Tội phạm đang ngày càng một gia tăng và có những diễn biết phức tạp tại việt Nam. Nhiều những người đã tự đứng lên để bảo vệ mình và bảo vệ người dân truy bắt tội phạm. Rất nhiều người đã được vinh danh nhưng cũng nhiều vụ việc phải đối mặt với án phạt từ pháp luật vì tham gia bắt tội phạm.
Mỗi người dân tham gia phòng chống, ngăn ngừa tội phạm là việc làm vô cùng ý nghĩa nhưng cần phải hiểu và tuân thủ pháp luật nhằm hạn chế hành động sai lầm, thậm chí vô tình vi phạm pháp luật. Các vụ việc truy bắt, truy đuổi tội phạm vốn xảy ra phổ biến và mới đây là vụ việc liên quan đến 2 người tham gia ngăn chặn taxi vi phạm dẫn đến tài xế xe này gây tai nạn làm 1 người chết và 7 người bị thương ở Hà Nội, được xem như bài học cho mọi người.
Ra tay nghĩa hiệp
Trong sinh hoạt hằng ngày, chúng ta thường gặp chuyện bất bình, như trộm cắp tài sản. Khi gặp trường hợp này, chúng ta thường giúp nạn nhân truy đuổi. Một số người do quá khích, có thể đánh đối tượng bị thương sau đó mới giao cho công an xử lý. Mới đây, người viết chứng kiến vụ đánh đối tượng trộm xe đạp ở một quận nội thành TP HCM. Nghe tiếng tri hô của nạn nhân, mọi người trong xóm rượt theo đối tượng, người đi đường thấy chuyện bất bình cũng tham gia. Ngoài chửi rủa, đối tượng bị bắt giữ nhận một trận đòn thừa sống thiếu chết. Nhiều người tham gia đánh hội đồng không liên quan gì đến nạn nhân, chỉ suy nghĩ đơn giản là muốn trừng trị kẻ xấu.
Cách đây vài ngày, khi nghe tiếng kêu cướp thất thanh của một phụ nữ đi đường, anh N.V.B (quận 2, TP HCM) tăng tốc đuổi theo, đâm thẳng xe vào đối tượng. Kết quả, đối tượng ngã nhào xuống đường bất tỉnh. Sau vụ việc trên, anh B. được cơ quan chức năng mời đến lấy lời khai để làm rõ vụ việc. “Thấy cảnh cướp giật mà mình cũng từng là nạn nhân nên rất căm phẫn mới có hành động như thế. Thế nhưng, vụ việc xảy ra tôi cũng suy nghĩ rất nhiều, không biết pháp luật xử lý hành vi của tôi hay không khi đối tượng bị tôi tông chết” - anh B. bộc bạch.
Lo lắng của anh B. không phải là không có cơ sở, khi năm ngoái một số “hiệp sĩ” ở Bình Dương trong lúc truy đuổi đối tượng vi phạm đã có một người mất mạng, một người bị thương.
Phải tuân thủ đúng pháp luật
Điều 46 Hiến pháp nêu rõ: “Công dân có nghĩa vụ tuân theo Hiến pháp và pháp luật, tham gia bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội và chấp hành những quy tắc sinh hoạt công cộng”. Khoản 3, điều 4 Bộ Luật Hình sự 1999 cũng quy định: “Mọi công dân có nghĩa vụ tích cực tham gia đấu tranh, phòng ngừa và chống tội phạm”.
Bàn về việc người dân tham gia truy đuổi, truy bắt người vi phạm pháp luật giao thông hay tội phạm, đại tá Huỳnh Ngọc Phương, Phó Cục trưởng Cục Xây dựng phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc - Bộ Công an, từng khẳng định: “Công an nhân dân là lực lượng nòng cốt trong bảo vệ trật tự xã hội, an ninh Tổ quốc. Mọi tổ chức, cá nhân đều có quyền và nghĩa vụ cùng tham gia hoạt động giữ gìn an ninh trật tự trên cơ sở phải tuân thủ đúng pháp luật”.
Như vậy, về lý, việc tham gia vào các hoạt động truy bắt tội phạm, bảo vệ trật tự không chỉ là quyền mà còn là nghĩa vụ của mọi người dân. Về tình, chúng ta vẫn thường có thái độ đồng tình hoặc dành tình cảm ngưỡng mộ cho những “Lục Vân Tiên” thấy việc bất bình ra tay tương trợ, giúp đỡ người gặp nạn.
Tuy nhiên, trên thực tế, trong nhiều trường hợp, hành vi của người tham gia truy bắt người vi phạm, tội phạm vượt quá hành động nghĩa hiệp. Những vụ việc như truy đuổi và đánh chết người trộm chó; truy đuổi và tông chết kẻ trộm cướp khi tham gia giao thông; can thiệp vào các cuộc ẩu đả bên đường bằng vũ lực gây thương tích cho người khác… vẫn thường xuyên xảy ra. Trong một số vụ việc, sự tham gia truy đuổi, truy bắt của người dân còn cản trở, gây khó khăn cho công việc của người thi hành công vụ.
Để hạn chế những vụ việc như vậy, theo đại tá Phương, cơ quan chức năng cần phải tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức và kiến thức pháp luật cho người dân. Không thể ngăn chặn hành vi phạm tội bằng hành động vi phạm pháp luật, gây ra hậu quả xấu cho người khác và chính mình.