Đến phần này cần tìm hiểu thêm về tướng Lư Hán, Tại sao Lư Hán lại được Tưởng cử làm Tổng tư lệnh các lực lượng của Trung Quốc sang giải giáp Nhật mà không phải là Trương Phát Khuê, trong khi trước đó Trương Phát Khuê được giao nhiệm vụ tập hợp các đảng phái chống Pháp của người Việt Nam thành một mặt trận thống nhất (Đồng Minh Hội) để có kế hoạch gây ảnh hưởng của Trung Quốc vào nền chính trị của Đông Dương, trước mắt là để chống Nhật, và lâu dài sẽ bành trướng xuống phía Nam?
Tại Vân Nam Trung Quốc một tỉnh có biên giới với Việt Nam.
Năm 1927, tướng Long Vân lên thay nắm quyền cai trị Vân Nam hơn 20 năm cho đến khi Chính phủ Trung ương Quốc dân đảng bổ nhiệm tướng Đỗ Duật Minh thay thế vào năm 1945. Đỗ Duật Minh thay thế Long Vân trong thời gian ngắn, sau đó em họ của Long Vân là Lư Hán lên nắm quyền.
Lư Hán là người như thế nào?
Lư Hán vốn xuất thân trong một gia đình đại địa chủ vùng Viêm Sơn, là em họ của Long Vân.
Tháng 7 năm 1937 nổ ra cuộc chiến chống Nhật, Quốc Dân Đảng của Tưởng Giới Thạch và Đảng Cộng sản của Mao Trạch Đông cùng đứng về một chiến tuyến chống Nhật (Gọi là Liên minh Quốc – Cộng). Trong lần biên chế lại Lục quân Lư Hán được giao chức quân đoàn trưởng quân đoàn 60. Năm 1938, quân đoàn 60 nhận nhiệm vụ tham gia chiến dịch Đài Nhi Trang ở Từ Châu, quân Vân Nam chết đến quá nửa.
Quân Vân Nam sau đó còn tham gia hội chiến ở Vũ Hán, quân đoàn số 58 của Long Vân và quân đoàn 3 cùng tham gia mặt trận chống Nhật ở Hàng Châu và gộp với quân đoàn 60 thành quân đoàn 30, Lư Hán nhậm chức Tư lệnh quân đoàn. Năm 1940 quân Nhật chiếm Việt Nam, biên giới Việt Nam và Vân Nam khá căng thẳng, Long Vân điều hai sư là 182 và 184 về coi giữ và giao cho Lư Hán làm tổng tư lệnh.
Nhật đầu hàng Đồng minh, Quân đội Quốc dân đảng do Lư Hán Tư lệnh quân Vân Nam điều động 4 quân đoàn gồm 18 vạn quân từ Vân Nam và Quảng Tây kéo vào miền Bắc Việt Nam giải giáp Quân đội Nhật.
Tháng 5 năm 1946 Lư Hán đưa quân quay về Vân Nam và đảm nhiệm các chức: Chủ tịch tỉnh Vân Nam, Tư lệnh An Ninh tỉnh kiêm Hiệu trưởng Học viện quân sự Xương Nghi. Tháng 7 năm 1948, Lư Hán hạ lệnh trấn áp học sinh Côn Minh tạo ra sự kiện thảm sát 15 tháng 7. Năm 1949, Lư Hán còn tạo ra vết nhơ trọng vụ thảm sát 21 người vô tội trên đường phố Nam Bình.
Long Vân bị Tưởng cách chức Tổng đốc Vân Nam và triệu hồi về thủ đô Nam Kinh vì nghi ngờ Long Vân cộng tác quá sâu với Mao cộng sản. Tưởng phong cho Long Vân chức vụ bù nhìn là Phó Ủy viên trưởng "Ủy ban Cố vấn Chiếc lược" và giam lỏng tại đó. Cuối năm 1948, Long Vân bỏ trốn sang Hồng Kông và tham gia Ủy ban Cách mạng Quốc Dân Đảng.
Năm 1948 Long Vân và Hoàng Thiệu Hoành mở cuộc cách mạng chống lại Tưởng ở Hồng Kông. Sau chiến thắng của Đảng Cộng sản, Long Vân được mời tham gia Chính phủ Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa và trở thành Phó Chủ tịch Ủy ban Quốc phòng Quốc gia và Phó Chủ tịch Ủy ban Hành chính miền Hoa Nam. Ông cũng giữ chức Phó Chủ tịch của Ủy ban Cách mạng Quốc Dân Đảng. Năm 1957, Long Vân được chính phủ Trung Hoa xem như là một nhà chính trị theo khuynh hướng hữu khuynh.
Lư Hán sau khi từ Việt Nam trở về chính thức tạo phản, chạy theo Mao cộng sản, dưới sự chỉ đạo của TW DCS TQ và Ủy ban Công hội tỉnh Vân Nam và sự chi viên của quân giải phóng nhân dân (Quân đội của Mao), Lư Hán cùng chiến đấu ở Vùng biên giới giữ Vân Nam và Quý Châu. Và đến ngày 9.12.1949 đã nổ ra khởi nghĩa Côn Minh, Tỉnh Vân Nam tuyên bố giải phóng trong hòa bình.
Sau năm 1950, Lư Hán lần lượt đảm nhiệm các chức Chủ tịch quân ủy Vân Nam, phó chủ tịch quân ủy Tây Nam, ủy viên thường vụ quốc hội, thường vụ ủy ban chính - hiệp (giống như MTTQ) Trung quốc, ủy viên bộ quốc phòng, phó chủ nhiệm UBTDTT, thường vụ TƯ UB dân cách vv…
Từ đây có thể thấy, sở dĩ Tưởng Giới Thạch không để Trương Phát Khuê làm Tổng tư lệnh quân giải giáp Nhật sang Việt Nam mà là tướng Lư Hán vì hai lý do chính:
- Khi biết nhóm Long Vân và Lư Hán có mưu đồ tạo phản, Tưởng phải tách ra một mặt cách chức Long Vân không cho làm Chủ tịch Vân Nam (Chức vụ hành chính) và triệu hồi về Nam Kinh giam lỏng. Còn Lư Hán (nắm quân đội) bị đày sang Việt Nam (Phần tiếp theo sẽ nói rõ lý do).
- Sau Hội nghị Potsdam tình hình quốc tế đã thay đổi, cùng với cái chết của tổng thống Mỹ Franklin Delano Roosevelt (12/4/1945), tân tổng thống Mỹ Truman đã bị Anh và Pháp gây sức ép về vấn đề thuộc địa đã bật đèn xanh cho Pháp quay lại Đông Dương.
Tưởng Giới Thạch đang đau đầu về việc Cộng Sản Mao được hậu thuẫn của Liên Xô tiến hành cuộc tranh dành quyền lực nắm quyền lãnh đạo đất nước với Tưởng, nên cần có sự giúp đỡ của đồng minh ngoài Mỹ ra còn có Anh, Pháp… Cho nên Tưởng phải thay đổi ý đồ tranh dành ảnh hưởng với Pháp tại Đông Dương, Bởi vậy Tưởng phải chấp nhận bỏ rơi “bạn cũ” -các lực lượng người Việt chống Pháp.
(Còn tiếp)