Nhiều chuyên gia cho rằng, Mỹ đang có mục tiêu sâu xa hơn ở Venezuela đó là trữ lượng khoáng sản khổng lồ.

Tuần qua, thế giới chấn động trước sự kiện Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro bị lực lượng Mỹ bắt giữ và đưa ra khỏi lãnh thổ nước này.

Tổng thống Mỹ Donald Trump công khai khẳng định đây là bước đi nhằm kiểm soát ngành dầu mỏ của Venezuela - quốc gia sở hữu trữ lượng dầu lớn nhất thế giới. Dẫu vậy, nhiều chuyên gia lại cho rằng mục tiêu sâu xa hơn nằm ở một thứ khác, đó là kho tài nguyên khoáng sản quý hiếm mà Venezuela đang nắm giữ, đặc biệt là các nguyên liệu chiến lược phục vụ công nghệ và quốc phòng.

Không chỉ có dầu, Venezuela còn là một mỏ khoáng sản khổng lồ chưa được khai phá đầy đủ. Theo một báo cáo năm 1993 của Cơ quan Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ (USGS), khu vực Guayana Shield ở miền nam nước này sở hữu trữ lượng lớn vàng, kim cương, quặng sắt, bauxite và đặc biệt là các khoáng chất hiếm.

Vùng Vành đai khai thác Orinoco (Orinoco Mining Arc) trải dài qua các bang phía nam như Bolivar và Amazonas đã trở thành điểm nóng khai thác bất hợp pháp suốt nhiều năm qua.

Theo Alicia Garcia-Herrero, chuyên gia kinh tế trưởng khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại ngân hàng Natixis, Venezuela đang nắm giữ khoảng 8.000 tấn vàng, lên tới 1 triệu carat kim cương thô, cùng các khoáng sản chiến lược như coltan, đất hiếm, niken, đồng, kẽm, thiếc, tungsten và titanium. Một số thống kê nội bộ của Venezuela cho biết nước này có ít nhất khoảng 300.000 tấn đất hiếm tiềm năng, nhưng con số này chủ yếu dựa trên các ước tính chính phủ và khảo sát ban đầu.

Việc Mỹ thêm bạc, đồng và nhiều kim loại vào danh sách khoáng sản chiến lược trong tháng 11 vừa qua càng làm nổi bật tính cấp thiết của việc đảm bảo nguồn cung bên ngoài Trung Quốc, quốc gia đang kiểm soát phần lớn chuỗi cung ứng toàn cầu trong lĩnh vực này.

Không chỉ Mỹ để mắt đến khoáng sản Venezuela. Trung Quốc từ lâu cũng âm thầm mở rộng tầm ảnh hưởng tại vùng Orinoco thông qua các thỏa thuận hàng tỷ USD, nằm trong sáng kiến Vành đai và Con đường. Các doanh nghiệp Trung Quốc đã đầu tư vào những dự án khai thác vàng, đất hiếm, bauxite và quặng sắt do tập đoàn quốc doanh Corporacion Venezolana de Guayana vận hành.

Garcia-Herrero cho biết, sau năm 2023, đầu tư từ Trung Quốc vào Venezuela tăng vọt, đặc biệt trong lĩnh vực tài nguyên. Đồng thời, Trung Quốc cũng trở thành điểm đến chính của dầu mỏ Venezuela với khoảng 800.000 thùng/ngày trong tổng số 900.000 thùng xuất khẩu, theo công ty nghiên cứu Industrial Futures (Thượng Hải).

Một số tin đồn cho rằng Trung Quốc còn được phép nhận thế chấp bằng tài nguyên dầu mỏ trong tương lai để tái cấu trúc khoản vay trị giá khoảng 60 tỷ USD cho Caracas.

Garcia-Herrero nhận định: “Trung Quốc đang nắm trọn nguồn dầu thượng nguồn của Venezuela, điều này khiến Mỹ rất lo ngại. Giờ đây, Mỹ muốn giành lại quyền kiểm soát những gì mà Trung Quốc đã có lợi thế.”

Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược với Bắc Kinh ngày càng gay gắt, Washington đã mở rộng nỗ lực bảo đảm nguồn cung khoáng sản chiến lược thông qua hàng loạt thỏa thuận với các quốc gia như Úc, Malaysia và Thái Lan. Việc bắt giữ ông Maduro có thể được xem là một bước leo thang mới trong chiến lược tài nguyên toàn cầu của Mỹ, với Venezuela là “nút thắt” then chốt tại Nam Mỹ.

Một số nhà phân tích như James Downes, đồng Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Tiến bộ Xã hội (Italy), còn cảnh báo rằng sau Venezuela, các quốc gia giàu tài nguyên như Colombia, Chile, thậm chí cả Greenland, có thể trở thành mục tiêu tiếp theo. Washington đã từng đề cập đến ý định thôn tính Greenland và dọa áp thuế lên Colombia trong tranh cãi về di cư. Dù chưa công khai nhắm vào Chile, áp lực gián tiếp đã hiện hữu rõ ràng.

Tuy nhiên, Downes cũng nhấn mạnh rằng việc Mỹ tiến hành “tịch thu tài sản” hoặc can thiệp trực tiếp để chiếm quyền khai thác tài nguyên của các nước khác là bất hợp pháp theo luật quốc tế và thường bị cộng đồng quốc tế phản đối mạnh mẽ. Do đó, rất khó để Mỹ có thể kiểm soát khoáng sản của quốc gia khác mà không gặp rào cản pháp lý.

Bộ Ngoại giao Mỹ thêm 25 nước, trong đó có Venezuela, vào danh sách phải đặt cọc bảo lãnh lên tới 15.000 USD khi xin visa nhập cảnh nước này.

25 quốc gia mà Bộ Ngoại giao Mỹ bổ sung hôm 6/1 vào danh sách phải nộp bảo lãnh khi nhập cảnh chủ yếu từ châu Phi, Mỹ Latin và Nam Á. Chính sách đối với các quốc gia này sẽ có hiệu lực từ ngày 21/1.

Các nước này bao gồm Algeria, Angola, Antigua và Barbuda, Bangladesh, Benin, Burundi, Cabo Verde, Bờ Biển Ngà, Cuba, Djibouti, Dominica, Fiji, Gabon, Kyrgyzstan, Nepal, Nigeria, Senegal, Tajikistan, Togo, Tonga, Tuvalu, Uganda, Vanuatu, Venezuela, và Zimbabwe.

Hiện danh sách đặt cọc bảo lãnh khi xin visa đã bao gồm 38 nước. 13 nước trước đó là Bhutan, Botswana, Cộng hòa Trung Phi, Guinea, Guinea Bissau, Namibia, Turkmenistan, Mauritania, Sao Tome và Principe, Tanzania, Gambia, Malawi, và Zambia.

"Bất kỳ ai đi lại bằng hộ chiếu do một trong các quốc gia này cấp, nếu được xác định đủ điều kiện cấp thị thực B1/B2, đều phải đặt cọc khoản tiền bảo lãnh 5.000 USD, 10.000 USD hoặc 15.000 USD", theo thông báo trên trang web của Bộ Ngoại giao Mỹ. Mức tiền cụ thể sẽ được xác định tại thời điểm phỏng vấn xin visa.

Theo Bộ Ngoại giao Mỹ, người nộp đơn xin visa phải đồng ý với các điều khoản của khoản bảo lãnh thông qua nền tảng thanh toán trực tuyến Pay.gov của Bộ Tài chính Mỹ.

Bộ Ngoại giao Mỹ đã khởi động chương trình thí điểm vào tháng 8/2025 với danh sách ban đầu gồm 6 nước. Chính phủ Mỹ cho biết khoản tiền bảo lãnh này nhằm ngăn công dân nước ngoài lưu trú quá hạn visa khi du lịch hoặc công tác.

Nộp tiền bảo lãnh không đồng nghĩa với việc chắc chắn được cấp visa. Tuy nhiên, khoản tiền này sẽ được hoàn trả nếu hồ sơ bị từ chối hoặc khi người được cấp rời Mỹ đúng hạn, tuân thủ các điều kiện lưu trú.

Kể từ khi trở lại Nhà Trắng tháng 1/2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã thực thi chính sách nhập cư cứng rắn, bao gồm chiến dịch trục xuất, thu hồi thị thực và thẻ xanh, cũng như rà soát các bài đăng trên mạng xã hội và phát biểu trước đó của người nhập cư.

Chính quyền Trump cũng siết chặt điều kiện nhập cảnh vào Mỹ, với các biện pháp bao gồm yêu cầu người xin visa phải dự phỏng vấn trực tiếp, khai báo lịch sử mạng xã hội trong nhiều năm, cũng như cung cấp thông tin chi tiết về quá trình đi lại và cư trú của bản thân và gia đình.

Theo tờ Berliner Zeitung của Đức, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đẩy Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky vào một “bãi mìn” chính trị khi tiến hành xâm nhập Venezuela và bắt cóc Tổng thống nước này, ông Nicolas Maduro.

Bài báo nhận định: Tình thế của ông Zelensky hiện hết sức nhạy cảm. Bất kỳ phản ứng nào của ông trước cuộc khủng hoảng Venezuela và hành động của Mỹ đều có thể trở thành một “bãi mìn chính trị” đối với chính ông.

Báo cáo cũng nhấn mạnh rằng Liên minh châu Âu đang ở trong hoàn cảnh tương tự, bởi các quốc gia châu Âu lo ngại sẽ đánh mất sự ủng hộ của Washington nếu phản ứng không phù hợp trước các hành động của Mỹ nhằm vào Venezuela. Tình trạng này sẽ làm suy yếu vị thế của Kiev.

“Ukraina và châu Âu sẽ phải giải quyết vấn đề này trong dài hạn: việc bắt giữ ông Maduro cho thấy thay đổi chế độ một lần nữa có thể được coi là công cụ hợp pháp của chính sách phương Tây, nếu điều đó phục vụ lợi ích riêng của họ”, Berliner Zeitung kết luận.

Việc Mỹ bắt nguyên thủ của một quốc gia có chủ quyền đã làm dấy lên làn sóng phản ứng tiêu cực ở nhiều quốc gia trên thế giới.

Hơn 2 thế kỷ sau khi cựu tổng thống James Monroe tuyên bố Tây Bán cầu là phạm vi ảnh hưởng của Mỹ - cách tiếp cận về sau được gọi là Học thuyết Monroe - Washington đang tìm cách tái khẳng định vị thế của mình ngay trong “sân sau”.

Chính quyền ông Trump đã nêu rõ ý định kế thừa và phát triển Học thuyết Monroe trong chiến lược an ninh quốc gia được công bố vào tháng 12 vừa qua.

Một tháng sau, khi lực lượng Mỹ bắt giữ nhà lãnh đạo lâu năm của Venezuela là ông Nicolas Maduro, ông Trump tuyên bố rằng “sự thống trị của nước Mỹ tại Tây Bán cầu sẽ không bao giờ còn bị nghi ngờ nữa”.

Ông Trump nói rằng Mỹ giờ đây sẽ điều hành Venezuela, dù ông không giải thích bằng cách nào khi lực lượng Mỹ không kiểm soát được toàn bộ đất nước này.

Ông và các quan chức khác trong chính quyền cũng ám chỉ rằng Mỹ có thể có những toan tính vượt ra ngoài Venezuela, khi nêu tên Colombia, Greenland và Mexico như những mục tiêu can thiệp tiềm năng tiếp theo.

Học thuyết Monroe là gì?

Nguồn gốc của Học thuyết Monroe bắt nguồn từ bài Thông điệp Liên bang năm 1823 của Tổng thống James Monroe trước Quốc hội Mỹ.

Trong bài phát biểu này, nhằm gia tăng ảnh hưởng của Mỹ tại Tây Bán cầu, ông Monroe đã cảnh báo các cường quốc châu Âu không được tiếp tục thực dân hóa khu vực này.

Ông tuyên bố rằng bất kỳ nỗ lực nào của châu Âu nhằm giành quyền kiểm soát thêm các quốc gia tại Tây Bán cầu - nơi nhiều nước vừa giành độc lập từ các đế quốc như Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha - sẽ bị Mỹ coi là hành động thù địch chống lại mình.

Học thuyết Monroe đã thay đổi ra sao theo thời gian?

Học thuyết ban đầu do Monroe đề ra đã trải qua nhiều biến đổi.

Năm 1904, cựu tổng thống Theodore Roosevelt bổ sung cái gọi là “Hệ luận Roosevelt”, theo đó Mỹ sẽ thực thi “quyền lực cảnh sát quốc tế” để can thiệp vào các quốc gia Mỹ Latinh bất ổn nhằm bảo vệ lợi ích của Mỹ.

Động thái này diễn ra sau khi Anh, Italy và Đức dùng tàu chiến phong tỏa các cảng của Venezuela để buộc nước này trả nợ.

Theo Văn phòng Sử gia Mỹ, về lâu dài, Hệ luận Roosevelt dần ít tập trung vào việc ngăn chặn ảnh hưởng châu Âu tại Tây Bán cầu, mà chủ yếu trở thành công cụ biện minh cho các cuộc can thiệp của Mỹ tại Cuba, Nicaragua, Haiti và Cộng hòa Dominica.

Một bước ngoặt lớn diễn ra vào năm 1933, khi cựu tổng thống Franklin Delano Roosevelt công bố Chính sách Láng giềng Tốt, nhấn mạnh hợp tác thay vì sử dụng sức mạnh quân sự để thúc đẩy ổn định trong khu vực.

Cách tiếp cận này chấm dứt khi Chiến tranh Lạnh bắt đầu khoảng một thập kỷ sau đó, khi Mỹ và Liên Xô cạnh tranh ảnh hưởng tại Mỹ Latinh.

Tuy nhiên, Chiến tranh Lạnh kết thúc vào năm 1991 với sự tan rã của Liên Xô, và Học thuyết Monroe dần mất đi ý nghĩa.

Năm 2013, Ngoại trưởng Mỹ khi đó là John Kerry tuyên bố: “Thời đại của Học thuyết Monroe đã chấm dứt”.

Chính quyền Trump hồi sinh Học thuyết Monroe như thế nào?

Trong chiến lược an ninh quốc gia được công bố vào cuối năm 2025, Mỹ tuyên bố sẽ “khẳng định và thực thi một ‘Hệ luận Trump’ đối với Học thuyết Monroe” - điều mà ông Trump hiện gọi là “Học thuyết Donroe”.

Văn kiện này nêu tham vọng “khôi phục vị thế thống lĩnh của Mỹ tại Tây Bán cầu”.

Trong khu vực này, Mỹ muốn các chính phủ hợp tác với Washington trong cuộc chiến chống lại “các phần tử khủng bố - ma túy, các băng đảng và các tổ chức tội phạm xuyên quốc gia khác”, theo chiến lược.

Các cường quốc bên ngoài được cảnh báo rằng Mỹ muốn bảo đảm Tây Bán cầu “không bị các thế lực thù địch xâm nhập hoặc kiểm soát các tài sản then chốt”.

Việc công bố chiến lược này đã chính thức hóa sự chuyển hướng chính sách mà ông Trump đã phát tín hiệu suốt nhiều tháng trước đó.

Kể từ khi nhậm chức vào tháng 1/2025, ông Trump liên tục đề cập đến khả năng tiếp quản Greenland - vùng lãnh thổ tự trị của Đan Mạch nằm dưới cơ chế bảo đảm phòng thủ tập thể của NATO, giành lại quyền kiểm soát Kênh đào Panama, và sáp nhập Canada thành bang thứ 51 của Mỹ.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cũng khẳng định trọng tâm Tây Bán cầu của Washington khi chuyến công du nước ngoài đầu tiên của ông là tới 4 quốc gia Trung Mỹ và Cộng hòa Dominica, thay vì châu Âu hay châu Á.

Vì sao chính quyền Trump tập trung vào Tây Bán cầu?

Trong nhiều thập kỷ, chính sách đối ngoại của Mỹ chủ yếu xoay quanh Trung Đông và châu Á. “Học thuyết Donroe” đưa trọng tâm này quay trở lại gần hơn với lãnh thổ Mỹ.

Dù cách tiếp cận can thiệp mạnh mẽ hơn tại Tây Bán cầu dường như mâu thuẫn với cam kết tranh cử của ông Trump về việc thu hẹp các hoạt động quân sự của Mỹ ở nước ngoài, chính quyền của ông đã gắn chiến lược này với những ưu tiên cốt lõi của tổng thống.

Những ưu tiên đó bao gồm việc kiềm chế nhập cư, ngăn chặn dòng chảy ma túy bất hợp pháp từ phía nam, và bảo đảm khả năng tiếp cận các nguồn tài nguyên thiên nhiên, trong đó có trữ lượng dầu mỏ dồi dào của Venezuela.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết chính quyền lâm thời tại Venezuela sẽ chuyển giao từ 30 triệu đến 50 triệu thùng dầu cho Mỹ, ngay sau khi Mỹ tiến hành vụ lật đổ đầy kịch tính nhà lãnh đạo lâu năm của quốc gia Nam Mỹ này là Tổng thống Nicolas Maduro.

Trong một bài đăng trên mạng xã hội ngày 6/1, ông Trump nói rằng số dầu này sẽ được bán theo giá thị trường, “và số tiền đó sẽ do tôi, với tư cách là Tổng thống Hợp chủng quốc Hoa Kỳ, kiểm soát, nhằm bảo đảm nó được sử dụng vì lợi ích của người dân Venezuela và Hoa Kỳ”.

“Tôi đã yêu cầu Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright triển khai kế hoạch này ngay lập tức” - ông Trump viết. “Số dầu sẽ được vận chuyển bằng các tàu chứa dầu và đưa thẳng tới các cảng dỡ hàng tại Mỹ”.

Ông Trump cho biết lượng dầu được chuyển giao cho Mỹ là dầu “chất lượng cao” và “đã được dỡ bỏ trừng phạt”.

Sau tuyên bố của ông Trump, giá hợp đồng tương lai dầu thô Mỹ giảm 1,3%, xuống còn 56,39 USD mỗi thùng.

Thông báo này được đưa ra 3 ngày sau khi lực lượng Mỹ bắt giữ ông Maduro và vợ ông tại Caracas, rồi đưa họ sang New York, nơi họ đang phải đối mặt với cáo buộc liên bang về âm mưu buôn bán ma túy.

Tờ Wall Street Journal đưa tin hôm thứ Ba 6/1 rằng ông Trump dự kiến sẽ gặp đại diện các tập đoàn dầu mỏ lớn của Mỹ như Chevron, ConocoPhillips và Exxon Mobil, cùng một số nhà sản xuất trong nước khác, tại Nhà Trắng vào thứ Sáu để “thảo luận về việc đầu tư quy mô lớn vào lĩnh vực dầu mỏ của Venezuela”.

Ông Trump cho biết các công ty dầu mỏ Mỹ rốt cuộc sẽ đầu tư hàng tỷ USD để phục hồi năng lực khai thác dầu đã xuống cấp của Venezuela.

Hiện Chevron là công ty dầu mỏ duy nhất của Mỹ đang hoạt động tại Venezuela. Tài sản của ConocoPhillips và Exxon đã bị quốc hữu hóa dưới thời Tổng thống Venezuela khi đó là Hugo Chávez vào giữa những năm 2000.

Ông Maduro và vợ là bà Cilia Flores đã không nhận tội hôm thứ Hai trong phiên ra hầu tòa tại Tòa án Liên bang khu vực Manhattan.

Trong phiên này, ông Maduro nói với Thẩm phán Alvin Hellerstein rằng ông đã bị “bắt cóc” và rằng ông là một “tù binh chiến tranh”.

Đặc phái viên Nhà Trắng Steven Witkoff đã thông báo về "tiến bộ đáng kể" trên nhiều mặt trận, bao gồm khuôn khổ đảm bảo an ninh và kế hoạch phát triển cho Ukraine, sau cuộc họp ngày 6/1 của "liên minh các nước sẵn sàng hợp tác" tại Paris.

Phát biểu sau cuộc họp tại Paris, ông Witkoff nói: "Chúng tôi tin rằng về cơ bản chúng tôi đã hoàn thành công việc liên quan đến các giao thức an ninh, điều quan trọng là người dân Ukraine cần biết rằng khi cuộc xung đột này kết thúc, nó sẽ chấm dứt vĩnh viễn".

"Nhưng chúng tôi cũng tin rằng chúng tôi đang rất, rất gần hoàn thành một hiệp ước thịnh vượng, một hiệp ước mạnh mẽ nhất từng được ký kết giữa các quốc gia thoát khỏi những cuộc xung đột tương tự, và chúng tôi hy vọng nó sẽ mở ra những cơ hội to lớn cho người dân Ukraine" - đặc phái viên Mỹ cho biết.

Tuy nhiên, trong số những vấn đề chưa được giải quyết, ông đề cập lãnh thổ mà Mỹ cho là một trong những vấn đề phức tạp nhất, và nói rằng "chúng ta sẽ tiếp tục thảo luận về chủ đề này".

Ông nói thêm rằng, cùng với con rể của Tổng thống Mỹ, Jared Kushner, ông sẽ có cuộc gặp riêng với phái đoàn Ukraine: "Tối nay chúng tôi sẽ gặp phái đoàn Ukraine để tiếp tục công việc của mình. Nhiệm vụ của Tổng thống Trump là muốn có hòa bình ở Ukraine. Và thay mặt ông ấy, chúng tôi quyết tâm làm mọi điều có thể để đạt được hòa bình đó".

Triển khai lực lượng đa quốc gia có Mỹ hậu thuẫn tại Ukraine

Tuyên bố của ông Witkoff được đưa ra trong bối cảnh Thủ tướng Anh Keir Starmer, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã ký một tuyên bố ngày 6/1 về ý định triển khai quân đội đa quốc gia tại Ukraine, lần đầu tiên có sự hậu thuẫn của Mỹ, trong trường hợp đạt được thỏa thuận hòa bình.

Tuyên bố này sẽ mở đường cho Anh và Pháp thiết lập các “trung tâm quân sự” trên khắp Ukraine, nhằm tạo điều kiện cho việc triển khai lực lượng trên bộ khi cần thiết và hỗ trợ công cuộc tái thiết hậu chiến.

Lần đầu tiên, Mỹ đã đề nghị “hỗ trợ lực lượng này trong trường hợp bị tấn công” - một bước đi mà các lãnh đạo châu Âu mô tả là mang tính bước ngoặt.

Trong một bài đăng trên mạng xã hội X sau cuộc họp, ông Zelensky cho biết các đồng minh đã xây dựng những kế hoạch chi tiết về “việc triển khai lực lượng, quân số, các loại vũ khí cụ thể, cũng như những thành phần của lực lượng vũ trang cần thiết và có khả năng hoạt động hiệu quả”.

“Chúng tôi đã có đầy đủ những chi tiết cần thiết này” - ông nói thêm, nhưng không công bố cụ thể.

Tổng thống Macron tiết lộ rằng, “vài nghìn” binh sĩ Pháp có thể được triển khai tới Ukraine để gìn giữ hòa bình sau khi một thỏa thuận ngừng bắn với Nga được ký kết.

Đức dù bày tỏ sự ủng hộ mạnh mẽ đối với Ukraine nhưng thận trọng hơn trong việc đưa quân trực tiếp vào nước này. Đức cho biết họ có thể triển khai lực lượng tới một lãnh thổ NATO láng giềng.

Các cuộc đàm phán tại Paris diễn ra trong bối cảnh còn nhiều hoài nghi về việc liệu “Liên minh những nước sẵn sàng hành động” do phương Tây hậu thuẫn có thể vượt qua các tuyên bố chính trị để áp đặt những cái giá thực sự lên Nga hay không. Trong khi đó, Thủ tướng Italy Giorgia Meloni một lần nữa loại trừ khả năng triển khai binh sĩ Italy trên thực địa.

“Đây là một phần then chốt trong cam kết lâu dài của chúng tôi sát cánh cùng Ukraine. Nó mở đường cho khuôn khổ pháp lý cho phép lực lượng Anh, Pháp và các đối tác hoạt động trên lãnh thổ Ukraine, bảo vệ bầu trời và vùng biển của Ukraine, đồng thời tái thiết lực lượng vũ trang Ukraine cho tương lai”- ông Starmer phát biểu tại cuộc họp báo chung ở Paris.

Ông cho biết thêm, cùng với kế hoạch thiết lập một bộ phận điều phối, sau khi đạt được ngừng bắn, Anh và Pháp cũng sẽ thành lập các “trung tâm quân sự” trên khắp Ukraine nhằm phục vụ triển khai lực lượng và xây dựng các cơ sở được bảo vệ để lưu trữ vũ khí và trang thiết bị quân sự, đáp ứng nhu cầu phòng thủ của Ukraine.

Tổng thống Pháp Macron cho rằng Tuyên bố Paris "đưa ra những bảo đảm mạnh mẽ cho một nền hòa bình lâu dài”.

“Điều quan trọng là hôm nay liên minh đã có những văn kiện mang tính thực chất. Đây không chỉ là lời nói. Nội dung rất cụ thể: một tuyên bố chung của tất cả các nước trong liên minh và một tuyên bố ba bên giữa Pháp, Anh và Ukraine” - ông Zelensky nhấn mạnh.

Trước đó, Moscow đã bác bỏ sự hiện diện của quân đội NATO hoặc các lực lượng liên quan đến “Liên minh những nước sẵn sàng hành động” tại Ukraine, kể cả trong khuôn khổ các bảo đảm an ninh, và cảnh báo rằng họ sẽ coi mọi lực lượng châu Âu là “mục tiêu hợp pháp”.

Washington cũng cho biết sẽ dẫn đầu một chiến dịch công nghệ cao nhằm giám sát đường ranh ngừng bắn trong bất kỳ thỏa thuận tiềm năng nào giữa Nga và Ukraine, nhằm xác định trách nhiệm nếu xảy ra vi phạm. Các thiết bị bay không người lái, vệ tinh và cảm biến sẽ được sử dụng cho nhiệm vụ giám sát này.

Tuy nhiên theo báo Strana của Ukraine, trong tuyên bố của ông Witkoff sau cuộc họp, ông Witkoff không hề đề cập việc Mỹ ủng hộ ý tưởng của Anh, Pháp và Kiev về việc triển khai lực lượng quốc tế tại Ukraine; chỉ có những lời hứa "tiếp tục làm việc" về vấn đề đảm bảo an ninh.

Nhà Trắng cho biết Tổng thống Donald Trump đang “thảo luận nhiều phương án khác nhau” để giành quyền kiểm soát Greenland, đồng thời khẳng định việc sử dụng quân đội Mỹ không bị loại trừ.

“Tổng thống Trump đã nhiều lần nói rõ rằng việc giành được Greenland là ưu tiên an ninh quốc gia của Mỹ, và điều này có ý nghĩa sống còn trong việc răn đe các đối thủ của chúng ta tại khu vực Bắc Cực” - Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt nói trong một tuyên bố hôm thứ Ba 6/1.

“ Tổng thống và ê-kíp của ông đang thảo luận một loạt lựa chọn để theo đuổi mục tiêu đối ngoại quan trọng này, và dĩ nhiên, việc sử dụng quân đội Mỹ luôn là một lựa chọn nằm trong thẩm quyền của Tổng tư lệnh”.

Tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh Ngoại trưởng Marco Rubio nói với các nghị sĩ trong tuần này rằng chính quyền Trump đang cân nhắc việc mua Greenland, đồng thời giảm nhẹ những lo ngại về khả năng Mỹ can thiệp quân sự trong ngắn hạn, theo một nguồn thạo tin.

Thảo luận hậu trường

Trong những tháng gần đây, tham vọng của chính quyền liên quan tới vùng lãnh thổ tự trị giàu tài nguyên thuộc Đan Mạch này không được công khai nhắc tới, song các quan chức vẫn tiếp tục thảo luận phía sau hậu trường.

Theo một nguồn am hiểu vấn đề, theo đề nghị của nhóm ông Rubio, Bộ Ngoại giao Mỹ trong thời gian gần đây đã tiến hành một bản phân tích về các nguồn tài nguyên chưa được khai thác ở Greenland, bao gồm đất hiếm.

Một kết luận của bản đánh giá cho rằng hiện không có nghiên cứu đáng tin cậy nào xác định quy mô thực sự của các nguồn tài nguyên này. Bản phân tích cũng cho biết chi phí khai thác sẽ rất lớn do điều kiện khí hậu lạnh giá và thiếu hạ tầng.

Những ngày sau khi Mỹ bắt giữ lãnh đạo Venezuela Nicolás Maduro, ông Trump ngày càng thể hiện rõ hơn đường lối đối ngoại mang tính mở rộng, trong đó có việc khơi lại mối quan tâm tới việc giành quyền kiểm soát lãnh thổ thuộc Đan Mạch này.

“ Chúng ta cần Greenland từ góc độ an ninh quốc gia, và Đan Mạch sẽ không thể làm được điều đó” - ông Trump nói với các phóng viên trên chuyên cơ Air Force One hôm Chủ nhật.

Cố vấn cấp cao Nhà Trắng Stephen Miller hôm thứ Hai tiếp tục nhấn mạnh lập trường này, nói với CNN rằng sẽ không ai đối đầu quân sự với Mỹ “vì tương lai của Greenland”, đồng thời đặt câu hỏi về quyền của Đan Mạch - một quốc gia NATO - đối với lãnh thổ này.

Châu Âu lo ngại

Các nhà lãnh đạo châu Âu hôm thứ Ba 6/1 đã ra tuyên bố ủng hộ Đan Mạch, khẳng định rằng hòn đảo Bắc Cực này thuộc về người dân của nó. Lãnh đạo Pháp, Đức, Italy, Ba Lan, Tây Ban Nha, Anh và Đan Mạch nhấn mạnh rằng an ninh ở Bắc Cực phải được bảo đảm một cách tập thể với các đồng minh NATO, trong đó có Mỹ.

Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen hôm thứ Hai nói rằng mong muốn của ông Trump cần được “nhìn nhận một cách nghiêm túc”, đồng thời cảnh báo rằng một cuộc tấn công quân sự của Mỹ vào Greenland có thể trên thực tế chấm dứt NATO.

Greenland cho biết hôm thứ Ba rằng họ đã đề nghị một cuộc gặp với Ngoại trưởng Rubio sau những phát biểu gần đây của chính quyền Trump.

Tổng thống Trump từ lâu đã để mắt tới Greenland, hòn đảo rộng khoảng 836.000 dặm vuông, nằm ở vị trí chiến lược giữa Mỹ, châu Âu và Nga. Trữ lượng tài nguyên thiên nhiên dồi dào, bao gồm dầu mỏ, khí đốt và đất hiếm, càng khiến Greenland trở nên quan trọng về mặt chiến lược.

Nghị sĩ Mỹ lên tiếng

Việc chính quyền tập trung vào Greenland đã vấp phải chỉ trích từ phe Dân chủ và một số nghị sĩ Cộng hòa.

Thượng nghị sĩ Dân chủ Ruben Gallego, bang Arizona, cho biết ông đang đưa ra một nghị quyết nhằm ngăn Mỹ xâm lược Greenland. “Trump đang nói rất rõ ông ấy muốn làm gì. Chúng ta phải ngăn ông ấy trước khi ông ấy xâm lược một quốc gia khác chỉ theo cảm hứng” - Gallego viết trên mạng xã hội X.

Hạ nghị sĩ Cộng hòa Don Bacon, thành viên Ủy ban Quân vụ Hạ viện, kêu gọi chính quyền “chấm dứt những điều ngớ ngẩn kiểu ‘chúng ta muốn Greenland’”, đồng thời kêu gọi các nghị sĩ Cộng hòa khác “đồng loạt phản đối” bất kỳ hành động quân sự nào nhằm vào Greenland.

“ Điều này thật đáng phẫn nộ. Greenland là một đồng minh NATO. Chúng ta có một căn cứ ở Greenland. Chúng ta thậm chí có thể đặt 4 hay 5 căn cứ ở đó; họ cũng không phản đối” - ông Bacon nói với CNN. Nhắc tới Đan Mạch, ông nói thêm: “Họ là một đồng minh đã được kiểm chứng, nên cách chúng ta đối xử với họ thực sự là hạ thấp họ và hoàn toàn không mang lại lợi ích gì”.

Thượng nghị sĩ Dân chủ Jeanne Shaheen và Thượng nghị sĩ Cộng hòa Thom Tillis, đồng chủ tịch Nhóm Quan sát NATO lưỡng đảng tại Thượng viện, trong tuyên bố hôm thứ Ba đã tái khẳng định mối quan hệ đối tác lâu dài giữa Mỹ và Đan Mạch, một đồng minh mà theo họ đã “xứng đáng với sự tôn trọng không lay chuyển” của Washington. Hai thượng nghị sĩ cũng nhấn mạnh rằng Đan Mạch đang “tăng đáng kể chi tiêu quốc phòng và vẫn là đối tác then chốt trong an ninh Bắc Cực”.

“ Bất kỳ gợi ý nào cho rằng quốc gia chúng ta sẽ áp đặt sự ép buộc hay gây sức ép từ bên ngoài đối với một đồng minh NATO đều làm xói mòn chính những nguyên tắc về quyền tự quyết mà Liên minh này tồn tại để bảo vệ” - tuyên bố nêu rõ.

Thỏa thuận hòa bình nhằm chấm dứt xung đột Ukraine về cơ bản đã sẵn sàng, Đại diện thường trực của Mỹ tại NATO Matthew Whitaker tuyên bố trên kênh Fox News.

“Chúng tôi thực sự đã tiến rất xa. Đây là một sự kiện tuyệt vời, và chúng ta có thể đang đứng trước ngưỡng cửa của một thỏa thuận hòa bình. Trong khi tiếp tục cầu nguyện cho hòa bình, chúng tôi cũng đang nỗ lực hết sức để bảo đảm nền hòa bình đó được duy trì” - Đại sứ Matthew Whitaker nói.

Theo ông, dự kiến ​​sẽ sớm có sự phê duyệt cuối cùng một số thỏa thuận. Một trong số đó là “liên minh những nước sẵn sàng”, bao gồm khoảng 50 quốc gia.

Phát biểu trước các nhà báo sau hội nghị thượng đỉnh giữa Ukraine, Mỹ và "liên minh các nước sẵn sàng" tại Paris, Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan cũng tuyên bố thời điểm gần nhất để đạt được hòa bình lâu dài ở Ukraine đã đến.

"Hội nghị thượng đỉnh hôm nay rất quan trọng... Nếu một thỏa thuận hòa bình được ký kết, nó sẽ không chỉ chấm dứt chiến tranh ở Ukraine mà còn xác định các thông số lâu dài cho hòa bình giữa Nga và châu Âu" - ông nói.

Hôm thứ Ba, Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk cho biết những người tham dự cuộc họp của “liên minh những nước sẵn sàng” tại Paris dự định thông qua một tuyên bố mà theo ông sẽ không bao hàm bất kỳ nghĩa vụ ràng buộc nào.

Ông Tusk nói rằng tuyên bố này sẽ là “sự khẳng định ý chí” ủng hộ Ukraine và công cuộc “tái thiết” của nước này, trước hết là nhằm đạt được “những điều kiện hòa bình an toàn và công bằng, xét từ quan điểm của Ukraine và của châu Âu, hoặc ít nhất là một lệnh ngừng bắn”.

Về việc thảo luận kế hoạch hòa bình của Mỹ, đầu tháng 12, Tổng thống Vladimir Putin đã tiếp một phái đoàn Mỹ tại Điện Kremlin. Hai bên thảo luận nội dung sáng kiến do Washington đề xuất, song không tìm được phương án thỏa hiệp. Theo Tổng thống Nga, Washington đã chia 27 điểm của kế hoạch ban đầu thành bốn gói và đề xuất xem xét từng gói riêng rẽ.

Vài ngày sau, tại Berlin đã diễn ra cuộc gặp giữa đại diện Mỹ và Ukraine, nội dung cuộc trao đổi sau đó được chuyển tới Nga thông qua người đứng đầu Quỹ đầu tư trực tiếp Nga (RDIF) Kirill Dmitriev.

Cuối tháng 12, Tổng thống Donald Trump đã tiến hành đàm phán với Tổng thống Volodymyr Zelensky tại Florida. Sau cuộc gặp, người đứng đầu Nhà Trắng cho biết hai bên đã đạt được sự đồng thuận về 95% các vấn đề. Sau đó, Tổng thống Mỹ đã điện đàm với Tổng thống Nga, trong đó ông Putin thông báo về một nỗ lực của lực lượng vũ trang Ukraine nhằm tấn công nơi ở của ông.

Theo trợ lý tổng thống Nga Yuri Ushakov, trong cuộc trò chuyện này, người đứng đầu Nhà Trắng đã không loại trừ khả năng thay đổi cách tiếp cận trong việc làm việc với ông Zelensky. Ngoại trưởng Sergey Lavrov cho biết Moskva sẽ xem xét lại lập trường đàm phán sau các hành động của Kiev.

Phản ứng yếu ớt của Liên minh châu Âu trước cuộc tấn công của Mỹ vào Venezuela không chỉ phơi bày sự bất lực của Brussels, mà còn làm xói mòn nghiêm trọng lập luận bảo vệ Ukraine của khối, Responsiblestatecraf t bình luận.

Khi Nga tấn công Ukraine, Cao ủy phụ trách đối ngoại của EU, bà Kaja Kallas, từng khẳng định rằng “chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và việc không cho phép dùng vũ lực như một công cụ chính sách quốc gia là những nguyên tắc cốt lõi cần được bảo vệ – ở Ukraine và trên toàn cầu”.

Đó không chỉ là những lời nói suông. Kể từ năm 2022, Liên minh châu Âu đã thông qua 19 gói trừng phạt nhằm vào Nga và phân bổ gần 200 tỷ USD viện trợ cho Ukraine.

Vì vậy, người ta hoàn toàn có cơ sở để kỳ vọng EU sẽ lên án mạnh mẽ cuộc tấn công đơn phương của Mỹ vào Venezuela trong những ngày đầu năm 2026 – một chiến dịch dẫn tới việc bắt cóc Tổng thống Nicolás Maduro. Nhưng điều đó đã không xảy ra.

Thực tế, EU gần như im lặng, tiếp tục thể hiện cách tiếp cận chọn lọc đối với luật pháp quốc tế – điều từng khiến khối này mất uy tín ở Gaza, nơi các vi phạm bị phản ứng yếu ớt hơn rất nhiều so với Ukraine. Hệ quả là uy tín của châu Âu bị bào mòn nghiêm trọng, không chỉ trong con mắt của “phương Nam toàn cầu” mà ngay cả với chính công dân châu Âu, theo Responsiblestatecraf t.
“Kiệt tác né tránh” của Brussels

Phản ứng của EU trước cuộc tấn công của Tổng thống Donald Trump vào Venezuela có thể được xem là một "kiệt tác" của sự né tránh. Các nhà lãnh đạo châu Âu chỉ đưa ra những tuyên bố mơ hồ, rập khuôn, nhấn mạnh rằng họ sẽ “theo dõi sát tình hình” tại Venezuela.

“Chiến dịch theo dõi tập thể” này có lẽ là sứ mệnh thụ động và vô nghĩa nhất trong lịch sử EU, Responsiblestatecraf t bình luận.
ADVERTISEMENT
VN Content 2VN Content 2

Trong bức tranh "đáng thất vọng" đó, Thủ tướng Đức Friedrich Merz tuyên bố rằng tính pháp lý của hành động quân sự của Mỹ là “phức tạp”. Thủ tướng Hy Lạp Kyriakos Mitsotakis thậm chí còn đi xa hơn khi cho rằng các câu hỏi pháp lý là “không đúng thời điểm” – một lập trường liều lĩnh đối với một nhà lãnh đạo đang vướng tranh chấp chủ quyền kéo dài với Thổ Nhĩ Kỳ.

Kết quả là bà Kaja Kallas đưa ra một tuyên bố chung đại diện cho 26 quốc gia EU, nhưng bằng cách nào đó tránh hoàn toàn việc coi cuộc tấn công của Mỹ là nguyên nhân chính gây ra “khủng hoảng” tại Venezuela. Ngược lại, tuyên bố này dường như còn ngầm ủng hộ lập luận của chính quyền Trump, viện dẫn tính “bất hợp pháp” của ông Maduro - các cáo buộc liên quan đến ma túy và tội phạm xuyên quốc gia – bất chấp kết luận của tình báo Mỹ rằng ông Maduro không trực tiếp điều hành các băng đảng ma túy.
EU rạn nứt, uy tín tiếp tục sụp đổ

Tuy nhiên, sẽ là sai lầm nếu cho rằng lập trường mờ nhạt này đại diện cho toàn bộ châu Âu. Hungary đã rút khỏi tuyên bố chung.

Ở chiều ngược lại, Tây Ban Nha đã có động thái ngoại giao đáng chú ý khi ký một tuyên bố riêng cùng Mexico, Brazil, Colombia, Chile và Uruguay, trong đó bác bỏ rõ ràng các hành động quân sự đơn phương chống lại Venezuela (dù không nêu đích danh Mỹ), đồng thời bày tỏ quan ngại trước nguy cơ chiếm đoạt tài nguyên thiên nhiên và chiến lược – ám chỉ trực tiếp tuyên bố của ông Trump về việc “lấy dầu mỏ Venezuela”.

Sự chia rẽ nội bộ EU còn sâu sắc hơn thế. Trong khi giới tinh hoa châu Âu cố tránh làm phật ý Trump, thì trong nội bộ các nước thành viên lại xuất hiện làn sóng phản kháng ngày càng mạnh mẽ đối với tình trạng “chư hầu hóa” này, từ cả cánh hữu lẫn cánh tả.

Nơi sự tái cấu trúc chính trị này thể hiện rõ nhất chính là Pháp, cường quốc chiến lược hàng đầu EU. Tổng thống Emmanuel Macron - người luôn tự nhận là người bảo vệ “tự chủ chiến lược châu Âu” - trên thực tế đã mặc nhiên ủng hộ chiến dịch của Mỹ, khi tập trung nhấn mạnh việc ông Maduro thiếu tính chính danh.

Trái lại, các lãnh đạo của đảng cực hữu Tập hợp Quốc gia, Marine Le Pen và Jordan Bardella, lại lên tiếng mạnh mẽ bảo vệ nguyên tắc chủ quyền và luật pháp quốc tế, lên án cuộc tấn công là hành vi vượt quá giới hạn nguy hiểm. Lập trường tương tự cũng được đưa ra bởi cánh tả của đảng Nước Pháp Bất Khuất.

Đáng chú ý, cựu Thủ tướng kiêm Ngoại trưởng Dominique de Villepin – người từng nổi tiếng với bài phát biểu phản đối chiến tranh Iraq tại LHQ năm 2003 – đã chỉ trích gay gắt Tổng thống Macron. Ông cho rằng Ukraine và Venezuela có liên hệ trực tiếp, và việc không dám phản đối Mỹ ở Venezuela hay Trung Đông sẽ làm suy yếu lập luận của châu Âu trong vấn đề Ukraine.
Từ Venezuela đến Greenland: Bóng ma lệ thuộc

Vị thế của EU càng trở nên mong manh khi sau chiến dịch Venezuela, Katie Miller – vợ của Phó Chánh văn phòng Nhà Trắng Stephen Miller - đăng hình ảnh Greenland phủ cờ Mỹ kèm dòng chữ “sắp tới”. Động thái này khiến Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen phải lên tiếng phản đối mạnh mẽ, nhưng dường như không gây chút ảnh hưởng nào tới ông Trump, người tuyên bố sẽ “giải quyết” vấn đề Greenland trong vòng hai tháng.

Câu hỏi đặt ra là: EU thực sự còn công cụ nào để răn đe Mỹ, ngoài việc tiếp tục ra những tuyên bố “quan ngại sâu sắc”?

Khi đã giao phó an ninh cho Washington, coi cuộc chiến Ukraine là vấn đề sống còn, nhưng lại từ chối theo đuổi các giải pháp ngoại giao độc lập, EU giờ đây hoàn toàn phụ thuộc vào ý chí của Mỹ. Lập trường mập mờ ở Gaza và Venezuela đã khiến châu Âu gần như không còn sự đồng cảm quốc tế.

Nếu Mỹ thực sự hành động với Greenland, rất có thể EU cũng chỉ phản ứng bằng một tuyên bố lo ngại nữa.

Đó chính là con đường mà sự lệ thuộc dẫn tới. Nó không chỉ làm EU mất vai trò toàn cầu, mà còn trực tiếp đe dọa sự gắn kết nội bộ của NATO và Liên minh châu Âu.

EU đang đứng trước một ngã rẽ: tiếp tục theo đuổi “những nguyên tắc có chọn lọc” – hay đủ can đảm nói “không” với một đồng minh hùng mạnh. Những gì diễn ra sau vụ Venezuela cho thấy, triển vọng đó không mấy lạc quan, theo Responsiblestatecraf t.

Một tuần trước, nhiều người còn nghĩ những câu nói kiểu “tôi sẽ làm thế này, tôi sẽ lấy thế kia” chỉ là đòn gió chính trị quen thuộc. Nhưng sau cú ra tay ở Venezuela khiến cả thế giới sững sờ, mọi lời đe dọa bỗng… nặng ký hơn. Và lần này, cái tên bị nhắc tới dồn dập là Greenland — hòn đảo băng giá thuộc Vương quốc Đan Mạch, cũng là một phần của NATO.

Từ Caracas sang Bắc Cực: lời nói bỗng mang mùi “thực tế”
Sau chiến dịch lật đổ ở Venezuela, nhiều đồng minh châu Âu bắt đầu nhìn Washington bằng ánh mắt khác. Không còn là “Trump nói cho vui”, mà là “liệu ông ấy có làm thật không?”. Vì thế, khi Nhà Trắng tuyên bố Greenland là “ưu tiên an ninh quốc gia”, không khí lập tức lạnh đi… theo đúng nghĩa đen lẫn nghĩa bóng.

Nhà Trắng: nhiều kịch bản, và quân đội không bị loại trừ
Phát ngôn của Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt nhấn mạnh: chính quyền Trump đang bàn “một loạt lựa chọn” để đạt mục tiêu Greenland, và việc sử dụng quân đội cũng luôn là một phương án trong tay Tổng Tư lệnh.
Một quan chức cao cấp còn cho biết các phương án “mềm” hơn cũng được tính tới: mua lại Greenland từ Đan Mạch, hoặc ký một dạng “compact of free association” (hiệp định liên kết tự do) — kiểu mô hình Mỹ từng có với một số quốc gia/quần đảo ở Thái Bình Dương: Mỹ hỗ trợ tài chính, đổi lại có hiện diện an ninh/quốc phòng và ảnh hưởng chiến lược.
Điều trớ trêu là… Mỹ vốn đã có căn cứ quân sự ở Greenland từ nhiều thập niên, theo các thỏa thuận quốc phòng lâu đời. Thế nhưng, bấy nhiêu dường như vẫn chưa đủ cho tham vọng “nắm trọn tay lái”.

Châu Âu đáp trả: “Greenland thuộc về người Greenland”
Ngay sau tuyên bố từ Washington, các lãnh đạo châu Âu — trong đó có Đan Mạch và nhiều cường quốc — ra thông cáo chung: họ sẽ không ngừng bảo vệ nguyên tắc chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và tính bất khả xâm phạm biên giới. Câu nhấn mạnh được lặp lại như một cái tát: “Greenland thuộc về người Greenland.”
Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen thậm chí cảnh báo thẳng: nếu Mỹ chọn tấn công quân sự vào một nước NATO, thì “mọi thứ chấm dứt” — bao gồm cả NATO và nền an ninh đã tồn tại từ sau Thế chiến II.

Stephen Miller “đổ thêm dầu”: Mỹ “nên có” Greenland?
Không chỉ Nhà Trắng, ông Stephen Miller (phó chánh văn phòng phụ trách chính sách) còn đẩy giọng điệu cao hơn khi nói đây là lập trường chính thức: Greenland nên là một phần của Hoa Kỳ. Ông ta đặt ngược câu hỏi về “quyền” của Đan Mạch đối với Greenland, rồi kết lại bằng kiểu lập luận sức mạnh: thế giới vận hành theo lực, theo quyền lực, và “không ai sẽ đánh Mỹ” vì Greenland.
Tuy nhiên, ngay trong nội bộ Mỹ cũng có tiếng phanh. Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson nói thẳng: dùng quân đội để lấy Greenland là không phù hợp. Một số dân biểu khác cũng coi việc “lắc kiếm” với đồng minh là hành động vừa nguy hiểm vừa tự bôi xấu hình ảnh nước Mỹ.

Tờ giấy 1916 bị lôi ra: “Tuyên bố Lansing” nói gì?
Giữa lúc tranh cãi bùng lên, lịch sử hơn 100 năm trước bất ngờ sống lại. Năm 1916, trong bối cảnh một thỏa thuận khác, phía Mỹ từng có văn bản tuyên bố sẽ không phản đối Đan Mạch mở rộng lợi ích chính trị và kinh tế lên toàn bộ Greenland.
Ngày hôm nay, văn bản ấy bị nhắc lại như một cách phản biện: nếu chính nước Mỹ từng thừa nhận nền tảng chủ quyền như vậy, thì vì sao bây giờ lại nói “Greenland phải thuộc về Mỹ”?

Greenland phản ứng: “Đừng mơ sáp nhập”
Lãnh đạo Greenland lên tiếng rằng những phát biểu kiểu “cần Greenland” gắn với Venezuela và can thiệp quân sự là không thể chấp nhận. Greenland nói sẵn sàng đối thoại, sẵn sàng hợp tác kinh tế, nhưng phải qua “đúng kênh” và trong khuôn khổ luật pháp quốc tế. Phía Greenland cũng đã đề nghị gặp Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio trong thời gian gần, song câu chuyện gặp hay không gặp lại trở thành một biểu tượng khác của sự căng thẳng.

Greenland vốn nhỏ dân, rộng đất, giàu tài nguyên, nằm đúng vị trí chiến lược Bắc Cực. Nhưng điều khiến châu Âu sợ nhất không chỉ là khoáng sản hay tuyến hàng hải… mà là một tiền lệ: khi một đồng minh bắt đầu nói chuyện chủ quyền bằng giọng của kẻ “cầm dao”, thì niềm tin trong liên minh sẽ rạn trước cả băng ở Bắc Cực.

Sự thay đổi quan trọng này diễn ra sau nhiều năm chính phủ Mỹ mô tả Cartel de los Soles là đường dây buôn bán ma túy với sự tham gia của nhiều quan chức quân sự và chính trị cấp cao của Venezuela. Nhóm này bị cáo buộc lũng đoạn thể chế của Venezuela để tuồn hàng tấn cocaine vào Mỹ trong giai đoạn 1999 - 2020.

Hồi tháng 7/2025, dựa trên nội dung đó, Bộ Tài chính Mỹ chính thức xác định Cartel de los Soles là tổ chức khủng bố. Đến tháng 11, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio chỉ thị cho Bộ Ngoại giao thực hiện động thái tương tự.

Quyết định từ bỏ cáo buộc này được đưa ra trong phiên tòa diễn ra gần đây, liên quan đến cáo buộc buôn lậu ma túy chống lại một số công dân Venezuela. Các công tố viên cho biết bằng chứng thu thập được không đủ để chứng minh cáo buộc Cartel de los Soles hoạt động như một thực thể có cấu trúc phân cấp chính thức tương đương với băng đảng ma túy lâu đời như Sinaloa hay Medellín.

Thay vào đó, thuật ngữ này dường như mô tả mạng lưới lỏng lẻo gồm những quan chức tham nhũng, tạo điều kiện thuận lợi cho việc vận chuyển ma túy hơn là một doanh nghiệp tội phạm tập trung.

Sự thay đổi trong lập trường pháp lý của Mỹ có thể có tác động đáng kể đến nỗ lực đang diễn ra trong việc chống lại hoạt động buôn bán ma túy từ Nam Mỹ và đối với quan hệ ngoại giao với chính phủ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro.

Hồi năm 2025, chính quyền Tổng thống Donald Trump từng thúc đẩy cáo buộc Tổng thống Maduro đứng đầu băng đảng ma túy có tên gọi Cartel de los Soles, nhằm đặt nền móng cho chiến dịch gây sức ép và cuối cùng là cuộc đột kích vào thủ đô Caracas để bắt ông Maduro cùng vợ.

Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth cho biết kế hoạch bắt giữ Tổng thống Venezuela tại thủ đô Caracas có khoảng 200 binh sĩ Mỹ tham gia. Máy bay chiến đấu và máy bay ném bom tấn công hệ thống phòng không của Venezuela, mở đường cho Delta Force tiến vào khu nhà ở, nơi ông Maduro và vợ đang ngủ.

Tổng thống Maduro không hề được cảnh báo về việc Mỹ hành động cho đến những giây phút trước khi lực lượng của nước này ập vào phòng ngủ.

"Ông Maduro không biết lực lượng Mỹ sắp đến cho tới khoảng 3 phút trước khi xảy ra sự việc. Thực tế là vợ ông ấy còn nói 'em nghĩ em nghe thấy tiếng máy bay bên ngoài'", ông Hegseth cho hay.

Theo cáo trạng của Mỹ, ông Maduro bị cáo buộc điều hành một mạng lưới buôn bán ma túy xuyên quốc gia, có liên hệ với các tổ chức vũ trang và tội phạm. Theo phía công tố, đường dây này tuồn hàng nghìn tấn ma túy vào Mỹ trong nhiều năm, gây ra những tác động nghiêm trọng về an ninh và xã hội.

Chuẩn tướng Morteza Ghorbani, Cố vấn cấp cao của Tổng tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), cho biết các lực lượng vũ trang Iran đang ở mức sẵn sàng cao nhất và sẵn sàng đáp trả dứt khoát bất kỳ hành động gây hấn nào từ Mỹ hoặc Israel.

Phát biểu về mức độ sẵn sàng của Iran trước nguy cơ bị Mỹ hoặc Israel tấn công, Chuẩn tướng Morteza Ghorbani cho biết 400 đơn vị thuộc IRGC và Lục quân Iran đang được đặt trong tình trạng báo động toàn diện.

“Họ đã sẵn sàng. Nếu bất kỳ hành động gây hấn nào xảy ra, họ sẽ san phẳng (Israel),” Chuẩn tướng Morteza Ghorbani tuyên bố.

Ông cho biết thêm rằng Lục quân, IRGC và Lực lượng Thực thi Pháp luật Iran đang ở trong trạng thái “tay đặt trên cò súng” và duy trì khả năng sẵn sàng tác chiến đầy đủ.

Chuẩn tướng Morteza Ghorbani nhấn mạnh rằng Lục quân, IRGC và lực lượng cảnh sát Iran đều đã được chuẩn bị hoàn toàn, đồng thời cho rằng mức độ răn đe và sức mạnh này bắt nguồn từ di sản, tên tuổi và con đường của Liệt sĩ, Tướng Qassem Soleimani.

Trước đó trong ngày 6/1, Iran đã cảnh báo rằng việc tiếp tục các hành vi thù địch nhằm vào nước này sẽ dẫn tới một phản ứng cứng rắn và tương xứng. Thông tin được nêu trong tuyên bố của Ban Thư ký Hội đồng Quốc phòng Tối cao Iran.

Trong tuyên bố được công bố chiều cùng ngày, Ban Thư ký Hội đồng Quốc phòng Tối cao của Cộng hòa Hồi giáo Iran đã mạnh mẽ lên án việc gia tăng ngôn từ đe dọa cũng như các phát biểu mang tính can thiệp nhằm vào Iran.

Tuyên bố nhấn mạnh rằng an ninh, độc lập và toàn vẹn lãnh thổ của Iran là “lằn ranh đỏ không thể bị xâm phạm”, đồng thời cảnh báo mọi hành động gây hấn hoặc việc tiếp diễn các hành vi thù địch sẽ phải đối mặt với một phản ứng tương xứng, cứng rắn và mang tính quyết định.

Ban Thư ký cũng lưu ý rằng trong khuôn khổ quyền tự vệ chính đáng, Cộng hòa Hồi giáo Iran không giới hạn mình chỉ ở việc đáp trả sau khi một hành động đã xảy ra.

Theo tuyên bố, những dấu hiệu đe dọa rõ ràng và cụ thể được xem là một phần trong phương trình an ninh của Iran, phản ánh cách tiếp cận an ninh dựa trên răn đe và sự sẵn sàng.

Theo Mehrnews

Theo thông báo của Lực lượng Phòng vệ trên không Đài Loan (Trung Quốc), chiếc F-16V một chỗ ngồi cất cánh lúc 18h17 ngày 6/1 (giờ địa phương) từ căn cứ không quân Hoa Liên, ở phía đông hòn đảo. Đến khoảng 19h29, phi công được cho là đã nhảy dù xuống vùng biển cách thị trấn Phong Tân (huyện Hoa Liên) khoảng 18 km về phía đông.

Ngay sau khi xảy ra sự cố, Lực lượng Phòng vệ trên không đã thiết lập trung tâm ứng phó khẩn cấp và phối hợp với các cơ quan liên quan để tiến hành tìm kiếm phi công.

Chính quyền Đài Loan đã chỉ đạo Lực lượng Bảo vệ Bờ biển cùng các tàu cá hoạt động gần khu vực tham gia hỗ trợ công tác tìm kiếm và cứu nạn phi công và chiếc máy bay F-16V cũng được cho là rơi xuống biển.

Cơ quan Quản lý Cảnh sát biển (CGA) sau đó cho biết đã điều động các tàu từ hạm đội phía bắc, phía đông và phía nam đến hiện trường, đồng thời liên hệ với các tàu chở hàng thương mại gần đó để hỗ trợ trong hoạt động tìm kiếm và cứu hộ. Một số tàu thuộc Lực lượng Cảnh sát biển số 6 (Hoa Liên) dự kiến sẽ nằm trong số những tàu đầu tiên đến hiện trường.

Ngoài ra, một trực thăng Black Hawk cũng đã được triển khai đến vùng biển ngoài khơi Phong Tân để tiến hành tìm kiếm. Các máy bay cứu hộ và một máy bay vận tải C-130 cũng tham gia nhiệm vụ, trong đó C-130 đã thả pháo sáng nhằm hỗ trợ hoạt động tìm kiếm ban đêm.

Báo cáo từ Lực lượng Phòng vệ trên không cho biết, phi công được xác định là Hsin Po-yi, có tổng cộng 611 giờ bay, trong đó 371 giờ điều khiển tiêm kích F-16V. Hiện chưa có thông tin xác nhận về tình trạng của phi công.

Đài Loan đã đặt mua 66 máy bay F-16V của Mỹ đồng thời hoàn tất việc nâng cấp 141 máy bay F-16 A/B cũ lên chuẩn F-16V vào cuối năm 2023. Theo kế hoạch ban đầu, các máy bay mới sẽ được bàn giao vào năm 2026, song giới chức hòn đảo cho biết tiến độ này có thể gặp nhiều thách thức.

"Quân đội Ukraine buộc phải triển khai một lượng lớn lính đánh thuê nước ngoài, phần lớn đến từ Mỹ Latinh trong các hoạt động chiến đấu gần Kupyansk", nhà báo kiêm chuyên gia phân tích Yuriy Baranchyk đã chỉ ra thực tế này.

Theo đánh giá, hoàn cảnh này đặt ra những rủi ro nghiêm trọng về chính sách đối ngoại đối với Kyiv.

"Các nguồn tin của Ukraine cho rằng vai trò quyết định trong cuộc phản công tại Kupyansk thuộc về những người lính Brazil và Colombia chiến đấu trong Lữ đoàn Lê dương số 13 của Ukraine.

Điều này không có gì đáng ngạc nhiên, vì chỉ huy của Lữ đoàn Lê dương - ông Daniel Quitone, là người Ukraine gốc Cuba", ông Baranchik chỉ ra.

Sử dụng ồ ạt lính đánh thuê mang lại rủi ro lớn cho Quân đội Ukraine.

Vị chuyên gia nói thêm rằng việc sử dụng ồ ạt lính đánh thuê nước ngoài cho thấy những vấn đề nghiêm trọng đối với Lực lượng vũ trang Ukraine.

"Việc các chiến binh nước ngoài, chủ yếu vì lý do tài chính, tham gia tích cực cho thấy một vấn đề mang tính cấu trúc trong việc bù đắp tổn thất", nhà phân tích nhấn mạnh.

Ông Baranchik cũng lưu ý rằng hậu quả về chính sách đối ngoại đối với Kyiv cũng có thể khá khó chịu, bởi vì một số quốc gia xuất xứ của lính đánh thuê đã và đang thực hiện các bước đi để hạn chế sự tham gia của họ vào những hoạt động chiến đấu bên phía Lực lượng Vũ trang Ukraine.

Điều đáng chú ý là trong những ngày gần đây, Quân đội Nga đã loại bỏ một số lượng lớn lính đánh thuê đến từ Mỹ Latinh gần Kupyansk. Ví dụ mới đây có thông tin cho rằng Nanis Mayerly Rodriguez Castañeda - "tình nguyện viên" nổi tiếng với biệt danh Nana - người Colombia, đã thiệt mạng.

Theo Reporter

EU có thể đối mặt với tình trạng thiếu khí đốt trầm trọng khi lượng dự trữ giảm xuống dưới 60%.

Tính đến ngày 4/1/2026, các kho chứa khí đốt ngầm ở châu Âu đã đầy 59,9% - mức chỉ được ghi nhận vào cuối tháng 1 năm ngoái, Gazprom cho biết trong một bài đăng trên Telegram hôm 6/1, trích dẫn các tính toán dựa trên dữ liệu của Gas Infrastructure Europe (GIE).

Điều này cho thấy lượng dự trữ hiện tại thấp hơn khoảng 13% so với mức trung bình 5 năm vào đầu tháng 1.

Mức giảm mạnh nhất được ghi nhận tại các trung tâm lớn như Đức và Hà Lan, hai quốc gia tiêu thụ dung lượng lưu trữ lớn nhất và lớn thứ ba của EU.

Mức dự trữ của Hà Lan đã giảm xuống còn 46,1%, trong khi các cơ sở của Đức chỉ đạt mức sử dụng 54,1%.

Gazprom lưu ý rằng, kể từ đầu mùa sưởi ấm, 23,6 tỷ mét khối khí đốt - gần một nửa lượng khí được bơm vào trước mùa đông - đã được rút ra từ các kho chứa của EU.

Tuần trước, công ty đã cảnh báo rằng, lượng yêu cầu rút thiết bị sưởi trong mùa này đang vượt xa so với mùa sưởi ấm trước đó.

Mặc dù có sự giảm sút trong kỳ nghỉ lễ, lượng yêu cầu rút thiết bị vào ngày 24 và 25/12 vẫn đạt mức cao nhất từ trước đến nay đối với hai ngày này.

“Việc cạn kiệt nhanh chóng trữ lượng khí đốt trong các kho chứa ngầm dẫn đến mất năng suất sớm, và đe dọa nguồn cung cấp khí đốt ổn định cho người tiêu dùng trong thời tiết lạnh”, Gazprom cảnh báo.

Lượng khí đốt dự trữ được rút ra đã tăng nhanh do thời tiết lạnh hơn bình thường vào cuối tháng 12, với luồng không khí lạnh từ Bắc Cực đẩy nhu cầu sưởi ấm trên khắp lục địa lên cao và dẫn đến mức tiêu thụ lớn hơn.

Dự báo cho thấy nhiệt độ trong nửa đầu tháng 1 sẽ giảm xuống mức thấp nhất trong 15 năm.

EU đã cắt giảm mạnh nhập khẩu năng lượng từ Nga, vốn trước đây chiếm khoảng 40% tổng lượng tiêu thụ của khối, sau khi áp đặt lệnh trừng phạt lên Moscow sau sự leo thang xung đột ở Ukraine vào tháng 2/2022.

Theo kế hoạch RePower của khối, Brussels đặt mục tiêu loại bỏ hoàn toàn nhập khẩu năng lượng từ Nga vào năm 2027.

Moscow đã chỉ trích các lệnh trừng phạt của EU là "tự gây hại" và "tự sát kinh tế", cho rằng, châu Âu đang hy sinh nguồn năng lượng giá rẻ vì lý do chính trị.

Tháng trước, Điện Kremlin cảnh báo rằng, kế hoạch loại bỏ dần khí đốt của Nga vào năm 2028 sẽ làm suy yếu hơn nữa khả năng cạnh tranh của khối và đẩy giá tiêu dùng lên cao.

Theo RT