôi có Thượng tướng Phan Phụng có thể chém được Hoa Hùng”.

Phan Phụng vác búa xông ra, được một lát đã bị Hoa Hùng chém chết. Theo phân tích, có lẽ Phan Phụng tự biết mình không phải đối thủ của Hoa Hùng nên đã không chủ động xin ra đánh, nhưng do chủ tiến cử nên đã sớm bỏ mạng.

Trong “Tam Quốc diễn nghĩa” thường là khi quân hai bên dàn trận, chủ soái thường hỏi ai có thể ra nghênh địch. Có thể Phan Phụng khi bị điểm tên cũng rất hoảng, nhưng khi chủ đã ra lệnh thì biết chết cũng phải xông ra. Ông chết oan vì chủ không biết năng lực của thuộc hạ; nhưng cũng có thể thường ngày Phan Phụng huênh hoang quá mức về tài cán của mình, nếu thế thì chết không oan...

Vietbf @ Sưu tầm

Đầu Thế chiến II, tình báo Đức chủ yếu tập trung vào việc phá hoại nền kinh tế và quân sự của Liên Xô tại các vùng chiến sự. Sau thất bại của quân Đức ở ngoại ô Moscow, công tác huấn luyện điệp viên cho các khu vực sâu trong hậu phương Liên Xô bắt đầu được triển khai. Từ đầu năm 1942, tình báo Đức mới chú ý đến các nhà máy quân sự tại vùng Volga, Ural, Siberia và các khu vực xa xôi khác của Liên Xô.

Từ mùa xuân năm 1942, các cơ quan tình báo Đức bắt đầu ồ ạt tung các toán gián điệp và phá hoại vào các khu vực này. Kẻ thù tìm cách cài cắm mạng lưới điệp viên vào các cơ quan tham mưu của Hồng quân, cũng như các doanh nghiệp thuộc ngành công nghiệp quốc phòng. Đáng chú ý, trong giai đoạn này, tình báo Đức đã đưa các điệp viên vô tuyến hoạt động đơn lẻ vào sâu trong hậu phương Liên Xô - một phương thức chưa từng được áp dụng ở thời kỳ đầu chiến tranh. Về sau, Abwehr (cơ quan tình báo quân sự Đức) dự kiến chuyển mạng lưới điệp viên được tung vào để phối hợp hoạt động thông qua các đầu mối này.

Tây Siberia là một vùng hậu phương chiến lược: từ phía tây, đông và nam đều không có mối đe dọa trực tiếp, trong khi vịnh Ob ở biển Kara đã được rải thủy lôi. Cùng với dãy Ural, khu vực này đứng đầu cả nước về sản lượng đồng, kẽm, niken, magiê và nhôm. Các thành phố ở Tây Siberia có vị trí giao thông thuận lợi, nằm tại giao điểm giữa sông Ob và tuyến đường sắt xuyên Siberia, giúp kết nối với các nguồn nguyên liệu và bảo đảm cung ứng đạn dược, trang bị quân sự cho quân đội. Không phải ngẫu nhiên mà ngay từ đầu chiến tranh, các nhà máy quốc phòng quan trọng nhất đã được sơ tán về đây.

Nhưng ngay cả trước chiến tranh, các cơ quan tình báo nước ngoài cũng đặc biệt quan tâm tới Tây Siberia. Dưới vỏ bọc hợp pháp cho hoạt động gián điệp, tình báo Đức đã sử dụng Lãnh sự quán Đức tại Novosibirsk và một số thành phố khác của Liên Xô, điều này dẫn tới việc các thành phố này bị đóng cửa vào năm 1938. Để thu thập tin tức tình báo, các công ty Đức và châu Âu đã ký hợp đồng với chính phủ Liên Xô về cung cấp máy móc và hỗ trợ kỹ thuật cũng được khai thác tích cực. Cụ thể, vào cuối những năm 1930, các nhân viên tình báo Đức giả danh kỹ sư của công ty “Freilich-Klupfel-Deilmann” đã hoạt động tại Kuzbass, Novosibirsk và nhiều địa phương khác ở Tây Siberia.

Trước khi chiến tranh nổ ra, các chiến sĩ an ninh Siberia đã chú ý đến những nỗ lực của trạm tình báo quân sự - chính trị Nhật Bản trong việc thu thập thông tin về ngành công nghiệp quốc phòng của thành phố, về các đơn vị Hồng quân đồn trú tại Novosibirsk, cơ cấu tổ chức của các cơ quan Dân ủy Nội vụ địa phương, cũng như tình trạng của hệ thống đường sắt và sân bay.

Hoạt động của lực lượng phản gián Siberia trong cuộc chiến chống lại những kẻ phá hoại và gián điệp từ năm 1941 đến1945 có thể được chia thành hai nhóm: các biện pháp ngăn chặn, chủ yếu là bảo vệ và phòng ngừa, và các biện pháp điều tra. Các cơ quan an ninh đã kiểm tra chế độ bảo vệ các cơ sở công nghiệp, giao thông và các cơ sở kinh tế quan trọng khác, đồng thời giám sát quy định hộ chiếu; tham gia vào công tác sàng lọc và kiểm duyệt thư tín.

Hệ thống các biện pháp điều tra bao gồm giám sát sóng vô tuyến, phát hiện các khu vực có thể xuất hiện các đối tượng bị truy nã với sự trợ giúp của các điệp viên, sử dụng các căn hộ "bẫy" để bắt giữ các đối tượng nghi vấn, cũng như tiến hành công tác an ninh nghiệp vụ tại các nhà tù, trại tù binh và khu vực định cư đặc biệt.


Đầu tháng 7/1942, tại Đại hội Đảng bộ tỉnh Novosibirk, Bí thư Tỉnh ủy Mikhail Kulagin phát biểu rằng trong giai đoạn 1941-1942, tỉnh Novosibirsk tràn ngập bọn gián điệp và những kẻ phá hoại. Ngay từ mùa thu năm 1941, các cơ quan an ninh quốc gia đã bắt giữ những kẻ phá hoại và gián điệp tại các nhà máy quốc phòng (như nhà máy hàng không Chkalov, các xí nghiệp số 179, 392) và các mỏ ở Kuzbass.

Tuy nhiên, phần lớn các thông tin Kulagin nêu ra dường như không phù hợp với thực tế, bởi vì trong giai đoạn này, sự chú ý của các cơ quan tình báo Đức chủ yếu tập trung vào các khu vực hậu phương gần và trung.

Ngoài ra, việc nghiên cứu chiến thuật hoạt động của các cơ quan tình báo Đức, cũng như phân tích cơ cấu của chúng cho phép khẳng định rằng Gestapo không thể tung các nhóm tình báo - phá hoại vào Tây Siberia vào thời điểm nói trên, như báo cáo của Bí thư Tỉnh ủy Novosibirsk đã nêu. Ngoài những bằng chứng mà Kulagin đã chỉ ra, còn có thể đưa ra các ví dụ khác về các "vụ án gián điệp", mà các bị cáo sau đó đã được phục hồi danh dự như là nạn nhân của các cuộc đàn áp chính trị.

Nổi tiếng nhất là vụ án "nhóm gián điệp S. I. Trunchenkov" - một doanh nhân ở tỉnh Tambov - lần đầu tiên thu hút sự chú ý của các cơ quan an ninh quốc gia vào những năm 1930. Tháng 2/1931, Trunchenkov bị kết án 5 năm lao động cải tạo vì tội mua bán tiền vàng và tuyên truyền chống Liên Xô. Sau khi được thả, ông phải lang thang khắp nơi, kiếm sống bằng nghề sửa chữa máy may.

Một lần, tại nhà của một khách hàng vốn là mật vụ của Bộ Dân ủy Nội vụ - Trunchenkov vô ý phàn nàn về chính quyền Xô viết. Tháng 7/1941, ông bị bắt vì tội tuyên truyền chống cách mạng và hoạt động gián điệp cho Đức. Một trong những lý do dẫn đến cáo buộc này là năm 1925, Trunchenkov đã đến lãnh sự quán Đức ở Novosibirsk để tìm địa chỉ của con gái ông đang sống tại Berlin.

Để tạo ấn tượng về sự tồn tại của nhóm gián điệp, vụ án Trunchenkov được gộp chung với hai vụ án của T. G. Nebylitsyn, cựu đảng viên Xã hội cách mạng, và A. I. Vilberg, công nhân xây dựng. Ngày 14/3/1942, Trunchenkov bị kết án theo Điều 58-6 của Bộ luật Hình sự Liên bang Nga ("hoạt động gián điệp") và bị xử bắn vào ngày 9/4/1942, còn Nebylitsyn và Vilberg lần lượt bị kết án 5 và 8 năm lao động cải tạo.

Ngày 12/11/1941, A. S. Bucholtz, một thợ rèn người Đức làm việc tại nông trang mang tên Molotov thuộc huyện Tatarsky, tỉnh Novosibirsk, đã bị bắt giữ. Vì tội "làm gián điệp cho Đức và tuyên truyền chống Liên Xô", ngày 5/4/1942, ông đã bị Tòa án đặc biệt của Bộ Dân Ủy Nội vụ Liên Xô tuyên án tử hình. Hồ sơ điều tra cho biết, trong thời kỳ Đức chiếm đóng Ukraine vào năm 1918, Bucholtz làm thông ngôn tại cơ quan quân sự Đức và vào tháng 3/1918, ông được tuyển mộ để làm gián điệp cho Đức chống Liên Xô. Nhiệm vụ của ông là thâm nhập vào hậu phương Liên Xô và tiến hành tuyên truyền ủng hộ Đức. Từ tháng 6/1941, Bucholtz bắt đầu thực hiện tuyên truyền phản cách mạng chống Liên Xô trong dân chúng, ca ngợi chủ nghĩa phát xít, phỉ báng chế độ nông trang, và lan truyền các tin đồn sai lệch về tình hình chiến sự.

Tháng 8/1942, các nhân viên phản gián tại Novosibirsk đã thủ tiêu 3 thành viên của nhóm tình báo Nhật Bản, do một nhân vật có biệt danh "K" đứng đầu. Nhiệm vụ chính của nhóm tình báo này là thu thập thông tin về tuyến đường sắt Siberia và hoạt động của các nhà máy công nghiệp quốc phòng.

Tháng 9/1942, tại khu vực ga Ruzaevka, tỉnh Penza, điệp viên tình báo Đức B. Safonov (mật danh "Salsky"), đã bị bắt. Safonov được giao nhiệm vụ định cư tại một trong ba thành phố của Siberia - Novosibirsk, Omsk hoặc Krasnoyarsk, để xác định vị trí và thông tin chi tiết về các nhà máy quốc phòng, cũng như thu thập thông tin về việc vận chuyển hàng hóa quân sự sang phía tây và tình hình các đơn vị quân đội trong khu vực.

Để tổ chức hoạt động gián điệp, "Salsky" được trang bị một máy bộ đàm xách tay, một khoản tiền lớn và các giấy tờ giả mạo.

Theo quyết định của lãnh đạo Bộ Dân ủy Nội vụ Liên Xô, mùa thu năm 1942, "Salsky" được chuyển đến Cục Dân ủy Nội vụ tỉnh Novosibirsk để tham gia vào một chiến dịch đánh lừa đối phương qua sóng radio. Chiến dịch này được đặt tên là "Fisarmonya".

Qua "Salsky", các tài liệu thông tin sai lệch về các cơ sở công nghiệp và quân sự, các phương tiện vận tải đường sắt chở quân lính, thiết bị, đạn dược, kim loại và các hàng hóa khác, thường xuyên được gửi tới trung tâm tình báo Đức. Tổng cộng, "Salsky" đã chuyển hơn 100 điện tín chứa thông tin giả mạo tới Abwehr. Thành công của chiến dịch được chứng minh bằng việc nó được tiếp tục cho đến tháng 5/1945.

Tháng 12/1942, công dân "T" bị bắt ở tỉnh Novosibirsk do bị nghi ngờ hoạt động gián điệp cho Nhật Bản. Cuộc điều tra đã xác định rằng năm 1921, ông ta được một điệp viên Nhật Bản tuyển mộ tại Cáp Nhĩ Tân, và năm 1924, ông ta được chuyển đến Liên Xô để hoạt động tình báo tại Kiev. Tại đây, “T” đã tiếp xúc với một điệp viên khác của Nhật Bản có mật danh "Figura", qua đó cung cấp thông tin thu thập được cho thượng cấp của mình. Trước khi chiến tranh bùng nổ, "T" đã hoạt động tình báo ở Kiev, Yalta, Chelyabinsk, và năm 1941, ông ta đã đến Siberia, nơi bị phát hiện và bắt giữ.

Tháng 12/1943, F. P. Berger, công nhân người Ba Lan làm việc tại nhà máy chế biến dầu ở tỉnh Novosibirsk, bị bắt với cáo buộc làm điệp viên cho tình báo Ba Lan. Berger bị nghi thu thập thông tin về các nhà máy quốc phòng ở Novosibirsk để thực hiện hành vi phá hoại, đồng thời dụ dỗ các công dân Ba Lan làm việc trong các đội xây dựng để họ bỏ việc và ra nước ngoài, với lý do gia nhập quân đội Ba Lan. Theo kết quả điều tra, Berger bị kết án 10 năm tù.

Trong những năm chiến tranh Vệ quốc vĩ đại, các cơ quan an ninh của Tây Siberia đã phát hiện và bắt giữ tổng cộng 246 điệp viên nước ngoài chỉ riêng tại tỉnh Novosibirsk, trong đó có 182 điệp viên Đức và 37 điệp viên Nhật Bản. So với kết quả hoạt động phản gián nói chung của các cơ quan an ninh Liên Xô, con số này rất đáng kể. Tuy nhiên, phân tích các "hồ sơ gián điệp" đã được giải mật cho thấy một số vụ án có dấu hiệu bị giả mạo, vì vào thời điểm đó, người ta cho rằng "thà giết nhầm còn hơn bỏ sót".

Phi tần này của Càn Long thời nhà Thanh là ai?

Trong các bộ phim cung đấu như Như Ý Truyện, nhân vật Phú Sát Chư Anh được nhắc đến như một nhân vật đặc biệt vừa là người phụ nữ đầu tiên của hoàng đế Càn Long, vừa là mẹ của trưởng tử, lại mang thân phận mờ nhạt vì sớm qua đời.

Nguyên mẫu lịch sử của nhân vật này chính là Triết Mẫn Hoàng quý phi Phú Sát thị là người phụ nữ khiến Càn Long nhớ suốt hơn 60 năm trị vì.



Điều đặc biệt ở chỗ là khi còn sống, bà chưa từng là phi tần, thậm chí chưa từng bước chân vào hậu cung. Nhưng khi qua đời, bà lại được truy phong đến bậc Hoàng quý phi vốn là danh vị chỉ đứng sau Hoàng hậu.

Triết Mẫn Hoàng quý phi họ Phú Sát, nhưng không có quan hệ huyết thống với Hiếu Hiền Hoàng hậu Phú Sát thị - người vợ chính thức nổi tiếng của Càn Long. Hai người cùng họ, khác tộc, khác thân phận và địa vị cách biệt rất xa.

Vì xuất thân không cao, Phú Sát thị chỉ có thể tiến vào phủ Hoằng Lịch với thân phận thị nữ thử hôn. Đây là một tập tục của hoàng gia nhà Thanh, cụ thể là trước khi hoàng tử chính thức đại hôn, triều đình sẽ chọn vài tú nữ để hầu hạ, giúp hoàng tử hiểu chuyện nam nữ.

Nói cách khác, bà không phải Phúc tấn, càng không phải phi tần, mà chỉ là người được sắp đặt cho một giai đoạn thử hôn rất ngắn ngủi.

Người phụ nữ đầu tiên và hoàng trưởng tử đầu tiên

Dù thân phận thấp, Phú Sát thị lại là người phụ nữ đầu tiên của Hoằng Lịch. Điều này khiến vị trí của bà trong lòng Càn Long trở nên khác biệt.

Năm Ung Chính thứ sáu, bà sinh con trai, đặt tên là Vĩnh Hoàng cũng là hoàng trưởng tử của Càn Long. Đây là lần đầu tiên Càn Long làm cha, lại là con của người phụ nữ đầu tiên trong đời, nên niềm vui và sự gắn bó vượt xa những mối quan hệ sau này.

Cũng trong giai đoạn đó, Hoàng hậu Phú Sát thị sinh con, nhưng là con gái trước. Điều này càng khiến vị thế của Phú Sát thị trở nên đặc biệt, dù bà vẫn không có danh phận chính thức.

Chết yểu trước khi Càn Long đăng cơ

Bi kịch xảy ra vào năm Ung Chính thứ 13. Phú Sát thị đột ngột lâm bệnh qua đời khi mới ngoài 20 tuổi, để lại hoàng trưởng tử Vĩnh Hoàng lúc ấy mới 7 tuổi.

Chưa kịp lo tang sự cho người phụ nữ đầu tiên của mình, Càn Long lại phải đối mặt với biến cố lớn hơn đó là Ung Chính băng hà. Việc kế vị, đại tang và triều chính cuốn ông vào vòng xoáy không thể dừng lại.

Chính vì thế, khi còn sống, Phú Sát thị chết lặng lẽ, không được phong phi, không được an táng long trọng như các phi tần khác.

Sau khi mọi việc triều chính ổn định, Càn Long mới quay lại nhìn về quá khứ. Trong số những người phụ nữ từng đi qua cuộc đời mình, ông đặc biệt nhớ đến Phú Sát thị, người vừa là mối tình đầu, vừa là mẹ của hoàng trưởng tử.

Chỉ nửa tháng sau khi đăng cơ, Càn Long truy phong bà làm Triết phi. Sau đó, lấy lý do bà sinh hoàng trưởng tử, ông tiếp tục truy tôn lên Triết Mẫn Hoàng quý phi, một bước phong hiếm thấy trong lịch sử Thanh triều.

"Triết" mang nghĩa trong sạch, "Mẫn" là đáng tiếc. Tên thụy hiệu ấy, tự nó đã nói lên sự tiếc thương kéo dài suốt nhiều thập kỷ.

Bồi táng Dụ Lăng: vinh dự hiếm có

Không dừng lại ở danh hiệu, Càn Long còn quyết định cho Triết Mẫn Hoàng quý phi bồi táng vào Dụ Lăng cùng với ông.

Đây là vinh dự cực hiếm, bởi bà chưa từng là phi tần khi còn sống, càng chưa từng bước vào hậu cung. Nhưng với Càn Long, danh phận trên giấy tờ không quan trọng bằng vị trí trong ký ức.

Suốt nhiều năm sau, Càn Long viết không ít thơ điếu niệm bà, nhất là khi hoàng trưởng tử Vĩnh Hoàng qua đời vì u uất. Nỗi đau ấy càng khiến ông nhớ lại người phụ nữ đã sớm rời khỏi cuộc đời mình.

Triết Mẫn Hoàng quý phi Phú Sát thị không có hậu cung khi còn sống, không tranh sủng, không tham dự quyền lực. Nhưng chính sự ngắn ngủi ấy lại khiến bà trở thành một "vết khắc" không thể xóa trong lòng Càn Long.

Giữa hàng trăm phi tần sau này, bà là người duy nhất được nhớ đến như mối tình đầu, là người duy nhất chết trước khi Càn Long làm hoàng đế nhưng lại được hưởng vinh dự của Hoàng quý phi.

Có lẽ, với Càn Long, vị phi tần này không chỉ là một người phụ nữ. Bà là ký ức của tuổi trẻ, của thời chưa bị quyền lực và ngai vàng làm chai sạn cảm xúc cũng là một ký ức mà ông mang theo suốt cả đời.

Vietbf @ Sưu tầm

Theo như nam diễn viên Cổ Thiên Lạc phải nhập viện vào ngày mới đây do tình trạng sức khỏe bất ổn nên đã phải bỏ lỡ một số hoạt động quảng bá bộ phim mới do anh sản xuất, đảm nhận vai chính vì nam diễn viên này gặp vấn đề sức khỏe. Việc này buộc anh phải vắng mặt tại một số hoạt động quảng bá phim mới Tầm Tần Ký (hay còn gọi là Bước vào quá khứ).

Theo China Times, Cổ Thiên Lạc phải nhập viện ngày 2/1 do tình trạng sức khỏe bất ổn. Việc này buộc anh phải vắng mặt tại một số hoạt động quảng bá phim mới Tầm Tần Ký (hay còn gọi là Bước vào quá khứ). Tuy nhiên, đến hôm nay 3/1, nam diễn viên đã xuất hiện ở hoạt động quảng bá phim tại Thâm Quyến với diện mạo tươi tắn hơn, tinh thần cũng khá thoải mái.

Xuất hiện trước khán giả, Cổ Thiên Lạc hài hước chia sẻ: “Hôm qua tôi có chút việc phải giải quyết ở thế giới cổ đại nên tạm thời quay về đó. Bây giờ mọi chuyện đã xong xuôi, tôi trở về rồi”. Chưa dừng lại, nam diễn viên còn trêu chọc bạn diễn: “Hôm nay đến lượt Lâm Phong có việc ở thế giới cổ đại và phải quay về quá khứ”.

Cùng ngày 3/1, đơn vị phát hành Huaying Entertainment thông báo Cổ Thiên Lạc (vai Thiếu Long) và Tuyên Huyên (vai Vũ Đình Phương) đến Đài Loan vào 8-9/1 để tham gia 4 sự kiện giao lưu, quảng bá phim tại rạp Vieshow Titan, Hội trường Songren, Đài Bắc. Đây cũng là lần đầu tiên Cổ Thiên Lạc trở lại Đài Loan quảng bá phim sau 12 năm, kể từ thời điểm anh tham gia giới thiệu Nghe lén 3 vào 2014.

Bộ phim Bước vào quá khứ dự kiến ra mắt tại thị trường Đài Loan vào 9/1. Đây là phần điện ảnh tiếp theo của tác phẩm kinh điển Tầm Tần Ký, do Cổ Thiên Lạc đảm nhận vai trò nhà sản xuất kiêm nam chính. Dự án quy tụ dàn diễn viên đình đám như Cổ Thiên Lạc, Lâm Phong, Tuyên Huyên, Quách Thiện Ni và Đằng Lệ Danh.

Về thành tích phòng vé, bộ phim đang ghi nhận kết quả ấn tượng. Tại Hong Kong, tác phẩm chính thức ra rạp từ 31/12/2025. Phim thu về 11,3 triệu HKD ngay trong ngày đầu công chiếu tại Hong Kong và Macau, qua đó lập kỷ lục doanh thu ngày mở màn cao nhất lịch sử điện ảnh Hong Kong.

Tính đến trưa 3/1, tức ngày thứ 4 kể từ khi công chiếu, tổng doanh thu phim tại Hong Kong và Macau cán mốc 31 triệu HKD. Tại thị trường Trung Quốc đại lục, phim đạt hơn 120 triệu NDT sau 3 ngày.

Vừa qua, nam tài tử và Hồng Kim Bảo tham gia Gala Điện ảnh Hong Kong (Trung Quốc) lần đầu tổ chức tại Việt Nam diễn ra ngày 6-8/11/2025 ở TP.HCM. Tại đây, Cổ Thiên Lạc tiết lộ món ăn ở Việt Nam mà anh nhớ nhất là bánh mì. Diễn viên cũng bất ngờ trước sự chào đón của đông đảo fan Việt khi anh xuất hiện tại sân bay Tân Sơn Nhất vào tối 5/11/2025.