VietBF - Quyền 'miễn trừ tuyệt đối' của đặc vụ ICE thời ông Trump

Chính quyền Trump tuyên bố các đặc vụ ICE được hưởng "quyền miễn trừ tuyệt đối" sau vụ nổ súng tại Minnesota, bất chấp quy định nghiêm ngặt về sử dụng vũ lực.

Việc đặc vụ Jonathan Ross của Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) bắn chết nữ tài xế Renee Nicole Good, 37 tuổi, ở thành phố Minneapolis, bang Minnesota, hôm 7/1, đã gây chấn động dư luận Mỹ, châm ngòi cho hàng loạt cuộc biểu tình ở nhiều thành phố phản đối lực lượng truy quét nhập cư.

Tuy nhiên, các quan chức chính quyền Tổng thống Donald Trump đã liên tục lên tiếng bảo vệ hành động nổ súng bắn chết người của đặc vụ Ross, dù những hướng dẫn từ ICE quy định đây chỉ là giải pháp cuối cùng.

"Đặc vụ đó được bảo vệ bởi quyền miễn trừ tuyệt đối", Phó tổng thống JD Vance phát biểu tuần trước về đặc vụ ICE đã bắn chết Good. "Anh ấy chỉ đang làm nhiệm vụ của mình".

Tuy nhiên, tài liệu nội bộ của ICE quy định trong quá trình thực hiện nhiệm vụ truy quét nhập cư, các đặc vụ cần giảm thiểu sử dụng trong lúc tìm cách đưa người bị tình nghi ra khỏi xe, đồng thời ra lệnh với giọng điệu "chuyên nghiệp", "cứng rắn" và "lịch sự".

Các đặc vụ ICE tham gia một cuộc truy quét nhập cư ở Minneapolis, Minnesota, hôm 13/1. Ảnh: Reuters

"Bước đầu tiên khi bắt một người nào đó đang ngồi trong xe không phải là thò tay vào lôi họ ra, trừ trường hợp đặc biệt bắt buộc", một tài liệu nội bộ của ICE về hướng dẫn dừng xe có đoạn. "Vũ lực gây chết người chỉ được phép sử dụng khi các đặc vụ tin rằng tính mạng đang bị đe dọa".

Việc các quan chức chính quyền Trump nhanh chóng tôn vinh Ross là "anh hùng" cũng như mô tả Good là "tội phạm khủng bố nội địa" đã làm dấy lên nghi ngờ về việc liệu các đặc vụ liên bang thực hiện chiến dịch trục xuất của Tổng thống Trump có được đào tạo bài bản để đối phó với những cuộc chạm trán trên đường phố hay không.

Cách phản ứng của Tổng thống Trump và quan chức dưới quyền đối với sự việc cũng cho thấy họ đang ủng hộ việc sử dụng vũ lực gây chết người để tự vệ, vốn chỉ được coi là giải pháp cuối cùng theo các hướng dẫn tiêu chuẩn.

Thay vì khuyến khích các đặc vụ xoa dịu những cuộc đối đầu căng thẳng, Tổng thống Trump cùng hàng loạt quan chức chính quyền dường như đã ngầm chấp thuận cho các chiến thuật cứng rắn, mạnh bạo hơn.

Vài tuần trước vụ nổ súng, một lãnh đạo ICE đã yêu cầu các sĩ quan phải hành động quyết liệt nếu bị đe dọa. Ngay sau sự việc, Tổng thống Trump cùng nhiều quan chức chính quyền đã tuyên bố rằng Good cố tình lái xe đâm vào đặc vụ, mặc dù các phân tích video ghi lại cuộc chạm trán cho thấy nữ tài xế dường như đã đánh lái để tránh khỏi người này.

Bộ An ninh Nội địa Mỹ hôm 13/1 nhắc lại quan điểm về "quyền miễn trừ tuyệt đối" với các đặc vụ bằng cách đăng một video lên mạng xã hội, trong đó Phó chánh văn phòng Nhà Trắng Stephen Miller tuyên bố: "Các bạn có quyền miễn trừ để thực hiện nhiệm vụ và không một ai, dù là quan chức thành phố, quan chức bang, người nhập cư lậu, những kẻ kích động cánh tả hay những kẻ nổi loạn trong nước, có thể ngăn cản các bạn hoàn thành nghĩa vụ và trách nhiệm pháp lý của mình".

Căng thẳng tại Minneapolis leo thang dữ dội sau cái chết của Good. Đêm 14/1, đặc vụ liên bang tại thành phố đã bắn bị thương một người đàn ông bị cáo buộc đang tấn công mình, theo thông tin từ giới chức. Sự việc dẫn đến nhiều giờ đụng độ giữa những người biểu tình và lực lượng thực thi pháp luật.

Phát ngôn viên Nhà Trắng Abigail Jackson khẳng định đặc vụ ICE đang sử dụng chiến thuật phù hợp.

"Toàn bộ chính quyền Trump ủng hộ các sĩ quan ICE anh hùng, những người đang thực thi nhiệm vụ với tính chuyên nghiệp và liêm chính cao nhất, đồng thời giúp các cộng đồng ở Mỹ trở nên an toàn hơn", bà nói. "Tự vệ trước một cá nhân sử dụng xe hơi như vũ khí giết người không phải 'chiến thuật thô bạo'. Các sĩ quan ICE có quyền tự vệ".

Phát ngôn viên Bộ An ninh Nội địa Tricia McLaughlin nhấn mạnh tất cả đặc vụ ICE đều được đào tạo để sử dụng mức vũ lực tối thiểu khi giải quyết các tình huống nguy hiểm, ưu tiên an toàn cho công chúng và bản thân họ, đồng thời họ cũng trải qua những khóa huấn luyện bài bản về biện pháp giảm leo thang căng thẳng.

Tuy nhiên, Donell Harvin, cựu giám đốc Sở An ninh Nội địa và Tình báo Washington, cho rằng các đặc vụ ICE đã không thực hiện đúng các quy tắc an toàn nghiệp vụ của lực lượng hành pháp. Ông cũng chỉ ra rằng một số thông tin cho thấy một số tân binh của ICE chỉ được huấn luyện trong 47 ngày, thay vì 5 tháng như trước đây.

Vụ nổ súng ở Minneapolis cũng cho thấy những rủi ro từ quyết định của ông Trump khi cử ICE thực hiện các đợt truy quét quy mô lớn tại hàng loạt thành phố, đẩy họ vào những cuộc đối đầu với đám đông giận dữ.

Theo báo cáo năm 2021 từ Văn phòng Trách nhiệm Chính phủ, hầu hết các đặc vụ ICE không được đào tạo để kiểm soát đám đông. Điều này một phần do lịch sử của ICE vốn tập trung vào những vụ bắt người có mục tiêu, ít gây chú ý và hiếm khi đẩy sĩ quan vào thế xung đột với công chúng.

Thực tế, các sĩ quan liên bang không có quyền miễn trừ tuyệt đối khỏi việc bị truy tố, dù hiến pháp Mỹ khiến các bang khó khởi tố họ vì những hành động thực hiện trong lúc thi hành công vụ. Họ vẫn có thể phải đối mặt các cáo buộc liên bang, song điều này được cho là khó xảy ra trong sự việc ở Minneapolis.

Thứ trưởng Tư pháp Todd Blanche nhấn mạnh "không có cơ sở cho một cuộc điều tra hình sự về quyền dân sự" đối với vụ nổ súng này. Thay vào đó, các quan chức chính quyền cho hay ICE sẽ tiến hành điều tra nội bộ.

Bộ Tư pháp Mỹ trong khi đó lại quyết định điều tra bạn đời của Good và các nhóm phản đối lực lượng quản lý nhập cư, thay vì xem xét liệu hành động nổ súng của đặc vụ Ross có hợp pháp hay không. Ít nhất 6 công tố viên liên bang ở Minneapolis đã đồng loạt từ chức để phản đối điều này.

Tổng thống Trump cũng không có bất kỳ động thái nào nhằm yêu cầu ICE lùi bước, làm dấy lên nguy cơ xảy ra thêm nhiều cuộc xung đột nữa giữa các đặc vụ và người biểu tình.

"Đừng sợ hãi, hỡi những người dân Minnesota tuyệt vời, ngày phán xét và đền tội đang đến!", ông viết trên mạng xã hội hôm 13/1.

Scott Shuchart, quan chức cấp cao của ICE dưới thời chính quyền cựu tổng thống Joe Biden, nhận định qua những thông điệp được đưa ra, các quan chức chính quyền Trump dường như muốn gửi tới các đặc vụ rằng "hãy quên đi những quy trình trong tài liệu huấn luyện" và "quên đi những gì luật sư nói với họ".

Theo tài liệu nội bộ về an ninh nội địa, trong đó có tài liệu đào tạo, hướng dẫn sử dụng vũ lực, hướng dẫn pháp lý do luật sư ICE soạn thảo cùng những chính sách về súng đạn, các chiến thuật nhằm tránh đối đầu hay kích động đối đầu luôn được đề cao.

"Các sĩ quan thực thi nhiệm vụ cần sử dụng những chiến thuật nhằm giảm leo thang thông qua giao tiếp hoặc các kỹ thuật khác trong quá trình tiếp xúc để ổn định, trì hoãn hoặc giảm bớt mức độ căng thẳng của một tình huống có nguy cơ biến thành bạo lực", tài liệu lưu ý.

Các tài liệu cũng nêu rõ "cấp độ sử dụng vũ lực" mà các sĩ quan nên tuân theo. Chúng bắt đầu bằng việc sĩ quan có mặt tại hiện trường với "thái độ chuyên nghiệp, lịch sự". Tiếp theo là đưa ra mệnh lệnh bằng lời nói. Sau đó, các sĩ quan có thể triển khai "kỹ thuật mềm" như tác động vào những "điểm áp chế" hay sử dụng "tác nhân hóa học", rồi đến "kỹ thuật cứng", như đòn đánh bằng tay, chân, đầu hoặc toàn bộ cơ thể hay hoặc sử dụng vũ khí phi sát thương, như dùi cui. Bước cuối cùng mới là sử dụng vũ lực gây chết người, trong đó có nổ súng.

Tài liệu nêu rõ sĩ quan có quyền tăng cấp độ sử dụng vũ lực theo nhận định của mình và có thể sử dụng các biện pháp gây tử vong nếu đối diện "mối nguy hiểm cận kề gây thương tích nghiêm trọng cho cơ thể hoặc tử vong đối với bản thân sĩ quan hay người xung quanh".

Trong trường hợp nữ tài xế Good, việc liệu đặc vụ Ross có gặp nguy hiểm hay không đang trở thành chủ đề gây tranh cãi.

Video cho thấy các đặc vụ liên bang nhanh chóng tiếp cận chiếc SUV mà Good đã dừng trên đường. Một đặc vụ chửi thề khi yêu cầu Good ra khỏi xe trước khi gần như ngay lập tức cố mở cửa bên lái bằng cách thò tay qua cửa sổ đang mở.

Khi Good có vẻ hoảng sợ và lái xe tiến về phía trước, đặc vụ Ross, người đang đứng ở đầu xe và quay video bằng điện thoại di động, đã nổ súng bắn chết cô.

Ross là một sĩ quan ICE giàu kinh nghiệm, từng làm huấn luyện viên bắn súng tại St. Paul, Minnesota, đồng thời cũng được đào tạo chuyên sâu với tư cách thành viên đội đặc nhiệm. Các đặc nhiệm thường được huấn luyện về kiểm soát đám đông. Trong hồ sơ tòa án, Ross cho biết mình từng tham chiến tại Iraq.

Nhưng Ross và các đặc vụ ICE liên quan đến vụ bắn chết Good có thể đã không tuân thủ một số điểm trong chương trình đào tạo, theo các tài liệu và nội dung phỏng vấn. Ba cựu quan chức cấp cao ICE cho biết các sĩ quan của họ thường được khuyến cáo không đứng trước hoặc sau phương tiện đã dừng để tránh bị xe đâm.

Cơ quan Hải quan và Biên phòng, đơn vị trực thuộc Bộ An ninh Nội địa có nhiệm vụ tương tự ICE, yêu cầu các đặc vụ phải "tránh đứng trực tiếp phía trước hoặc phía sau phương tiện của đối tượng".

Văn phòng tổng thanh tra của Bộ An ninh Nội địa cho biết họ đang tiến hành rà soát các quy trình tuyển dụng và đào tạo của ICE. Ngoài ra, văn phòng cũng đã bắt đầu tiến hành đánh giá lại cách ICE điều tra "những cáo buộc sử dụng vũ lực quá mức" và kỷ luật các sĩ quan.

"Tôi cảm thấy thật xấu hổ", một cựu đặc vụ ICE với hơn 25 năm kinh nghiệm nói với TIME về vụ nổ súng ở Minneapolis. "Phần lớn đồng nghiệp của tôi cũng có cảm giác như vậy. Đó quả là sự sỉ nhục, bởi những người từng làm việc một cách chuẩn mực như chúng tôi đang phải chứng kiến cách thức họ tiến hành hiện nay".

VietBF@sưu tập